Yerevan, 01.March.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Թուրք-քրդական հերթական էսկալացիան

ANALYSIS
Կիսվել

Աշխարհում տարբեր իրադարձություններ երրորդ-չորրորդ պլան են մղել թուրք-քրդական հարաբերությունների հարցը, մինչդեռ տարեվերջին դրանք հերթական անգամ սրվել են։ Ակնհայտ է որ «աննկատելիորեն» վերականգնվել է թուրք-քրդական զինված հակամարտությունը, ընդ որում` հենց Թուրքիայի ներսում։

«Անզգուշությունը» կամ քրդական բանվորական կուսակցության (ՔԲԿ) դեմ ԱՄՆ-ի սադրանքը դարձավ այն կայծը, որից Թուրքիայի և քրդերի միջև թուրքական տարածքում բորբոքվում է պատերազմի բոցը։ Ընդ որում, ի տարբերություն թուրք-քրդական մարտերի նախկին դեպքերի, այժմ դա չեն թաքցնում թուրքական և ադրբեջանական ԶԼՄ-ները։ Նոյեմբերի 6-ին ԱՄՆ-ի պետդեպարտամենտը հայտարարեց, որ դրամական պարգև է խոստանում ՔԲԿ-ի ներկայիս այն երեք ղեկավարների մասին տեղեկատվության համար, որոնցից մեկը կուսակցության համահիմնադիր, իրաքյան լեռներում փեշմերգայի գլխավոր հրամանատար Կանդիլ Մուրատ Կարայիլանն է։ Նշենք, որ Վաշինգտոնը 5 մլն դոլար կտա Մուրատ Կարայիլանի, 4 մլն` Ջամիլ Բայիկի և 3 մլն` Դուրան Կալկանի մասին տեղեկատվության տրամադրողին։

Մի քանի օր անց ՔԲԿ-ի ղեկավարությունն արձագանքեց` ԱՄՆ-ի այդ քայլն անվանելով «թշնամական»։ Նշվում է, որ այդ պարգևը 1990-ականների այն միջազգային դավադրության շարունակությունն է, որի արդյունքում ձերբակալվեց քրդական առաջնորդ Աբդուլա Օջալանը։

Նոյեմբերի 11-ից, Թուրքիայի տարածքում վերսկսվեցին մարտական գործողությունները քրդերի և թուրքերի միջև։ Սկզբում հաջողությամբ պսակվեց Հաքյարի նահանգում թուրքական բանակի դիրքերի և պահեստների վրա փեշմերգայի հարձակումը։ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն այն ժամանակ խոստովանեց, որ «պայթյունից զոհվել է 7 և վիրավորվել 25 զինվոր»։ Քրդերն այլ տվյալներ են նշել` «17 զոհ, 37 վիրավոր, 9-ի վիճակը մնում է անհայտ»։ Ըստ քրդերի, այդ հարձակումը վրեժ էր օգոստոսին թուրքական օդային հարվածներից սպանված, Սինջարում (Իրաքի հյուսիս) ՔԲԿ-ի ուժերի հրամանատար Մամ Զեքի Շինգալիի մահվան համար։

Թուրքիայի դեմ ՔԲԿ-ի քրդերի ռազմական գործողությունն իրականում ԱՄՆ-ի պետդեպարտամենտի որոշման պատասխանն էր։ Հարկ է նշել, որ Թուրքիան ուժեղացրել է քրդերի դեմ քաղաքական ահաբեկչությունը երկրի ներսում։ Օրինակ Աբդուլա Օջալանի փաստաբաններին թուրքերը թույլ չտվեցին հանդիպել նրանց պաշտպանյալի հետ։

Իսկ պատերազմը չի դադարել, ավելին, Իրաքի հետ սահմանից արդեն հասել է Դիարբեքիր նահանգին և քաղաքին։ Թուրքական ԶԼՄ-ները հայտնում են, որ Դիարբեքիրից բացի մարտեր են ընթանում ևս չորս քաղաքում։ Իսկ քրդական աղբյուրները հաղորդում են, որ ՔԲԿ-ի պարտիզանները վերսկսել են մարտերը նաև թուրք-իրաքյան սահմանի Սիդականի շրջանում։ Որպես կանոն, քրդերի և թուրքերի միջև զինված պայքարի ինչ-ինչ մանրամասներ Թուրքիայում հայտնի են դառնում տեղի ունենալուց շատ հետո։

Միևնույն ժամանակ, հերթական անգամ քուրդ-թուրքական բախումների ասպարեզ է դարձել հյուսիսային Սիրիան, որն ընդհուպ սահմանակից է Թուրքիայի այն շրջաններին, որտեղ հիմա պատերազմ է ընթանում։ Ինչպես հայտնի է, սկզբում ինչ-որ «ահաբեկիչներ» Իդլիբի ապառազմականացված գոտուց քիմիական զենքի հարվածներ հասցրին Հալեպի նահանգի հյուսիսի մի շարք վայրերին։ Ինչ-որ «անակնկալ պատահականությամբ» տուժածների մեծ մասը սիրիացի քրդեր էին։ Իսկ ԻՊ-ի զինյալները, հավանաբար նույնպես «անակնկալ պատահականությամբ», գրոհում էին քրդերի դիրքերի վրա։ Ինչպես նոյեմբերի 29-ին հայտարարել է ՌԴ ՊՆ-ն, ահաբեկիչները քիմիական զենքով սադրանք են պատրաստում Դեյր Էզ Զորում և նույնպես քրդերի դեմ։ Ռուսաստանը հղում է անում ինչպես իր, այնպես էլ սիրիական հետախուզության տվյալներին։ Ռաքքա նահանգի հյուսիսում Թել Աբյադ քաղաքի մոտ դաժան բախումներ են եղել քրդական ջոկատների և Թուրքիայի ԶՈՒ-ի միջև։ Թուրքական հրետանին հրետակոծում էր քրդերի դիրքերը, իսկ օրվա երկրորդ կեսին հետախուզական թռիչքներ էր կատարում Թուրքիայի ՌՕՈՒ-ն։ Բանն այնտեղ հասավ, որ ՄԱԿ-ում Սիրիայի մշտական ներկայացուցիչ Բաշար Ջաֆարին, որն Աստանայի բանակցություններում գլխավորում էր սիրիական պատվիրակությունը, Թուրքիային մեղադրեց Հալեպի վրա քիմիական հարձակումը համակարգելու մեջ և հայտնեց, որ Սիրիան վերջնագրով Թուրքիայից պահանջել է իր տարածքից բանակը հեռացնել 20 կմ։

Ըստ ամենայնի, իրադրությունը շատ տհաճ էր ԱՄՆ-ի համար, հատկապես թուրքերի դեմ նոյեմբերի 11-ի հաջող գործողությունը։ Պարզ է, որ Թուրքիան էլ էր դժգոհ, որ ամերիկացիները շարունակում են հովանավորել Սիրիայի քրդերի որոշ շրջանակների, նախ և առաջ «Ժողովրդավարական միություն» կուսակցությանը և «Քրդական ժողովրդական ինքնապաշտպանության» ջոկատներին։

Դրանից հետո քուրդ ղեկավարները հայտնեցին, որ վերադառնում են ամերիկամետ ՍԺՈՒ-ի կազմ և վերսկսում ԻՊ-ի դեմ մարտական գործողությունները Եփրատի արևելյան ափին։ Աստիճանաբար պարզ դարձավ, թե ինչի շուրջն է ԱՄՆ-ը նոր «առևտուր» սկսել ինչպես սիրիացի քրդերի, այնպես էլ Թուրքիայի հետ։

Կիսվել
Timeline
Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyaIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBankWith the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New FormatThe Power of One Dram — to Mathemik NGOIDBank’s Nor Nork branch has reopenedOn the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situationWhen CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in ArmeniaThe Winners of the Third Round of the Junius Competition Have Been AnnouncedWhat to gift men on January 28: Idram&IDBankIdram Conducted a Financial Literacy Class for Roboton ParticipantsRegarding Payments for Viva Armenia Services via IdramVahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.amUp to 2% Cashback with IDBank Mastercard and ARCA CardUp to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalaryAraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with MastercardBook by March 31 and get 15% off your FINTECH360 ticket Ucom Launches Fixed Network Services in Zovuni The FINTECH360 conference will be held in Yerevan from April 27 to 29 AraratBank Partners as General Sponsor of 4090 Charity Foundation's Five-Year Milestone EventAraratBank Takes the Lead in Brand PR Performance Unforgettable Moments and a Profitable Offer at Myler. Idram&IDBank Idram Summarizes 2025The Power of One Dram Donates 5,788,105 AMD to the City of Smile Charity Foundation Converse Bank Successfully Completes Globbing Bond Placement
All Timeline »
Most Popular
1 Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia 2 “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme. 3 2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards 4 Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange 5 Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Ne...
Poll