Այգեպանի բացակայությունը

Past.am-ի հյուրն  է Arev Film ստուդիայի հիմնադիր տնօրեն, ռեժիսոր Հրանտ Վարդանյանը 

– Պարոն Վարդանյան, այսօր ի՞նչ է կատարվում մեր երկրում։ Ինչպիսի՞ն է Ձեր գնահատականը։ 

– Սպասողական։ 

– Ինչի՞ն եք սպասում։ 

– Բոլորն են սպասում: Եվ չգիտեմ, թե ինչի են սպասում: Անվերջանալի կանգառում սպասող ուղևորների ենք նման: Անընդհատ ինչ–որ բանի ենք սպասում. թե՝ լավ, թե՝ վատ:

– Հանկարծ Գոդոյին սպասող չլինենք:

– Գոդոյին ենք սպասում, ում ենք սպասում՝ չգիտեմ: Բայց սպասում ենք:

Բայց այսքան սպասելը լավ բան չէ: Երևի պետք է ճանապարհ ընկնել ու այն հարթելով ընթանալ: Որպեսզի իմանաս, թե ուր ես գնում:

– Իսկ Դուք ձեր հույսը ինչի՞ հետ եք կապում, ո՞ւմ հետ եք կապում, հասարակության ո՞ր շերտի հետ:

– Միասին՝ բոլորի հետ եմ կապում: Որովհետև մինչև բոլորը մասնակից չլինեն, ոչինչ չի ստացվի: Ճիշտ է, տարբեր են ամենքը, բայց բոլորի մասնակցությունն էլ անհրաժեշտ է: Մոտավորապես այսպես՝ ինչպես նախագծի համաձայն շենք ես կառուցում: Եվ ամեն մեկն իրենով պետք է մասնակից լինի շենքի կառուցմանը:

Եվ եթե այս միասնականությունը չկա, ապա ոչինչ էլ չի կառուցվում, ընդամենը ժամանակավոր իրավիճակներում ժամանակավոր հարցեր են լուծվում:

– Բայց մեր ժողովուրդը շատ ուշ է արթնանում, հետո ինչ–որ տեղ համակերպված է, հանդուրժող է…

– Իմ պատկերացմամբ ժողովուրդը ջուր է, կամ նման է ջրի: Այգեպանն է իր բահով ճանապարհ հարթողը, որով պետք է ջուրը հոսի: Ու երբ այդ ջուրը այգեպանի շնորհիվ հասնում է այն ծառին, որը պետք է աճի ու պտղակալի, ահա այդ դեպքում է, որ երևում է ժողովրդի ֆունկցիան:

Այնպես որ, մեր երկրում այդ՝ բահով այգեպանների պակաս կա: Որովհետև եթե անգամ բահ ունեցողներ էլ կան, ապա այդ բահով իրենց համար են գործում կամ ջուրն իրենց սեփական այգին են ուղղում:

Սա ես համարում եմ ճղճիմություն: Այն նաև հենց քաղքենիությունն է: Եվ այսօր ամենուր հենց քաղքենիությունն է տիրում մեր կյանքում. և՛ քաղաքականության մեջ, և՛ մշակույթում, և՛ հասարակական հարաբերություններում, հեռուստատեսային ոլորտում: Քաղքենիությունը դարձել է դրոշ:

– Լա՛վ, այդ դեպքում ինչպե՞ս կարևորագույն արժեքները գերակա դարձնենք մեր կյանքում, դրանց տուրք տանք:

– Մշակութային ոլորտները պետք է պատշաճ ֆինանսավորում ստանան: Նաև՝ գիտությունը: Որպեսզի մեր կյանքի ավանգարդում մշակութային, հոգևոր ու գիտական արժեքները լինեն: Սակայն չնչին ֆինանսավորումով այդ ոլորտների զարգացումը չենք կարող ապահովել: Եվ բնականաբար կլինի այն, ինչ ունենք այսօր:

Մինչդեռ պետությունը, նրա սահմանները, զորքը, դրոշը ըստ էության նրա համար են, որպեսզի պահպանենք մեր տեսակը: Իսկ տեսակը պահպանվում է նախ և առաջ մշակույթով և գիտությամբ:

Այս ամենն ինքն իրեն չէ, որ տեղի է ունենում: Դա ևս իմ ասած այգեպանների գործն է: Այսինքն՝ խնդիր կա, որպեսզի երևան գան մեր ազգի ազնիվ ու գիտակից նվիրյալները, նրանք այգեպանի բեռն ուսեն ու իրենց գործն անեն: Որպեսզի ամեն ինչ, մեր կյանքի յուրաքանչյուր դետալ դրվի այնտեղ, որտեղ իր տեղն է:

– Իսկ Դուք բացառո՞ւմ եք, որ այդ այգեպանները լինեն մեր իշխանության մեջ, մեր իշխանավորներից:

– Ոչ, իհարկե: Որովհետև իշխանական կառույցների մեջ ես նաև ազնիվ մարդկանց գիտեմ: Այնպես չէ, որ բոլորն աղտոտված ու վատն են:

Հարցն այն է, թե ովքե՞ր են առաջատարները. ովքե՞ր են իրենց հետևից տանում մարդկանց, ընդհանրապես՝ հասարակությունը: Սրանք խնդիրներ են, որոնք ինձ համար անհասկանալի են: Այս երեսուն տարվա մեջ անհասկանալի մնաց հենց մի բան, թե ինչո՞ւ այսպես եղավ:

Բայց գուցե և ամեն ինչ իր պատճառներն ունի. ասենք՝ մեր պատմությունը, մեր անցած ճանապարհը: Սակայն անընդհատ հետ նայելն ու դրանց առկայությունը պատճառաբանելով՝ մեր առաջընթացի բացակայությունն արդարացնելը կրկին ճիշտ չէ:
Հարկավոր է յուրաքանչյուր օր լինել ուժեղ և յուրաքանչյուր օրվա հետ՝ ազնիվ: Եվ մեր կյանքում մեծ պետք է լինի երիտասարդության դերը, նրանց պետք է տեղ տանք:

– Երիտասարդությունն այսօր դուրս է եկել փողոց: Դրա հետ հույսեր կապո՞ւմ եք:

– Երիտասարդներ այսօր կան փողոցում էլ, լաբորատորիաներում էլ, գաղութներում էլ: Շատ տարբեր են նրանք:

Ես համաձայն եմ այն բանի հետ, որ երիտասարդները պետք է դուրս գան փողոց ու բողոքեն: Բայց ո՛չ անպայման անձամբ իրենց հարցերով: Նրանք պետք է արձագանքեն ամեն անարդարության, որ տեղի է ունենում երկրում, թեկուզ չվերաբերի իրենց: Երիտասարդները պետք է կռիվ տան խավարի դեմ:

– Իսկ հնարավո՞ր է, որ երիտասարդների ներկա ընդվզումը դառնա մի բանի սկիզբ:
– Սկիզբ կլինի այն ժամանակ, երբ համայն հայությունն իրար գլխի հավաքվի ու պարզի, թե ինքն ի՞նչ է ուզում այսօր, որպեսզի ապագայում ի՞նչ ունենա: Գլոբալ առումով հարցը պետք է լուծվի:

– Այսինքն՝ քաղաքական առումով ճարտարապետներ են հարկավոր:
– Ճարտարապետներ և իրենց երկիրը սիրող, բահը ձեռքներին՝ այգեպաններ: