Հայաստանի հետընթացը՝ ազատ ինտերնետ ունեցող երկրների ցանկից

«Ֆրիդոմ Հաուզ» իրավապաշտպան կազմակերպության կայքում հրապարակվել են ազատ, կիսաազատ և անազատ ինտերնետ ունեցող երկրների այս տարվա ցուցանիշները: «Freedom on Net» («Ազատությունը համացանցում») ինդեքսում Հայաստանի 2017 թ. արդյունքներն այնքան էլ հուսալի չեն:

Ինչպես տեղեկանում ենք կազմակերպության պաշտոնական կայքից՝ ՀՀ–ի միավորը երկու նիշով բարձրացել է: Այս դեպքում, սակայն, ավելացող միավորները բացասական ցուցանիշի մասին են վկայում:

Ըստ ներկայացված աղյուսակի՝ եթե 2014 և 2015 թվականներին ՀՀ–ի ցուցանիշը կազմել էր 28%, ապա 2016 թ. մեր երկիրը գրանցել է 30% արդյունք: 2017թ. այդ ինդեքսը կազմել է 32%:

«Ֆրիդոմ Հաուզ»–ը ներկայացրել է նաև պատճառները, համաձայն որոնց ՀՀ–ն նման արդյունք է ունեցել: Ընդգծվել են հատկապես 2016 թ. ՊՊԾ գնդի գրավմանը հաջորդած հուլիսյան դեպքերը, բողոքի ցույցերի ժամանակ համացանցում գրանցված արգելափակումները: «Ֆրիդոմ Հաուզ»–ը նշել է նաև, որ 2016 թ. բողոքի ակցիաների ժամանակ խոչընդոտվել են լրագրողների ուղիղ հեռարձակումները, ինչպես նաև՝ ոստիկանության կողմից թիրախավորվել է նրանց գործունեությունը:

Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանի գնահատմամբ՝ Հայաստանը հետընթաց է գրանցել:

«Երբ ամենասկզբից հաշվարկվել են ցուցանիշները, Հայաստանը եղել է ազատ ինտերնետ ունեցող երկրների ցանկում: Բայց այս տարի այդ ցանկից դուրս է եկել ու ընկել կիսաազատ երկրների ցանկ:

Հիմնականում այդ ցուցանիշի վրա բացասաբար է ազդել այն հանգամանքը, որ 2016թ. ՊՊԾ գնդի գրավման ժամանակ մոտ մեկ ժամով արգելափակվել է Facebook–ը: Բացի այդ՝ նշված արդյունքի վրա ազդել են լրագրողներին ծեծելու, տեսախցիկները ջարդելու դեպքերը: Նշվել է նաև, որ 2017թ. խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Twitter–ի մի շարք հաշիվներ են արգելափակվել: Վերջինի դեպքում կարծում եմ, որ արգելափակումը Հայաստանից չի արվել, այնպես որ՝ դա այնքան էլ մեր մեղքով չէր»,–Past.am–ի հետ զրույցում ասաց Ս. Մարտիրոսյանը:

Հարցին, թե տարածաշրջանի երկրների առումով ի՞նչ համեմատական կա, փորձագետը նշեց, որ Վրաստանն էլ ավելի է լավացրել դիրքերը. «Վրաստանը միշտ է գտնվել ազատ ինտերնետ ունեցող երկրների ցանկում: Ադրբեջանն ինչպես կիսաազատների մեջ էր, այդպես էլ մնացել է, բայց ավելի է վատացրել դիրքը: Թուրքիան ևս անազատների մեջ է»:

Սամվել Մարտիրոսյանն ընդգծեց, որ սխալ է համեմատվել Ադրբեջանի հետ:

«Եկեք համեմատվենք Վրաստանի հետ ու տեսնենք, որ իրավիճակը մեզ մոտ վատ է: Ադրբեջանի հետ իմաստ չունի համեմատվել, որովհետև այդ երկրում շատ ավելի ռեպրեսիվ մեթոդներ են կիրառվում: Այնտեղ լրատվամիջոցներ են արգելափակվում և այլ միջոցներ կիրառվում: Պետք է համեմատվել այն երկրների հետ, որոնք ազատ են: Այդ երկրների ցանկում հիմնականում Սկանդինավյան, Մերձբալթյան և Արևմտյան Եվրոպայի երկրներն են: Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի դեպքում իրավիճակն ավելի խնդրահարույց է»,– նշեց մեր զրուցակիցը:

Հարցին, թե 2017թ.–ի վերաբերյալ ի՞նչ արդյունքի կարող ենք սպասել, Սամվել Մարտիրոսյանը պատասխանեց. «Ցուցանիշի բարելավում կլինի, եթե ինչ–որ դեպքեր չշարունակվեն, քանի որ մեզ մոտ իրադրությունը վատանում է, երբ ինչ–որ արտակարգ դեպքեր են լինում: Եթե նման դեպքեր չլինեն, բարելավում կլինի: Իհարկե, եթե մեզ վրա չսկսեն ազդել ԵՏՄ օրենսդրական ինչ–որ փոփոխություններ, որոնք կարող են բացասական լինել»,–ընդգծեց փորձագետը:

Դիտարկմանը, թե մասնավորապես ի՞նչ փոփոխությունների մասին է խոսքը, մեր զրուցակիցը պատասխանեց. «Ընդհանուր առմամբ ԵՏՄ–ն մի տարածք է, որտեղ ընդգրկված երկրները շատ ռեպրեսիվ օրենսդրություն ունեն այդ ոլորտում: Եվ կա պետական վտանգ, որ այդ ամենը ուշ թե շուտ կարող է նաև մեզ վրա ազդել»:

Օրինակ բերելով, Սամվել Մարտիրոսյանը հավելեց, որ ԵՏՄ տարածքում տարածված են մասնավորապես կայքերի արգելափակումները:

Վերջում հավելենք, որ վերոնշյալ աղյուսակում լավագույն ցուցանիշներով առաջին երեք հորիզոնականում են Էստոնիան, Իսլանդիան և Կանադան: Ամենաբացասական ցուցանիշները գրանցել են Իրանը, Եթովպիան, Սիրիան ու Չինաստանը: Ադրբեջանը 58 միավորով ցուցակում եզրափակում է մասնակի ազատ երկրների շարքը: Թուրքիան և Ռուսաստանը 66 միավորով գտնվում են անազատ համացանց ունեցող երկրների շարքում: