Գիշատիչ լինում են ոչ միայն կենդանիները, այլ նաև... բույսերը
LIFEՄենք գիտենք, որ...
Աշխարհում բոլոր կենդանի օրգանիզմները ներառված են սննդային շղթայում. բույսերը ֆոտոսինթեզի շնորհիվ էներգիա են գեներացնում, կենդանիների որոշ տեսակներ սնվում են այդ բույսերով, իսկ այդ կենդանիներով սնվում են գիշատիչ այլ կենդանիներ, և դրա հակառակը չի լինում:
Իրականում այդպես չէ:
Պարզվում է, որ կան նաև գիշատիչ բույսեր: Այսինքն՝ բույսեր, որոնք սնվում են կենդանիներով: Գիշատիչ բույսերը բազմամյա խոտաբույսեր են, որոնք որսում են միջատներ, հազվադեպ՝ այլ մանր կենդանիներ, և դրանք օգտագործում որպես լրացուցիչ (գլխավորապես ազոտային) սնունդ։ Սրանք հանդիպում են ամենուրեք (առավելապես արևադարձային և մերձարևադարձային երկրներում)։ Հայտնի է գիշատիչ բույսերի մոտ 500 տեսակ, Հայաստանում կա այդպիսի 3 տեսակ բույս։ Սրանք աճում են ազոտական միացություններով աղքատ միջավայրում՝ լճերի ու գետերի ափերին, տորֆային ճահիճներում, գերխոնավ մարգագետիններում։ Գիշատիչ բույսերը ունենում են միջատաորս հարմարանքներ՝ պարկեր, թարթիչավոր, ատամնաձև ելուստներ ու խոռոչներ, յուրահատուկ գունավորում, արտազատում են միջատներին հրապուրող քաղցրավուն, կպչուն և հոտավետ նյութեր։ Պեպսինի տիպի հատուկ ֆերմենտների և օրգանական թթուների (մրջնաթթու, բենզոյական թթու) միջոցով գիշատիչ բույսերը որսած միջատների սպիտակուցները քայքայում են առավել պարզ, հեշտ յուրացվող միացությունների։ Վերերկրյա գիշատիչ բույսերի արմատային համակարգը թույլ է զարգացած, ջրայինների մոտ այն բացակայում է, բայց նրանք կարող են իրենց գոյությունը պահպանել նաև հողից և ջրից ստացվող նյութերի հաշվին։ Կենդանական սնունդը արագացնում է այդ բույսերի զարգացումը, անցումը ծաղկման և պտղատվության։ Սրանք շատ զգայուն են, արտաքին գրգիռներին անմիջական և կտրուկ ռեակցիա տալու ունակությունը նրանց մոտ հասել է կատարելության։ Գիշատիչ բույսերից է խորշաբույսը, որը ազատ լողացող ջրային բույս է, նրա տերևների մի մասը ձևափոխվել են մանր փամփուշտիկների, որոնցով նա որսում է ջրային մանր կենդանիներ, որդեր, թրթուրներ և մարսում նրանց։ Գիշատիչ բույսերը հատկապես շատ են Գվինեայի, Օվկիանիայի և Ավստրալիայի մերձարևադարձային խոնավ կլիմա ունեցող անտառներում: Բանն այն է, որ այդ անտառներում շատ խիտ բուսականություն է, և գետնին մոտ գտնվող շարքերում համարյա լույսի շող չի ընկնում: Լիանաները հարմարվում են դրան ծառերի բներին փաթաթվելով և վերև բարձրանալով ու լույսին հասնելով: Իսկ որոշ բույսեր փոխել են իրենց «մասնագիտացումը» և անլույս միջավայրում գոյատևում են էներգիայի այլ աղբյուրներ գտնելով: Ընդ որում, նրանք տեղավորվում են ինչպես գետնի վրա , այնպես էլ այլ ծառերի բներին: Օրինակ, նեպենտեսը, իր էությամբ լիանա լինելով, տեղավորվում է ծառերի ճյուղերին, բացում է իր սափորիկները և սկսում որսալ միջատներ և այլ մանր կենդանիներ, ներառյալ՝ կաթնասուն կենդանիներ: Այս բույսի սափորիկը առաջանում է տերևների բարդ համակցությունից: Արտաքինից այն նման է ծաղկի և անգամ բուրում է ծաղկի պես, բայց դա ընդամենը «քաղցրի սիրահարների» համար վարպետորեն լարված թակարդ է: Երբ ինչ–որ կենդանի փորձում է օգտվել այդ «ծաղկի» քաղցր նեկտարից և ընկնում է սափորի մեջ՝ թակարդը փակվում է, և այդ կենդանին արդեն կարող է միայն ընդամենը մարսվել մի քանի ժամվա ընթացքում:
Նեպենտեսը իր անունը ստացել է հին հունական դիցաբանությունից: Բանն այն է, որ այդ անունը նշանակում է դեղ, դարման, որը ցրում է թախիծը, ժամանակակից բժշկական լեզվով ասած՝ հակադեպրեսանտ է: Որոշ գիտնականներ համարում են, որ այդպես անվանել են օփիումին հին Եգիպտոսում: Միջատների և մանր կրծողների համար այդ բույսի քաղցր նեկտարը ձգում է նրանց և կարծես թե օփիում լինի, բայց, ինչպես ասում են, ձրի պանիրը միայն թակարդում է լինում:
Կամո Խաչիկյան
My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July
Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
IDBank warns of scam calls impersonating pension funds
A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME
Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference 
Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank
Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds
From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped Up
The Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia
Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank
Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank
Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
"Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages
Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank
"Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick"
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025
Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia
Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan
Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet
AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders
Business registration is now available at Unibank
Up to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa Cards
AI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers
Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run.
Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlook
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street
Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams
Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement
AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments
Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026
Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona
Top Travel Destinations of 2026: IDBank
Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
ZCMC Joins the United Nations Global Compact
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
Junius is back — with a new tournament and valuable prizes
Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia
