Նույնիսկ նորմալ երևույթ կլիներ նոր Հայաստանի համար, բայց...

Դժվար էր կանխատեսել, որ տրանսգենդերի ելույթի թեման ներքաղաքական նոր զարգացումների, իշխանության ու ԲՀԿ-ի առճակատման պատճառ է դառնալու։ Ընդհանրապես՝ խնդիրը քննարկվեց մակերեսային հարթության վրա ու այնպիսի տպավորություն է, որ քաղաքական սուբյեկտներն՝ օրակարգի բացակայության պատճառով, «տրանսգենդերային» կրքերը դարձրեցին միավորներ հավաքելու միջոց։

Բանը հասավ նրան, որ նախօրեին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ԲՀԿ-ի առաջ դրեց՝ ԱԺ Մարդու իրավունքների պաշտպանության մշտական հանձնաժողովի նախագահ Նաիրա Զոհրաբյանի պաշտոնավարման նպատակահարմարությունը քննարկելու հարցը։ Փաշինյանը կարծում է, որ Զոհրաբյանի վարքագիծը խորհրդարանական լսումների ժամանակ չի պատշաճում նրա կարգավիճակին՝ տողատակում հասկացնելով, որ ԲՀԿ պատգամավորը տրանսգենդերի թեմայով պրովոկացիա է կազմակերպել «Իմ քայլը» դաշինքի դեմ։ Իհարկե, յուրաքանչյուրն ունի կարծիքի իրավունք, սակայն այս դեպքում առաջանում են մի քանի սկզբունքային հարցեր։ Եթե, օրինակ, Փաշինյանը կարծում է, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահն իրավունք չունի նման խտրական վերաբերմունք ցուցաբերել սեռական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների հանդեպ, ապա հենց նույն հարցազրույցում ինչո՞ւ է մեկ այլ կուսակցության որակում «գեյ ակտիվիստ» պիտակով։ Դարձյալ ստացվում է նույն պատկերը՝ Փաշինյանին ու նրա շրջապատին թույլատրելի է ինչ-որ բան, որը տաբու է մյուսների համար։

Կամ՝ ո՞րն է Նաիրա Զոհրաբյանի կազմակերպած պրովոկացիան, եթե «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Մարիա Կարապետյանը բազմաթիվ հարցազրույցներում հաստատում է, որ հասարակական կազմակերպություններին հրավիրելու նախաձեռնությունն իրենն է։ Արդյո՞ք սա հերթական իրավիճակն է, երբ վարչապետին սխալ են զեկուցել, կամ նա ի սկզբանե որոշել է «մեղավորին», ու այնքան էլ էական չեն օբյեկտիվ փաստերը։

Սակայն շատ ավելի սկզբունքային է այն հարցը, որ խորհրդարանական համակարգ ունեցող երկրում գործադիր իշխանության ղեկավարն, ըստ էության, պահանջում է օրենսդիր մարմնի հանձնաժողովներից մեկի ղեկավարի հրաժարականը։ Սա հակասում է ոչ միայն ժողովրդավարության չափանիշներին, այլ նաև քաղաքական էթիկայի կանոններին։

Արդյո՞ք տրանսգենդերի ելույթի հետ կապված սկանդալը իշխանություն-ԲՀԿ առճակատման պատճառ դարձավ, թե՞ սա ընդամենն առիթ էր, ու Գագիկ Ծառուկյանի թիմը Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա շրջապատի հերթական թիրախն է, մանավանդ, որ Նաիրա Զոհրաբյանի ընդդիմադիր կեցվածքը Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ կարող էր և «չներվել» նրան։ Բացի այդ, վերջին շրջանում Գագիկ Ծառուկյանը մի քանի առիթներով քննադատել էր կառավարության կադրային ու տնտեսական քաղաքականությունը։

Ինչևէ, դժվար է ասել, թե որոնք ենք այն մոտիվները, որոնք Փաշինյանին դրդում են գնալ առճակատման։ Փաստն այն է, որ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը կարճ փակ նիստ է արել՝ քննարկելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի արձագանքը տրանսգենդերի ելույթի և Նաիրա Զոհրաբյանի արձագանքի հետ կապված միջադեպին: Նիստից հետ ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Իվետա Տոնոյանը լրագրողների հետ զրույցում նշել է, որ իրենց քաղաքական թիմի ու քաղխորհրդի գնահատականով՝ Նաիրա Զոհրաբյանն ունի անհրաժեշտ բոլոր մասնագիտական որակները, որպեսզի իրականացնի կանոնակարգով իրեն սահմանված գործառույթները։ Ավելի ուշ ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը Արմավիրի մարզի խաղողագործների հետ կայացած հանդիպումից հետո լրատվամիջոցների հետ հարցազրույցում մեկնաբանել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այն հայտարարությունը, որ տրանսգենդերի հետ կապված պատմությունը եղել է կազմակերպված պրովոկացիա ընդդեմ «Իմ քայլը» խմբակցության: ԲՀԿ նախագահն ասել է, որ տեղի ունեցածն իրոք պրովոկացիա է, սակայն «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության դեմ: Այլ խոսքով՝ ԲՀԿ-ն մերժում է Փաշինյանի հրապարակային ուղերձը ու հասկացնում է, որ ընկրկելու ցանկություն չունի, ավելին ակնարկում է, որ վարչապետը պրովոկացիայի հեղինակին փնտրի իր շրջապատում։

Եթե խնդիրը սահմանափակվեր այսքանով, ապա կարող էինք նույնիսկ արձանագրել, որ Հայաստանում տեղի է ունենում քաղաքական դաշտի ձևավորման բնական գործընթաց։ Ի վերջո, քաղաքական լեգիտիմությունը, ընտրությունների արդյունքները թույլ են տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա թիմը կոշտ հռետորաբանությամբ խոսեն ընդդիմախոսների հետ, մյուս կողմից՝ հասարակական տրամադրությունների բնական սեգմենտացիան ու Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա թիմի վարկանիշի որոշակի անկումը հնարավորություն է ընձեռել, որպեսզի քաղաքական դաշտի մյուս դերակատարներն ավելի մեծացնեն իրենց սուբյեկտությունը՝ «հալած յուղի» տեղ կամ հեղափոխական իմպերատիվի կարգավիճակում չընդունելով Փաշինյանի ցանկացած պահանջ կամ հորդոր։ Հետհեղափոխական իրավիճակներում հենց այս ճանապարհով է ձևավորվում քաղաքական դաշտը, այսպես են դիրքավորվում իշխանությունն ու ընդդիմությունը։ Սա նույնիսկ նորմալ երևույթ կլիներ նոր Հայաստանի համար, սակայն հենց նույն օրը ականատես դարձանք մի փաստի, որը շատերիս մոտ վերարթնացրեց տխուր հիշողությունները հին Հայաստանի մասին. ՊԵԿ-ը խոշորամասշտաբ խուզարկություններ է իրականացրել Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Առինջ մոլ» առևտրի կենտրոնում։ Արդյո՞ք սա պատահականություն է կամ օրինականության հաստատման իմպերատիվից բխող գործողություն, թե՞ ճնշման միջոց քաղաքական ընդդիմախոսի նկատմամբ։ Այս հարցերի պատասխանները տակավին չունենք, սակայն քաղաքական ու սոցիալական լարվածության ուրվականը շրջում է երկրով մեկ։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ