Ռուս-թուրքական հարաբերություններն ու սազոնովյան «դասերը»
INTERNATIONAL NEWSregnum.ru-ն «Ինչո՞ւ են Լավրովին Թուրքիայում համեմատել Սազոնովի հետ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը այցով Թուրքիայում է, որտեղ մասնակցում է երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարների կողմից վարվող Համատեղ ռազմավարական պլանավորման խմբի (SGSP) յոթերորդ հանդիպմանը: Հանդիպումը տեղի է ունենում ապրիլի առաջին կեսին նախատեսված՝ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի՝ Մոսկվա կատարելիք այցի նախաշեմին։ Ի դեպ, սա կլինի այս տարվա ընթացքում նախագահների երրորդ հանդիպումը: Թուրքիայում և անգամ Արևմուտքում շատ փորձագետների զարմացնում է ռուս-թուրքական երկխոսության ինտենսիվությունը, սակայն ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի մյուս գործընկերները այդ ամենով լուրջ մտահոգ են: Ըստ թուրքական «Radikal» թերթի, դա շուտ չնկատվեց, բայց հիմա հասկանում ենք, որ Թուրքիան հայտնվել է արմատապես ուրիշ արտաքին քաղաքական օրակարգում և այժմ ստիպված է իր արտաքին քաղաքականության մեջ կատարել տեղաշարժեր մի այնպիսի իրավիճակում, երբ Մոսկվան արդեն հարևան է և՛ հյուսիսից, և՛ հարավից։ Իսկ դա մինչև վերջերս բոլորին անհավանական էր թվում: Ավելին, «Milli Gazete» թերթի հրապարակման համաձայն, Լավրովը Թուրքիայում սկսել է ավելի շատ հանդես գալ Ռուսաստանի կայսրության նախկին արտգործնախարար Սերգեյ Սազոնովի դերում, որը միայն վերջին պահին միացավ գաղտնի Սայկս-Պիկոյի համաձայնագրին, որը նախատեսում էր Առաջին աշխարհամարտից հետո Օսմանյան կայսրության մասերի բաժանում: Ինչի՞ մասին է խոսքը: Հիշեցնենք, որ այն ժամանակ Սանկտ Պետերբուրգում Օսմանյան կայսրության դեսպան Ֆահրեդդին Բեյը դիմել էր Ռուսաստանի կառավարությանը՝ քննարկելու ռուս-թուրքական դաշինքի հնարավորության հարցը: Նա Սազոնովին տեղեկացրել էր, որ Օսմանյան կայսրությունը ցանկանում է ստանալ տարածքային երաշխիքներ, ինչպես նաև ռուսների խոստումը առ այն, որ չեն աջակցելու Արևել յան Անատոլիայում պետություն ստեղծելու հայերի ձգտմանը: Արդյունքում, ռուս նախարարը չի հրաժարվել «հայկական նախագծից», բայց երաշխավորել է Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականությունը՝ պատերազմին նրա չեզոքության դիմաց: Իհարկե, պատմական զուգահեռները միշտ էլ պայմանական են, սակայն թուրք փորձագետները իրենք են վերադառնում պատմական դեպքերին: Անդրադառնալով այս դրվագին՝ «Milliy Gazete» թերթը առաջարկում է մտքում Սիրիան դնել Արևել յան Անատոլիայի տեղը, որպեսզի հասկանանք և գնահատենք թուրքական դիվանագիտության առանձնահատկությունները Սիրիայի ճգնաժամի լույսի ներքո: Թերթի հրապարակման համաձայն, եթե Ռուսաստանը չի հետևում ԱՄՆ-ի օրինակին և չի փոխում իր դիրքորոշումը, ապա Թուրքիան հնարավորություն ունի այս մարտադաշտում օգտագործել իր հաղթաթուղթը: Իսկ որո՞նք են դրանք: Նշենք, որ ընդլայնվող ռուս-թուրքական համագործակցությունը իրականացվում է ՆԱՏՕ-ի գործընկերոջ հասցեին ուղղված կոշտ ամերիկյան քաղաքականության ֆոնի վրա: Անկարան եղել և գտնվում է ճնշման տակ, և որպեսզի խափանվի ռուսական S-400 զենիթա-հրթիռային համակարգերի գնումը, ԱՄՆ-ը սպառնում է հրաժարվել առաջադեմ տեխնոլոգիաներ տրամադրելուց, կասեցնել Թուրքիայի մասնակցությունը հինգերորդ սերնդի F-35 կործանիչների ստեղծման ծրագրին և կիրառել այլ պատժամիջոցներ: Բառացիորեն, Լավրովի՝ Թուրքիա կատարած այցի նախօրեին ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ռիկ Պերրին «Թուրքական հոսք» գազամուղն անվանել է ոչ այլ ինչ, քան «Ռուսաստանի վնասակար ազդեցության գործիք և եվրոպական էներգետիկ անվտանգության խաթարում»: Անկարան հարվածները հետ է մղում, բարձրաձայն հայտարարություններ է անում: Միևնույն ժամանակ պետք է հասկանալ, որ Թուրքիան մտադիր չէ ամբողջությամբ «այրել կամուրջները» Վաշինգտոնի հետ և շարունակում է փնտրել շփման կետեր, քանի դեռ պահպանվում է Վաշինգտոնի դիրքորոշումը սիրիական քրդերի վերաբերյալ: Անկարան նաև մտահոգված է, որ ՆԱՏՕ-ի իր գործընկերներից շատերը հրաժարվում են աջակցել Մերձավոր Արևելքում առաջատար երկիր լինելու Թուրքիայի նպատակներին: Իհարկե, Թուրքիան նաև այլ սցենար է ունեցել, նա գործնականում ակնկալում էր հանդես գալ որպես միջնորդ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև, ավելին՝ նույնիսկ Իրանի հետ հարաբերություններում: Սակայն ամերիկացիները չգնահատեցին կամ չցանկացան գնահատել Էրդողանի առաջարկած խաղի կանոնները՝ նրան դասելով «առավել անհարմար տարածաշրջանային գործընկերների» շարքում: Սակայն Թուրքիայի նախագահը շարունակում է խաղը՝ հաշվի առնելով այն, որ Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող պատերազմը չի ավարտվի ո՛չ այսօր և ո՛չ էլ վաղը. դեռևս քայլեր կան, որոնք կարող են բերել Թուրքիայի նկատմամբ ՆԱՏՕ-ի վերաբերմունքի փոփոխության: Վերջերս «Ahval News» թուրքական պարբերականը հրապարակել է Վաշինգտոնում գտնվող՝ Պարսից ծոցի պետությունների ինստիտուտի ավագ դասախոս Հուսեյն Իբիշի հոդվածը, որտեղ նա կոչ է անում Անկարային «փոփոխություններ կատարել իր քաղաքականության մեջ և առաջարկել ԱՄՆ-ին Թուրքիայի հարավում գտնել այլընտրանք Ինջիրլիքի ռազմաբազայի փոխարեն»: «Odatv.com» թուրքական հրատարակությունը մեջբերում է այս բազայի «դաժան պատմությունը»՝ 1958 թվականին այն օգտագործվել է Սիրիայում ամերիկյան հեղաշրջման փորձի ժամանակ, կարելի է հիշել 1960 թվականին U-2 հետախուզական ինքնաթիռի պատմությունը, որը դուրս էր եկել այդ բազայից և խոցվել ԽՍՀՄ-ի տարածքում, նաև օդային հարվածները Իրաքի, Աֆղանստանի և Սիրիայի տարածքներում, վերջապես ռազմաբազան կապ ունի 2016 թվականի հուլիսի 15-ին Թուրքիայում ռազմական հեղաշրջման փորձի հետ: Այս առումով, «Odatv.com»- ը խորհուրդ է տալիս սկզբի համար հայտարարել սիրիական քրդերին ամերիկյան աջակցության պատրվակով բազայի «ժամանակավոր» փակման մասին։ Անշուշտ, եթե Անկարան նման քայլի դիմի, ապա դա կլինի ուժեղ և բարձրագոչ քայլ: Սակայն դա կլինի խորհրդանշական: Ինչպես ավելի վաղ հաղորդել էր «The Wall Street Journal»-ը, ԱՄՆ-ը վաղուց արդեն կրճատել է Ինջիրլիքի հետ կապված մարտական գործողությունների թիվը: Այս որոշումը կապված է հետագայում այս բազան լքելու մտադրության հետ: Թերթը հուշում է, որ Վաշինգտոնը կարող է դա անել, որպես բողոք Թուրքիայում ռուսական C-400- ի ներկայության դեմ: Բայց սա մեկ սցենար է: Մյուսը այն է, երբ թուրքերը իրենք կխնդրեն ամերիկացիներին լքել բազան: Կա նաև միջանկյալ լուծում: ԱՄՆ-ը դուրս է բերում իր մարտական ինքնաթիռները Ինջիրլիքի ռազմակայանից` որպես փոխզիջումային քայլ, որը թուլացնում է նրանց աջակցությունը սիրիական քրդերին, որն էլ Անկարայի կողմից կարող է գնահատվել ոչ միայն որպես քաղաքական լարվածության թուլացման Վաշինգտոնի ցանկություն, այլ նաև Ռուսաստանի հետ երկխոսելու ցանկություն: Ինչ վերաբերում է Մոսկվային, ապա Թուրքիայի հետ փոխշահավետ հարաբերություններ հաստատելով, միասնական լայնածավալ նախագծեր իրականացնելով (թուրքական հոսք, առաջին թուրքական ԱԷԿ-ի կառուցում և այլն)՝ նա օբյեկտիվորեն ամրապնդում է իր դիրքերը Արևմուտքի հետ երկխոսության դաշտում, ապահովում է նրան կայուն թիկունք այն իրավիճակում, երբ բացահայտ քննարկվում է Թուրքիայի տարածքային ամբողջականության հարցը: Այսպիսով, մոտակա թուրք-ռուսական երկխոսությունը խոստանում է լինել հարուստ և հետաքրքիր:
ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
IDBank Receives Commerzbank’s STP Excellence Award 2025
IDBank Presented a Special Offer at TOON EXPO 2026
FINTECH360 International Conference to Bring Together 500 Participants in Yerevan
Ucom Supports the DemArDem 2026 Regional Youth Forum
Prominent Armenian Statesman Levon Sahakyan Passes Away at 89
Ucom’s Unity Packages with the Best Fixed Network in Armenia
Get 1% idcoin at TOON EXPO with Idram&IDBank
Olympic sport should unite people, not become an arena for political campaigns
USD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in Armenia
Statement by Archbishop Bagrat Galstanyan
Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBank
Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine
IDBank warns about scams disguised as remote work
AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme. 
