Ժա­ռանգ­ներն ըն­դու­նում են ինչ­պես իրա­վունք­նե­րը, այն­պես էլ պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րը

«Փաստ» օրաթերթը շարունակում է ներկայացնել «Ճանաչեք և պաշտպանեք ձեր իրավունքները» խորագիրը: Շատ են դեպքերը, երբ քաղաքացիները չեն կարողանում պաշտպանել իրենց իրավունքները, քանի որ իրազեկված չեն, իսկ երբեմն էլ որոշ պետական հիմնարկներ էլ ավելի են շփոթեցնում նրանց:

Օրաթերթը, համագործակցելով ՀՀ փաստաբանների պալատի հետ, այսուհետ հանրային իրազեկման արշավ է կազմակերպում, որը կօգնի մեր քաղաքացիներին իմանալ և պաշտպանել իրենց իրավունքները: Նշենք նաև, որ յուրաքանչյուր հինգշաբթի՝ ժամը 10:00-ից մինչև 17:00-ն փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակն անվճար խորհրդատվություն է տրամադրում ՀՀ բոլոր քաղաքացիներին:

«Փաստի» խմբագրությանը հարցով դիմել է Նունե Հունանյանը (անուն-ազգանունը փոփոխված է- խմբ.):

-Ամուսինս մահացել է 2018 թվականի ապրիլին։ Նա մինչ այդ ուներ դրամական մեծ պարտավորություններ տարբեր մարդկանց հանդեպ։ Ես և տղաս, հանդիսանալով միակ ժառանգներ, ընդունել ենք ժառանգությունը, որը կազմված էր անշարժ գույքից և ավտոմեքենայից։ Այժմ, երբ ամուսնուս մահվանից անցել է մեկ տարուց ավելի, պարտատերերը ինձանից պահանջում են ամուսնուս պարտավորությունների կատարում՝ սպառնալով, որ կդիմեն դատարան։ Պարտավո՞ր եմ կատարել դրամական այդ պարտավորությունները։

Պատասխանում է փաստաբան Աննա Տոնոյանը: 

-Ժառանգները, ժառանգության ընդունումով և ժառանգության վկայագիր ստանալով, ընդունում են ժառանգատու (մահացած անձի) ինչպես իրավունքները, այնպես էլ պարտականությունները, բացառությամբ որոշ դեպքերի։ Անհրաժեշտ է նախ պարզել, թե դրանք ինչպիսի պարտավորություններ են։ Այն պարտավորությունները, որոնք անխզելիորեն կապված են եղել ժառանգատուի անձի հետ, չեն փոխանցվում ժառանգությամբ և դադարում են նրա մահվամբ (օրինակ՝ ժառանգատուի կողմից հասցված վնասները փոխհատուցելու պահանջներ, ալիմենտային պարտավորություններ, իրավախախտումների հետևանքով առաջացած պարտավորություններ և այլն): Իսկ մնացած պարտավորությունները, որոնք անխզելիորեն կապված չեն ժառանգատուի անձի հետ (օրինակ՝ պայմանագրերից բխող դրամական կամ այլ պարտավորություններ, ժառանգության մեջ մտնող անշարժ գույքի հետ կապված պարտավորություններ՝ գույքահարկ կամ հողահարկ, կոմունալ վճարումների չկատարման հետևանքով առաջացած պարտավորություններ և այլն), փոխանցվում են ժառանգներին: Ընդ որում, հարկ է նշել, որ նման պարտավորությունների կատարումը պետք է սահմանափակվի ժառանգական զանգվածի արժեքի սահմաններում։ Այսինքն՝ ժառանգատուի (մահացած անձի) բոլոր պարտավորությունների ընդհանուր չափը չպետք է գերազանցի ժառանգության մեջ մտնող գույքի ընհանուր արժեքը, հակառակ դեպքում ժառանգական զանգվածի ընդունումը ժառանգների կողմից կարող է դառնալ աննպատակահարմար:

Օրենսդիրը նաև սահմանել է ժառանգությամբ ժառանգներին անցնող պարտավորությունների կատարման հաջորդականություն։ Ժառանգության հետ կապված ծախսերը հատուցվում են հետևյալ հերթականությամբ`

• առաջին հերթին հատուցվում են մինչև ժառանգատուի մահը նրա հիվանդության հետևանքով առաջացած և ժառանգատուի պատշաճ հուղարկավորության համար անհրաժեշտ ծախսերը,

• երկրորդ հերթին հատուցվում են ժառանգության զանգվածի մեջ մտնող գույքը պահպանելու և կառավարելու, ինչպես նաև կտակը կատարելու հետ կապված ծախսերը,

• երրորդ հերթին բավարարվում են ժառանգատուի պարտքերով պարտատերերի պահանջները,

• չորրորդ հերթին բավարարվում են պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցող ժառանգների պահանջները,

• հինգերորդ հերթին հատուցվում են կտակային հանձնարարությունը կատարելու հետ կապված ծախսերը:

Յուրաքանչյուր հերթի պահանջները բավարարվում են նախորդ հերթի պահանջները լրիվ բավարարելուց հետո:

Հարկ է նաև ընդգծել, որ պարտատերերի պահանջները բավարարելու համար օրենսդիրը սահմանել է նախապայման։ Պարտատերերն իրավունք ունեն ժառանգության բացման օրվանից միայն վեց ամսվա ընթացքում ներկայացնել իրենց պահանջները: Պահանջները, մինչև ժառանգների կողմից ժառանգության իրավունքի վկայագիր ստանալը, պետք է ներկայացվեն ժառանգությունն ընդունած ժառանգին, իսկ նշված անձանց բացակայության դեպքում` ժառանգության բացման վայրի նոտարին: Նման պահանջների չներկայացման պարագայում պարտատերերի պահանջները ենթակա չեն բավարարման:

Հետևաբար, եթե ձեր ամուսնու պարտատերերը նրա մահվան օրվանից վեց ամսվա ընթացքում համապատասխան պահանջ չեն ներկայացրել ձեզ և ձեր տղային կամ ժառանգությունը բացած նոտարին, ապա այդ պահանջները կարող եք չկատարել։