Yerevan, 21.September.2026,
00
:
00
BREAKING


Սո­ցի­ա­լա­կան լար­վա­ծու­թյան ստվերը

ANALYSIS

Նախօրեին վաղ առավոտից «Արարատցեմենտ» գործարանի աշխատակիցները փակել էին դեպի գործարան տանող ճանապարհը: Գործարանի ղեկավարությունն աշխատակիցներին ծանուցել է, որ երկու ամսից ազատվելու են աշխատանքից: Գործարանի հնարավոր փակման պատճառը շատ ավելի ցածր ինքնարժեք ունեցող իրանական ցեմենտի հետ մրցակցության ոչ հավասար պայմաններն են։ Սա ոչ միայն պաշտոնական, այլ նաև իրական վարկած է, որը հաստատում են ինչպես կառավարության ներկայացուցիչներն, այնպես էլ գործարանի սեփականատեր Գագիկ Ծառուկյանը։

«Արարատցեմենտի» պատմությունը հասարակական մեծ հնչեղություն ստացավ, որովհետև խոսքը վերաբերում է հազարից ավելի մարդկանց աշխատանքին, երկրի տնտեսության համար մեծ նշանակություն ունեցող գործարանի ճակատագրին։ Պատահական չէ, որ «Արարատցեմենտի» շուրջ ծավալվող իրադարձություններին նախօրեին անդրադարձել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ «Կառավարությունն էսօր ոչ մեկից ոչ մի բան վերցնելու կարիք չունի, կառավարությունը էսօր զարտուղի քաղաքական աջակցությունների կարիք չունի: Որովհետև կառավարությունը գործում ա ժողովրդից ստացած մանդատով և գործելու ա էնքան ժամանակ, քանի դեռ ունի էդ մանդատը: Մենք մանիպուլ յացիաներով իշխանություն չենք պահելու: Իսկ էդ խնդիրը արդեն գործատուի և աշխատողների խնդիրն է»,- ասել է նա։

Տեսականորեն վարչապետը գուցե ճիշտ է, սակայն ամբողջ խնդիրն այն է, որ տնտեսական հեղափոխության օրակարգ հռչակած իշխանությունը պարտավոր է ստեղծել այնպիսի օրենսդրական միջավայր, ինչի հետևանքով չեն տուժի հազարավոր մեր համաքաղաքացիները, այլ խոսքով՝ վարվող քաղաքականությունը կծառայի մարդկանց, նրանց բարեկեցությանը։ Ցեմենտի գործարանում ստեղծված իրավիճակի հիմնական պատճառը ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի դիրքորոշումն է, ըստ որի՝ կլինկերի (ցեմենտի հումքի) վրա տուրք չի դրվելու։ Ուշագրավ է, որ սկզբում կառավարությունն այլ դիրքորոշում է ունեցել, ինչը, սակայն, վերանայվել է խորհրդարանական մեծամասնության պատգամավորների պնդումներից հետո։ Ընդ որում՝ Գագիկ Ծառուկյանը երեկ ակնարկել է, որ իշխանության դիրքորոշման փոփոխությունն ամենևին էլ թափանցիկ մոտիվների հենքով տեղի չի ունեցել. «...Իսկ եթե իրենք որոշում են կլինկերի վրա տուրք չդնել, իրենց անձնական շահերի, որոշ ծանոթ-բարեկամների խնդիրն են լուծում և պրովոկատորներին ուղարկում են ցեմենտի գործարան, որոնք ընդհանրապես կապ չունեն ցեմենտի գործարանի հետ»։

Սակայն խնդիրը շատ ավելի գլոբալ է ու վերաբերում է կառավարության որոշումների կամ նախաձեռնությունների որակին, դրանցում ռիսկերի հաշվառմանն՝ առհասարակ։ Չգիտեմ՝ պրոտեկցիոնիզմն արդարացվա՞ծ է, թե՞ ոչ, սակայն ակնհայտ է, որ եթե կառավարությունը որոշել է բարձրացնել ներկրվող ցեմենտի մաքսատուրքը, ապա դա արել է երկրի տնտեսության, տնտեսվարողների շահերը պաշտպանելու նպատակով։ Հենց այստեղ էլ սկսվում է հակասությունը։ Կլինկերը ցեմենտի հիմնական մասն է, որը ծասխերի 90 տոկոսն է, այսինքն՝ եթե ներկրվող ցեմենտի մաքսատուրքը բարձրացվում է, կլինկերինը՝ ոչ, ապա կառավարության նախաձեռնությունը կորցնում է իր իմաստը ու թերևս նաև ակտուալությունը։ Սա հասկանալու համար պետք չէ անգամ տնտեսագետ լինել կամ մասնագիտական գիտելիքներ ունենալ։ Այսինքն՝ դարձյալ հարկադրված ենք արձանագրել, որ իշխանությունը կայացնում է որոշումներ, որոնց ռացիոնալությունն ու ռիսկերը հաշվարկված չեն։

Նույն տրամաբանությունը գործում է «Սպայկայի» պարագայում։ Որևէ մեկս չենք խրախուսում հարկեր թաքցնելը կամ ստվերում աշխատելը, լրիվ ընդհակառակը, սակայն ակնհայտ է՝ նույն «Սպայկային» կարելի էր առաջարկել հարկային անբարեխղճությունը վերացնելու ավելի փափուկ մեխանիզմներ, որոնք թույլ կտային շրջանցել ընկերության հնարավոր սնանկության ռիսկերը։ Ի վերջո, «Սպայկայի» սնանկությունից պետությունը հաստատ չի շահելու. մի կողմից՝ գործազուրկ են դառնալու հարյուրավոր մարդիկ, ինչն այնքան էլ չի տեղավորվում տնտեսական հեղափոխության տրմաբանության մեջ, մյուս կողմից՝ գոնե այս տարի վտանգվելու է գյուղատնտեսական ապրանքների մթերման գործընթացը։ Նույնիսկ տեսականորեն հնարավոր չէ պատկերացնել, որ շաբաթների ընթացքում խելամիտ է շուկայում այնպիսի ընկերությունների հայտնվելը, որոնք իրենց ենթակառուցվածքներով կամ հնարավորություններով կարող են այլընտրանք լինել «Սպայկային» կամ լրացնել նրա բացը։ Գյուղատնտեսության ոլորտում այս տարի օբյեկտիվորեն առաջանալու են նաև որոշակի համակարգային խնդիրներ՝ գյուղատնտեսության նախարարության լուրծարման հետևանքով։ Ասածս այն է, որ կառավարությունը ցանկացած որոշում ընդունելիս պետք է հաշվի նստի իրականության, ավելի լայն համատեքստի հետ, հաշվարկի իր քայլի դրական էֆեկտները, ռիսկերը։ Հակառակ պարագայում՝ մշտապես բախվելու ենք մի իրականության հետ, երբ գտնվում են կիսատպռատ, լավագույն դեպքում՝ իրավիճակային լուծումներ, որոնք կա՛մ տեսանելի ռիսկեր են ծնում, կա՛մ էլ արագ խմբագրվում ու վերանայվում են կառավարության կողմից։ Առհասարակ՝ այս կառավարությունն աչքի է ընկնում մի կողմից՝ չմտածվածությամբ, մյուս կողմից՝ հետևողականության բացակայությամբ, ինչը հենց ինստիտուցիոնալ մոտեցումների բացակայության հետևանք է։ 

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ

Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy