Yerevan, 21.September.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Կետչուպն ի սկզբանե պատրաստել են ոչ լոլիկից, այլ...

LIFE
Կիսվել

Մենք գիտենք, որ...

Կետչուպն ունի ամերիկյան ծագում, և նրա հիմնական բաղադրիչը լոլիկն է:

Իրականում այդպես չէ:

Ի սկզբանե կետչուպ պատրաստել են Ասիայում, մասնավորապես՝ Չինաստանում, որտեղից այն թափանցել է Եվրոպա, իսկ այնտեղից էլ՝ Ամերիկա: Կետչուպ բառը չինական ծագում ունի և բառացի նշանակում է «ձկան սոուս»: Ավելի կոնկրետ՝ կետչուպ ի սկզբանե պատրաստել են Վիետնամում գտնվող Մեկոնգ գետի ափերին ապրող կխմերները և վիետնամցիները: Գետով նավարկող չինացի նավաստիները նկատել են, որ ձկնորսներն իրենց կերակուրներին խառնում են հոտած ձկան` սուր համ ունեցող գորշ գույնի թանձր հյութ: Վիետնամում այդ սոուսը այլ կերպ էին անվանել, բայց չինացի նավաստիները նպատակահարմար են համարել դրան «ձկան սոուս» անունը տալ: Նրանք որոշում են այս նորույթը հասցնել նաև Չինաստան, Ինդոնեզիա, Ֆիլիպիններ, Մալազիա ու վաճառել: 17–րդ դարի սկզբում այս տարածքներ ներթափանցած հոլանդացի ու բրիտանացի առևտրականները սկսում են այն գնել ու վերավաճառել, ու մի քանի տասնամյակ անց այս առևտուրը շատ եկամտաբեր է դառնում: Եվրոպա հասցված այս ապրանքը շատ թանկ էր վաճառվում, և արդյունքում սկսում են հրատարակվել խոհարարական գրքեր` նվիրված կետչուպի պատրաստման էժան եղանակներին: Ընդ որում, սկսում են կետչուպներ արտադրել այլ ծովամթերքներից, անգամ հունական ընկույզից, սոխից, լոբուց և այլն՝ օգտագործելով նաև համեմունքներ, սխտոր և գինի: Այդ ժամանակ կետչուպ պատրաստելու համար դեռևս լոլիկ չէր օգտագործվում: Ներկայումս այն ժամանակվա առանց լոլիկի կետչուպների բաղադրատոմսերից օգտագործվում են միայն սնկով և ձիթապտղով կետչուպները: 

Լոլիկի հիմքով կետչուպների բաղադրատոմսերը խոհարարական գրքերում սկսել են հայտնվել 19–րդ դարի սկզբին՝ Ամերիկայում: Դրանցից ամենահինը 1801 թվականին հրատարակված՝ Սենդի Էդիսոնի բաղադրատոմսն է, ապա՝ 1812 թվականին Ջեյմս Միզի բաղադրատոմսը, իսկ 1824 թվականին լույս է տեսնում Մերի Ռենդոլֆի «Տնային տնտեսուհին Վիրջինիայից» խոհարարական գիրքը , որտեղ ևս կային կետչուպի բաղադրատոմսեր: Ամերիկացի Հեյնզը, որը կետչուպ արտադրող «Heinz» ընկերության ղեկավարն էր, թանձրահյութին սկսել է հավելել նաև մեծ քանակությամբ շաքար, որպեսզի հնարավոր լինի կետչուպը պահածոյացնել ու երկար ժամանակ պահպանել: «Heinz» կոնցեռնը ներկայումս հանդիսանում է աշխարհում կետչուպի ամենախոշոր արտադրողներից մեկը: Ներկայումս պահածոյացման համար օգտագործում են նաև նատրիումի բենզոնատ, իսկ լոլիկի հյութի փոխարեն օգտագործում են խիտ տոմատի մածուկ, որը ստանում են վակուումային գոլորշիացմամբ՝ առանց տաքացնելու: Արդյունքում ստացված կետչուպը կարելի է պահպանել անգամ սենյակային ջերմաստիճանում: Արտադրողների համար խիստ կարևոր է կետչուպի մածուցիկությունը, որի անհրաժեշտ մակարդակին հասնում են կետչուպին կրախմալ խառնելով: Տոմատի մածուկից բացի կետչուպի պատրաստման համար օգտագործվում են նաև քացախ ու համեմունքներ (աղ, սև, կարմիր պղպեղ և այլն):

Կետչուպը պարունակում է մեծ քանակությամբ կալիում, նատրիում, սպիտակուց, ինչպես նաև վիտամիններ: Այն շատերի կողմից սիրված սոուս է և հրաշալի համադրվում է տապակած ու խորոված մսային կերակուրների, կարտոֆիլի հետ, ինչպես նաև կազմում է սենդվիչների ու բուտերբրոդների անբաժան մասը:

Տեսականորեն, քանի որ կետչուպը պարունակում է տոմատի մածուկ, պետք է պարունակի մեծ քանակով լիկոպին հակաօքսիդանտ: Իհարկե, այստեղ կապ ունի, թե ում արտադրանքն է այն, քանի որ կետչուպը արտադրության ընթացքում ենթարկվում է բարդ տեխնոլոգիական ազդեցությունների: Օրինակ, Ռուսաստանի մանկապարտեզներում, դպրոցներում և միջին մասնագիտական հաստատություններում արգելված է կետչուպի օգտագործումը: Չգիտեմ՝ արդյո՞ք դա կապված է նրա հետ, որ ռուսները կետչուպը համարում են վտանգավոր, թե՞ ուղղակի համարում են, որ այն ամերիկյան սննդամթերք է և պետք չէ ուտել

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Կիսվել
Timeline
Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
All Timeline »
Most Popular
1 Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice 2 Unibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football Club 3 Unibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays 4 Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School Participants 5 Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invit...
Poll