«Մե­քե­նա­նե­րը մաք­սա­զեր­ծում են, սա­կայն տրան­զիտ հա­մա­րա­նիշ­ներ չեն տրա­մադ­րում».ահա­զան­գում է «Վա­րոր­դի ըն­կեր» հ/կ-ն

Քաղաքացին գնել է մեքենա, ներմուծում է այն Հայաստան: Մեքենայի մաքսազերծումից հետո տրվում է ժամանակավոր տրանզիտ պետհամարանիշ, որով այն պետք է հասնի ՃՈ հաշվառման-քննական ստորաբաժանում և այնտեղ ստանա իր օրինական պետհամարանիշը:

«Տարիներով գործել է այս կարգը: Երբ ավտոմեքենան հայտնվում էր մաքսատանը, մինչև չտրվեին այդ տրանզիտ համարանիշները, թույլ չէին տալիս մեքենան մաքսատնից դուրս բերել: Վրաստանից, օրինակ, մեքենան Հայաստան է գալիս օտարերկրյա տրանզիտ պետհամարանիշով: Բայց եթե մեքենան գնել ես Դուբայից, Ճապոնիայից, ԱՄՆ-ից, դրանք Հայաստան են բերվում կոնտեյներով: Համարանիշ չեն ունենում, որպես առարկա են ներմուծվում, ոչ թե որպես փոխադրամիջոց: Մեքենան գալիս, հասնում էր Մեղրիի, Բավրայի կամ Բագրատաշենի սահմանային մաքսատուն, դրան տրվում էր ժամանակավոր տրանզիտ համարանիշ, որպեսզի վարորդը կարողանար մեքենան հասցնել իր ցանկացած վայրը: Այս գործառույթը տրված էր ոստիկանությանը: Մաքսատանը գործում էր ոստիկանության կետ, որը տրամադրում էր պետհամարանիշները, և ուրիշ գերատեսչություն դրա իրավասությունը չուներ: Հիմա խնդիրն այն է, որ արդեն քանի ամիս է՝ մաքսատներից հանել են ոստիկանական կետերը, և մեքենաները մաքսազերծում են, սակայն տրանզիտ համարներ չեն տրամադրում: Դրա փոխարեն վարորդներին տալիս են թուղթ, որի վրա գրված է, որ մեքենայի սեփականատերը պարտավոր է սահմանված ժամկետում մաքսազերծել մեքենան, բայց ոստիկանության տեսանկյունից այդ թուղթն իրավական ուժ չունի:

Մաքսատանը վարորդին ասում են, որ եթե մինչև պետհամարանիշ ստանալը ՃՈ-ն քեզ կանգնեցնի, կարող ես այս թուղթը ներկայացնել և քեզ չեն տուգանի: Նշեմ, որ առանց պետհամարանիշի մեքենան վարելը վարչական իրավախախտումների օրենսգրքով տուգանվում է 200 000 դրամով: Ստացվում է, որ մարդը մեքենան պետք է ավտոքարշակով բերի իր ցանկացած վայրն այն դեպքում, երբ օրական մոտ 1000 մեքենա է հասնում միայն Մեղրիի անցակետ, այսինքն՝ ֆիզիկապես էլ այդքան ավտոքարշակ չկա, որ մեքենաները հասցնի Երևան, այդ պատճառով միջանկյալ լուծում են մոգոնել, որը օրենքի կոպտագույն խախտումով է», - «Փաստի» հետ զրույցում ասում է «Վարորդի ընկեր» ԻՀԿ փոխնախագահ Դավիթ Պեդանյանը: 

Նա նշում է, որ այս դեպքում հարց է առաջանում. գուցե երկու գերատեսչությունների միջև ներքին համաձայնությո՞ւն կա, այսինքն՝ մաքսակետը վարորդին տրամադրում է թուղթը, մեքենան այնտեղից դուրս է գալիս առանց տրանզիտ համարանիշի, իսկ ճանապարհային ոստիկաններն էլ այդ թղթի առկայության դեպքում չեն տուգանում այդ մեքենաների վարորդներին: Սակայն, ինչպես նշում է Պեդանյանը, երկու գերատեսչությունից էլ հերքել են նման ներքին համաձայնության հնարավորությունը:

Հարցի լրջությունը հասկանալու համար Դավիթ Պեդանյանը մի օրինակ է բերում. «Մեքենայի իդենտիֆիկացիայի երկու տաբերակ կա. արտաքին՝ պետհամարանիշի միջոցով, և ներքին՝ VIN կոդի, որն անզեն աչքով տեսանելի չէ: Ճանապարհին մեքենան ինդենտիֆիկացվում է պետհամարանիշով: Հիմա, պատկերացնենք նման մի դեպք. ինչոր մեկը Հայաստան ներմուծեց, օրինակ, սպիտակ «Նիվա», անցկացրեց այն Մեղրիի անցակետով, նրան պետհամարանիշ չտվեցին, թույլ տվեցին իմ նշած փաստաթղթով մինչև Երևան մեքենան վարել, և, ասենք թե, նա ճանապարհին ինչ-որ մեկին վրաերթի ենթարկեց, այդ դեպքում ինչպե՞ս են հայտնաբերելու վարորդին: Փնտրելո՞ւ են առանց պետհամարանիշի սպիտակ «Նիվա» վարող վարորդին: Հավանականությունը, որ նրան կգտնեն, զրոյական է», - նշում է Պեդանյանը: Նա չի բացառում, որ միգուցե իրոք կար օրենսդրական հակասություն, որ մաքսատան տարածքում ոստիկանության կետ էր գործում, օրինական կարգն այնպիսին էր, որ մինչև Ճանապարհային ոստիկանություն վարորդը մեքենան պետք է ավտոքարշակով բերեր, բայց ֆիզիկապես նման բան իրագործելը հնարավոր չէ, օրական հազարավոր մեքենաներ են ներմուծվում Հայաստան, և նրանց ժամանակավոր համարանիշ չտրամադրելը սխալ է:

«Եթե Երևանում ճանապարհային ոստիկանությունը քիչ թե շատ ավելի վերահսկելի է, ապա մայրուղիներին և մարզերում այդ վերահսկողությունը բացարձակ չկա, և եղած՝ արդեն քիչ ահազանգերը կոռուպցիայի մասին, որ ստանում է մեր կազմակերպությունը, կապված են մայրուղիներին ծառայություն իրականացնող ճանապարհային ոստիկանների հետ», - ընդգծում է ԻՀԿ փոխնախագահը՝ շեշտելով, որ առանց պետհամարանիշների մեքենա վարելը մեծացնում է նաև կոռուպցիոն ռիսկերը:

«Եթե առանց պետհամարանիշի ինչ-որ մեքենա հանցագործություն կատարեց, ապա խիստ ձևով սկսելու են տուգանվել առանց պետահամարանիշի բոլոր մեքենաները: Վարորդները պետք է շատ զգոն լինեն, և նոր ներմուծված մեքենաները երկրի տարածքում չվարեն առանց պետհամարանիշի», եզրափակում է Դավիթ Պեդանյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ