Yerevan, 14.October.2026,
00
:
00
BREAKING


Խաչիկ Չալիկյան. «Այն, ինչ արված է, դրական է. ինձ մտահոգում է չարվածը». «Փաստ»

INTERVIEW

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Փաստ»-ի զրուցակիցն է ռեժիսոր, դրամատուրգ Խաչիկ Չալիկյանը:

Որ զարթոնքի շունչը հանկարծ չկորցնենք

Մենք շատ մեծ ու անսպասելի խնդիր լուծեցինք: Անսպասելի էր այն առումով, որ թվում էր, թե այն համակարգն արդեն երկրի վերջը տվել էր: Բայց պարբերաբար հայտնվելով` մեր գենետիկ կոդի մեջ առկա հզոր արժեքները չեն թողել, որ այս ժողովուրդը վերանա: Երիտասարդության միջոցով զարթոնք եղավ, որն անսպասելի էր, որովհետև թվում էր նաև, որ ուսանողություն էլ չունեինք: Մի խոսքով` շատ մեծ բան կատարվեց: Եվ, բնականաբար, սպասելիքներն այսօր շատ մեծ են, բայց մեծ են նաև վտանգները, որովհետև կան հակադրվող կարծրացած համակարգեր: Ընդ որում` ոչ միայն ներսում, այլև դրսում: Այսինքն` համաշխարհային քաղաքակրթական բախման կիզակետում կատալիզատորի դեր է խաղում մեր երկիրը: Հիմա այդ առումով ինձ համար ամենաէականն այն է, որ մենք կարողանանք այդ ոգին պահպանել, որ զարթոնքի շունչը հանկարծ չկորցնենք, ինչն աղետալի կլինի բոլորիս համար: Այդ առումով միակ մտահոգող խնդիրը հոգևոր գործունեության դաշտն է, որն ինձ չի բավարարում: Սկսած արվեստից, հեռուստատեսությունից, թատրոնից` մինչև եկեղեցի: Այսինքն` կատարվածի ընկալումը` հոգևոր դաշտում: Նոր իշխանությունը կոռուպցիայի դեմ պայքարի և այլ հարցերի շուրջ ծրագրային գործունեություն է վարում: Բայց մշակութային-հոգևոր ընկալման մեջ ես մի քիչ կասկածներ ունեմ, ինչն ինձ համար շատ ավելի էական է, որովհետև ամեն ինչ նախ հոգևոր դաշտում է կայանում: Եթե այդ պատկերը չլինի հոգևոր դաշտում, ի վերջո, նյութական ջանքերը արդյունք չեն տա: Այն երկիրը, որը նոր իշխանություններն ու բոլորս ենք երազում կայացնել, պետք է կայանա հոգևոր դաշտում: Դա միակ երաշխիքը կլինի, որ հաղթանակն ապահովվի: Սա շատ կարևոր է: 

Եթե ասեմ մշակույթի նախարարություն, խնդիրը փոքրացրած կլինեմ: Հոգևոր դաշտը վերաբերում է բոլոր ոլորտներին: Քանի որ երևույթները կարծես տիեզերական պատվերի բնույթ են կրում, ես պատահական չեմ ընկալում նաև եկեղեցու դեմ կառուցվածքային ընդվզումը: Այդ առումով պետք է օգտվել առիթից. եկեղեցին, ի վերջո, պետք է գիտակցի խնդրի պատասխանատվությունը և հոգևոր դաշտի համապարփակ հեղաշրջման առանցքն ու պատվիրատուն դառնա: Այդ դեպքում ինչպես եկեղեցու, այնպես էլ բոլոր խնդիրների լուծումն իրականություն կդառնա: Ես հստակ տեսնում եմ գործունեության հսկայական և ոգեշնչող դաշտը, որը նշաձող պետք է լինի բոլոր ոլորտների խնդիրները համապատասխանեցնելու այն երկրի հոգևոր տեսիլին, որի նյութական դաշտն ուզում ենք վաղը կայացնել: Հասարակ բան` եթե մենք ունենք այսօրվա որակի հեռուստատեսություն, չեմ հավատում, որ երկիրը կկայանա: 

Ընդամենը համախոհների թիմ

Շատ ու շատ կասկածներ կան` սկսած կադրային նշանակումներից, վերջացրած այլ հարցերից: Բայց կարծում եմ` առայժմ կոպիտ սխալներ չեն արվել: Այսինքն` այն, ինչ արված է` դրական է, ինձ մտահոգում է չարվածը: Չարվածի մեջ հիմնականում հոգևոր ոլորտն է: Բայց մի բան պետք է հաշվի առնել. այո, կան կադրային դժգոհություններ, բայց, այդուհանդերձ, ամեն ինչ ճիշտ է գնում, որովհետև այսօր ընդամենը համախոհների թիմ պետք է ձևավորվեր, իսկ մեծ ու գլոբալ խնդիրներ դեռ չէր կարելի դնել, որովհետև կվտանգվեր նոր ընտրությունների նախապատրաստվելու խնդիրը: Եթե, օրինակ, նույն նախարարների դեպքում յուրաքանչյուրը որակական առումով իրենից արժեք ներկայացներ, ամեն մեկն, այսպես ասած, իր կողմը կքաշեր: Իսկ այս կառավարությունը ժամանակավոր կառավարության տիպիկ օրինակ է: Իսկ եթե ընտրություններից հետո Նիկոլ Փաշինյանն իր թիմով մեծամասնություն դառնա, այդ դեպքում չեմ կասկածում, որ կսկսվի կադրային նոր քաղաքականություն, կսկսվի երկրի կայացման իրական ընթացքը: Վերոնշյալ կարծրացած համակարգն օրեցօր ակտիվանում է: Նույն ինտերնետային դաշտում ծայրահեղ գնահատականներ կան այն դեպքում, երբ մեր ամբողջ ուժը համաժողովրդական միասնությունն էր: Այդ ամենը խարխլելու փորձեր են արվում: Եթե ես հինգ տոկոս հավատայի Նիկոլին, մնացած 95 տոկոսը կլցնեի իմ լավատեսությամբ, իսկ այսօր 100 տոկոս վստահ եմ: Միայն այդ դեպքում երկիր կկայացնենք: Փորձում են իրենց սև ակնոցներով տգետ բաներ տեսնել: Դավաճանությունն ու տգիտությունը նույն դաշտում են: Ես կուզեի, որ ամեն մեկն իր պատասխանատվությամբ լրացներ այն բացը, որն ինքն է տեսնում, որովհետև սա Նիկոլի հեղափոխությունը չէ, սա բոլորինս է, և բոլորս ենք պատասխանատու հաղթանակի համար:

Վաղվա երկիր, թատրոն, երաժշտություն…

Մշակույթի նախարարությունը հիմնականում զբաղված է մեռած օրգանիզմները սնելով: Դա լինի հեռուստատեսություն, թատրոն, կինո և այլն: Այդ «դինոզավրերին» առողջացնելու խնդիրը բացառվում է: Կարծում եմ` միակ խնդիրն ու դրա լուծումը մեր վաղվա երկրին համարժեք ստեղծագործական միավորումների մի կենտրոն ձևավորելն է: Այսինքն` հիվանդ համակարգում վաղվա երկրի տեսիլը կրող մշակույթի կայացումը, որն այդ հիվանդ օրգանիզմի համար ամենամեծ թշնամին կլիներ և առողջացնելու ամենամեծ երաշխիքը: Այսինքն` ձևավորել վաղվա երկրի մշակույթի կենտրոն, որտեղ կլիներ վաղվա թատրոն, վաղվա երաժշտություն, վաղվա կերպարվեստ, հեռուստատեսություն: Այն երկիրը, որում ուզում ենք վաղն ապրել, այդ երկրի մշակութային տեսակը պետք է այսօր կայացվի: Ես լոկալ կայացման խնդիր եմ տեսնում, որն իր չափանիշներով կարող է խառնել բոլոր մնացած կեղծ հաշվարկները:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” Program