Պայթյունավտանգ նոր օրենքը եւ հանրահայտ տրանսգենդերի ապրումները Հայաստանում
SOCIETY
ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի նախագծով սահմանվում է, որ քրեորեն պատժելի արարք կարող է համարվել մարդու սեռական կողմնորոշման պատճառով նրա նկատմամբ խտրականությունը:
Նախատեսվող առավելագույն պատիժը մինչեւ երկու տարի ժամկետով ազատության սահմանափակումն է: Իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները օգտագործելով խտրականության դեպքում էլ սահմանվում է ոչ թե ազատության սահմանափակում, այլ ազատազրկում՝ մինչեւ երկու տարի ժամկետով:
Նախագծի գլուխ 28-ը վերնագրված է «Սահմանադրական իրավունքների եւ ազատությունների դեմ ուղղված հանցագործություններ», որի 197-րդ հոդվածը վերաբերում է խտրականությունը:
Դրանով ամրագրվում է.
- Խտրականությունը` մարդու իրավունքները, ազատություններն ու օրինական շահերը ուղղակի կամ անուղղակի խախտելը` կախված սեռից, ռասայից, մաշկի գույնից, էթնիկական կամ սոցիալական ծագումից, գենետիկական հատկանիշներից, լեզվից, կրոնից, աշխարհայացքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելությունից, գույքային վիճակից, ծնունդից, առողջական վիճակից, հաշմանդամությունից, սեռական կողմնորոշումից, տարիքից կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներից՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը (նվազագույն աշխատավարձի-խմբ.) քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը ութսուն ժամ տեւողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
- Խտրականությունը, որը կատարվել է իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով` պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տեւողությամբ, կամ որոշակի պաշտոն զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Նոր քրեական օրենսգքրի նախագիծը դրվել է հանրային քննարկման: e-draft.am կայքում դրան դեմ է արտահայտվել քվեարկողների 90 տոկոսը եւ միայն 10-ն է հայտնել դրական վերաբերմունք:
Նախագծի տակ տեղ են գտել նաեւ կարծիքներ, որոնց հեղինակները օրինագծի վերոնշյալ հատվածը համարում են ընդհուպ մինչեւ հակապետական ու հակաբարոյական:
«Հոդված 197` «Խտրականություն» անհապաղ հանել շրջանառությունից, որպես ակնհայտ հակազգային, հակապետական եւ հակաբարոյական բնույթ: Բացառել դրա հեղինակի հետագա մասնակցությունը օրենսդրության մշակման հետ կապված ցանկացած աշխատանքներին»,
«Արեւմտյան երկրներում համանման սեռական կողմնորոշման հիման վրա «խտրականությունը» քրեականացնող օրենքները ՇԱՆՏԱԺԻ հիմք է ծառայում․․․ ի օգուտ անբնական սեռական հակումներ ունեցողների»:
Ի դեպ, «Հասարակություն առանց բռնության» հասարակական կազմակերպության կայքում օրեր առաջ հրապարակվել է հարցազրույց Ծանրամարտի Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն ու ռեկորդակիր, աշխարհի կրկնակի բրոնզե մեդալակիր Մել Դալուզյանի հետ, որի սեռական կողմնորոշման հարցը վերջին տարիներին պարբերաբար դառնում էր լրատվամիջոցների քննարկման նյութ:
Նա արդեն մեկ տարի է՝ բնակվում է Նիդերլանդներում։ Տրանսգենդեր սպորտսմենը քաղաքական ապաստան է ստացել եւ այժմ հոլանդերեն է սովորում։
«Որ սկսեմ Հայաստանից իմ հեռանալու պատճառները թվել՝ մեր խոսակցությունն օրեր կտեւի։ Ո՞վ չգիտի, որ տրանսգենդեր մարդիկ Հայաստանում ամենախոցելի խումբն են։ Երբ փորձում ես քեզ շրջապատող իրականությունում ինչ-որ բան փոխել, բայց չի ստացվում, երբ նորից ես փորձում, ու էլի չի ստացվում, այլ բան չի մնում, քան ֆիզիկապես տեղափոխվել ուրիշ միջավայր։ Հատկապես երբ տեսնում ես, որ մի կողմում դու ես ու էլի մի քանի հոգի, իսկ մյուս կողմում՝ ճնշող մեծամասնությունը։ Խտրականության, սպառնալիքների, ատելության, տարբեր իրավունքների ու ազատությունների ոտնահարումների աստիճանը Հայաստանում այնքան բարձր էր ու ամենուր, որ շնչելու օդ չկար, բայց շնչահեղձ լինելու ցանկություն էլ չկար։ Այդ բեռը, այդ ծանրաձողը բարձրացնելու ո՛չ ուժ, ո՛չ էլ հավես այլեւս չէր մնացել, որովհետեւ խաղի կանոններն անարդար էին»,- ասել է Մելը՝ նշելով, որ կխոսի արտագաղթի բազմաթիվ պատճառներից միայն մեկի մասին։
Սպորտսմենը նկատել է, որ երկրից հեռանալու մի շարք պատճառներից այդ մեկը չի վերացել Նիդերլանդներում մեկ տարի ապրելուց հետո անգամ.
«Հայաստանյան մեդիան նկատի ունեմ, որը դարձել է ատելության, անհանդուրժողականության ու խավարամտության տարածման եւ բազմապատկման հիմնական գործիքը։ Ու այդ գործիքը հմուտ կերպով օգտագործում են թե՛ իշխանությունները, թե՛ չարաբաստիկ ռազմավարական դաշնակցի ագենտները։ Իսկ երբ դու հանրությանը հայտնի մարդ ես, իսկույն հայտնվում ես նրանց թիրախում։ Հայտնի մարդկանց հայտնվելը մամուլի ուշադրության կենտրոնում ինքնին բնական բան է, բայց ամեն ինչ չափ ու սահման պետք է ունենա։ Լրատվամիջոցները պիտի սահմանափակված լինեն լրագրողական էթիկայի կանոններով ու համամարդկային նորմերով, լրատվամիջոցն իրեն չպետք է թույլ տա օրը 24 ժամ քիթը խոթել մարդու անձնական կյանքի մեջ, հետապնդել ու թունավորել քաղաքացու կյանքը։
Զավեշտալի է, բայց Նիդերլանդներ տեղափոխվելուց հետո անգամ՝ այս մեկ տարվա ընթացքում, հայաստանյան մամուլում մի քանի տասնյակ հրապարակումներ են եղել. Դալուզյանը փոխել է սանրվածքը, Դալուզյանը Ֆեյսբուքում այս արեց, այն արեց․․․ Եվ յուրաքանչյուր նման նյութի տակ՝ ընթերցողների ատելության նոր դոզաներ, խտրականության մի նոր խրախճանք․ մեկնաբանությունների շարան, որն, իհարկե, չի ջնջվում լրատվամիջոցների խմբագրակազմի կողմից»։
Հարցին, թե ո՞ր դեպքում կվերադառնա Հայաստան՝ Մել Դալուզյանը պատասխանել է, որ չի մտածել այդ մասին ու չի էլ պատկերացնում՝ հնարավո՞ր է, որ Հայաստանում լուծվեն այն բոլոր խնդիրները, որոնց ինքը բախվել է։
Ու մինչ Քրեական օրենսգրքի նախագծում տեղ գտած սեռական կողմնորոշման պատճառով խտրականության վերաբերյալ դրույթն ընդդիմախոսների դիմադրությանն է հանդիպում, դրա բացակայությունից տուժող բազմաթիվ մարդիկ փորձում են իրենց կյանքը կազմակերպել առավել հանդուրժողականության պայմաններում:
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California 
