Մի աճուր­դի «ոդի­սա­կան». թե ինչ­պես էին ուզում զոհ­վա­ծի մո­րից հող խլել

Մարտի 7-ին Աբովյանի քաղաքապետարանում կայացավ քաղաքի հողերի հերթական աճուրդ-վաճառքը, որին մասնակցում էր նաև Արցախյան ազատամարտի հերոս նահատակ Նորայր Վարուժանի Կիրակոսյանի մայրը: 

Զարմանալի զուգադիպությամբ աճուրդի օրը՝ մարտի 7-ը, համընկել էր Լյուդմիրեց Պետրոսյանի զոհված զավակի դին մորը հանձնելու օրվա հետ: Նրա որդին՝ Ն. Կիրակոսյանը, ռազմաճակատ էր մեկնել կամավոր: Ծառայության ընթացքում պարգևատրվել է բազմաթիվ շքանշաններով: ... Իսկ մարտի դաշտից տուն չի վերադարձել. զոհվել է 20 տարեկանում: 

Պարտերազմի հերոսը

Արցախի ազատագրման ժամանակ բազմաթիվ մարտական գործողությունների է մասնակցել Նորայր Կիրակոսյանը, ծառայել է տանկային գումարտակում: Եղել է տանկի հրամանատար: 1993 թվականի դեկտեմբերին կայացած թեժ մարտերի ժամանակ հակառակորդի հետ անհավասար մարտում Հակոբ-Կամարի մատույցներում են զոհվել Նորայրն ու իր զինակից ընկերները, երբ ադրբեջանական բանակը Արցախի ողջ երկայնքով անցել էր գրոհի:

Թշնամու կողմից տանկը խոցվելուց հետո, Նորայրի հրամանատարությամբ, տանկի անձնակազմը հասցրել է դուրս գալ և մարտի բռնվել ադրբեջանական հետևակի հետ: Սակայն տեսնելով, որ այլևս պայքարել հնարավոր չէ, գերի չընկնելու համար անձնակազմի անդամներն իրենց մոտ եղած վերջին նռնակով պայթեցրել են իրենց: Մարտից հետո տարածքն անցել է ադրբեջանական կողմի տիրապետության տակ, սակայն 2 ամիս անց հայ զինվորներն, ազատագրելով տարածքը, կարողացել են նաև հողի թմբի միջից գտնել Նորայրի և իրենց զոհված մյուս զինակիցների դիերը:

Մարտակերտի պաշտպանական շրջանի տանկային գումարտակի հրամանատարության կողմից զոհվածի ծնողներին գրված գրությունն ավարտվում է հետևյալ բառերով. «…. Նորայրի և իր անձնակազմի կատարած հայրենանվեր սխրանքը չի մոռացվի իր մարտական ընկերների և Արցախի ժողովրդի կողմից»:

Մարտի 7-ը՝ ճակատագրական օր սևազգեստ դարձած մոր համար

Այդ աղետալի օրից շուրջ քառորդ դար անց՝ 2019-ի մարտի 7-ին, հերոսի մայրը՝ Լյուդմիրեց Պետրոսյանը, ստիպված է եղել մեկ այլ «անհավասար» պայքարի մեջ մտնել, իր ու ամուսնու քրտինքով 30 տարուց ավելի մշակած ու ծաղկեցրած հողը ձեռք բերելու համար: Աճուրդի օրը, սակայն, պարզվել է, որ այն անձինք, ովքեր ուզում են տիրել իրենց կողմից մշակվող հողակտորին, «հայտնվել են» հակառակորդի կարգավիճակում, և թե ինչով կավարտվեր աճուրդը, ոչ ոքի համար պարզ չէր:

Հերոսի մորն աջակցելու նպատակով Աբովյանի քաղաքապետարան էին եկել «Հրադադար, մարդկային կորստի ցավ» հ/կ նախագահ Աղավնի Ղուկասյանը և այլ զոհված հերոսների սևազգեստ մայրեր: 

Նշենք նաև, որ տիկին Լյուդմիրեցն ապրում է Աբովյանի ճարտարագիտականի հանրակացարանի շենքում, բավականին անբարենպաստ պայմաններում, իսկ ապրուստի միակ միջոց հանդիսացող հողակտորն օգտագործելը, պարզվում է, այդքան էլ այլ անձանց սրտով չի եղել:

«Նա ապրում է խոնավ և վատ պայմաններ ունեցող սենյակում: Իր ամուսնու հետ 23 տարի մշակել է հանրակացարանի տարածքում գտնվող այդ հողամասը: Ծառեր են տնկել, անմշակ տարածքը գեղեցիկ պարտեզ են դարձրել: Այդ պարտեզից օգտվում են բոլոր բնակիչները, նստում են ծառերի հովին, հանգստանում են: Ամուսնու մահից հետո նա շարունակել է միայնակ մշակել պարտեզը, սակայն հիմա հայտնվել են մարդիկ, ովքեր ուզում են այդ հողակտորին տիրել և նրանից խլել: Երբ այդ մասին իմացանք, զոհվածների մայրերի անունից դիմեցինք պաշտպանության նախարարություն և միասնաբար որոշում կայացրեցինք օգնել տիկնոջը: Նախարարության ներկայացուցչի հետ եկանք, ներկայացանք Աբովյանի քաղաքապետին: Պարոն Գևորգյանը մեզ շատ լավ ընդունեց և ասաց, որ իր հնարավորությունների շրջանակներում ամեն ինչ կանի, որպեսզի հանկարծ հայրենիքի համար կյանքը տված հերոսի մայրն իրեն վիրավորված և լքված չզգա»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ա. Ղուկասյանը: 

Մայրերն ասում էին նաև՝ չեն հասկանում, թե առհասարակ ինչու է աճուրդի դրվել այդ հողակտորը և արդյո՞ք հերոսի մոր համար արտոնություններ, այնուամենայնիվ, չկան: Եվ եթե այդպես է, ապա որտե՞ղ է արդարությունը:

Օրե՞նք, թե՞ խոնարհում, որն է ավելի վեհ

Իրականում համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողակտորների նվիրատվություն օրենքով նախատեսված չէ: Օրենքն ասում է, որ համայնքներին պատկանող գույքը պետք է միայն աճուրդով վաճառվի: Օրենքը՝ օրենք, բայց բարոյական արժեքները չոտնահարելու և արդարությունը վերականգնելու համար և՛ պաշտպանության նախարարությունը, և՛ Աբովյանի քաղաքապետը պատրաստակամություն են հայտնել ձեռք մեկնել հերոս Նորայր Կիրակոսյանի մորը՝ այս թնջուկի վերածված անլուծելի թվացող հարցը բարձր մակարդակով լուծելու համար: 

Վարդիթեր Միրզոյանը, ով ևս իր միակ զավակին կորցրել է Մարտակերտում, նույնպես ապրում է այդ հանրակացարանում և եկել էր աջակցելու Լ. Պետրոսյանին: 

«Մեր զավակները պաշտպանել են հայրենիքը, բայց հիմա, երբ հերթը հասել է զոհվածների հարազատներին պաշտպանելուն, հարցերը բարդանում են: Չնայած մեր բախտը բերել է, մեզ շատ է աջակցում Աբովյանի քաղաքապետ Վահագն Գևորգյանը: Երանի բոլոր քաղաքապետները նրա նման լավը լինեն: Նա բոլորի կողքին կանգնած է, բոլորին ամեն կերպ աջակցում է: Բայց աճուրդի ելքին  նա չի կարող որևէ ձևով միջամտել: Պետք է սպասենք, տեսնենք՝ ինչ կլինի»,ասաց Վ. Միրզոյանը:

Հերոսի մոր արցունքները աճուրդից առաջ և հետո

Աճուրդի ցուցակում Լ. Պետրոսյանի անունը վերջինն էր: Դա նշանակում էր, որ կեսօրից սկսված գործընթացը երկար էր շարունակվելու: Հաճելի արտաքինով, զուսպ, համեստ կեցվածքով ու անսահման բարի աչքերով կինն անհամբեր հետ ու առաջ էր անում, մերթ ընդ մերթ արտասվում: Երբ մոտեցավ իր հերթը, նա շտապ-շտապ քայլեց աճուրդի սենյակ: Դեպի այնտեղ շտապեց նաև մեկ այլ տղամարդ, որը իմանալով հադերձ, թե ով է և ում մայրն է Լ.Պետրոսյանը, ավելի վաղ հայտարարել էր, որ իրեն չի հետաքրքրում՝ ում հետ է «մրցելու», իր խնդիրը հողը գնելն է ու վերջ:

Սակարկությունը սկսվեց: Հայտարարվեց հողի մեկնարկային գինն ու մեկ քայլի արժեքը: Սկսվեց պայքարը: Րոպեների ընթացքում հողի գինը եռապատկվում ու քառապատկվում էր, բայց, բարեբախտաբար, 1 մլն 700 հազար դրամին հասնելով՝ տիկին Պետրոսյանի մրցակիցը հայտարարեց, որ այլևս ինքը քայլ չի անի: Աճուրդում հաղթեց հերոսի մայրը՝ վշտից ու ապրումներից փոքրացած ուսերին վերցնելով հողը գնելու աստղաբաշխական համարվող գումարի բեռը: Հոգու ցավից և վիրավորանքից կրկին հոսեցին տիկնոջ արցունքները: Նրան սատարող կանայք անմիջապես զանգահարեցին Աբովյանի քաղաքապետին և հանդիպում խնդրեցին:

Աբովյանի քաղաքապետի խոսքն ու գործը

Հանդիպման ժամանակ արդեն Վահագն Գևորգյանը վստահեցրեց, որ որպես պաշտոնյա միշտ էլ կանգնած է եղել բոլորի կողքին, հատկապես որդեկորույս մայրերի, սակայն այս դեպքում չէր կարող իր լիազորությունները շրջանցել: 

«Մենք ինչով կարող էինք, օգնել ենք, ավագանու նիստում հողը աճուրդով վաճառելու որոշում ենք կայացրել: Դրանից ավելին ոչինչ անել չէինք կարող»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասաց Վ. Գևորգյանը:

Միևնույն ժամանակ նա հույս հայտնեց, որ կոչով կդիմի բոլոր աբովյանցիներին՝ քաղաքի պարծանք համարվող հերոս Նորայր Կիրակոսյանի մորը սատարելու համար:

«Աբովյանում թասիբով մարդիկ շատ կան: Ես չեմ թողնի, որ տիկին Լյուդմիրեցն իրեն հանկարծ վատ զգա: Հանգիստ եղեք»,- մեզ վստահեցրել էր Աբովյանի քաղաքապետը:

Նոր աշխատանքային շաբաթվա առաջին աշխատանքային օրվա սկզբում տեղեկացանք, որ Աբովյանի քաղաքապետ Վ. Գևորգյանն իր խոսքի տերն է եղել: Կարողացել է բոլոր թասիբով աբովյանցիներին համախմբել ու լուծել այս խնդիրը: Ի դեպ, հողի գնման գումարի որոշ մասն էլ պաշտպանության նախարարությունն է փոխանցել: Եվ այս պահի դրությամբ կարող ենք արձանագրել, որ այլևս ոչ ոք չի կարող հայոց հողի ազատագրման համար զոհված զինվորի մորից նման անտարբեր ու սառնասիրտ ձևով հող խլելու մասին մտածել: 

Մնում է եզրակացնել, որ հավանաբար, այն, ինչ կատարվեց, որդու նվերն էր իր կորուստը սգացող մորը, ում դին երկուսուկես տասնամյակ առաջ, ինչպես տիկին Լյուդմիրեցն ասաց, «որպես մարտի 8-ի «նվեր»» հանձնել էին իրեն… 

ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ