2025 թվականին մահերը գերազանցելու են ծնունդներին

Հայաստանի բնակչության թվաքանակը հետագա տարիներին կրճատվելու է. այսպիսի եզրակացություն է պարունակում ՄԱԿ Բնակչության հիմնադրամի անցկացրած հետազոտությունը:

2035 թ.–ին Հայաստանում լավագույն դեպքում 3,2 մլն բնակիչ կլինի, վատագույն դեպքում՝ 2,5–2,6 մլն՝ կարծում են հետազոտության հեղինակները:

Բնակչության թվաքանակի նվազման պատճառ նշվում է ծնելիության կրճատումն ու մեծ թվով մարդկանց մեկնումն այլ երկրներում մշտական բնակություն հաստատելու նպատակով:

Ժողովրդագետ Արտակ Մարկոսյանը Past.am-ի հետ զրույցում ՄԱԿ–ի կանխատեսումներն իրատեսական է համարում: Նրա դիտարկմամբ՝ բնակչության թվաքանակի կրճատման վրա ամենամեծ ազդեցությունը ծնելիության ցածր ցուցանիշն է թողնում: Այս տարվա առաջին եռամսյակում ծնելիության կտրուկ անկում է եղել: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ ծնունդների թիվը 10 %–ով նվազել է:

«Սոցիալ–տնտեսական վիճակը վատացել է՝ մարդրկ աշխատանք չունեն, եկամուտներն են կրճատվել, այս բոլորն ազդել են, որ մարդիկ քիչ երեխա ունենան»,– ասաց նա:

Փորձագետի խոսքով՝ տվյալները ցույց են տալիս, որ 2025 թվականին մահերը գերազանցելու են ծնունդներին, և այդ պատճառով բնական աճը լինելու է բացասական։ Այսօր ամուսնական տարիք է մուտք գործում 1990–ականներին ծնված սերունդը, որը մոտ 40%–ով քիչ է, քան 1980–ականների սերունդը: Հետևաբար, սա ևս կազդի ծնունդների քանակի վրա:

Ժողովրդագրական աճի վրա իր բացասական հետևանքները նաև արտագաղթն է թողել: Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ Հայաստանում մոտ 3մլն մարդ է բնակվում: Վերջին 9 տարում մեր երկիրը լքել է 300 հազար մարդ, ինչը կազմում է բնակչության մոտ 10 տոկոսը: Միայն 2016 թվականին 48 հազար մարդ է գնացել:

Ժողովրդագետըմատնանշեցարտագաղթիմիքանիպատճառ: Առաջինըգործազրկություննէ. 18–30 տարեկաններիշրջանումգործազրկությունը 25–26% է։Երկրորդգործոննարդարությանպակասնէ, երրորդը՝ապագայինկատմամբհավատը։Բացիայս, հեռացողներիմեծմասըվերարտադրողականտարիքումգտնվողներնեն։

«Բոլոր ջանքերը պետք է ուղղել նրան, որ կարողանան պահպանել ծնելիության մակարդակը»,– ասաց Արտակ Մարկոսյանը:

ՄԱԿ–ի կանխատեսումներից 5 տարի անց՝ 2040 թվականին, Սերժ Սարգսյանը նախատեսում է բնակչության թիվը 4 միլիոնի հասցնել: Փորձագետն այն անհնարին է համարում:

«4 մլն, թող բացատրեն, թե ինչպես պետք է լինի դա։ ԱԺ–ում կոնկրետ ծրագիր պետք է գրեն՝ մասնագետների կողմից մշակված, թե չէ՝ 4 մլն ասելով հո չէ՞։ Հիմքն անհասկանալի է, ծրագրային դրույթներ չկան հրապարակած, հաշվարկներ չկան»,– ասաց նա:

Ավելին, Մարկոսյանի խոսքով, վերարտադրողականության նման ցուցանիշի շարունակության դեպքում, մի քանի տարի անց, ավելի վատթար վիճակում ենք հայտնվելու: Նրա կարծիքով՝ ծնելիությունը խթանող կոնկրետ ծրագրեր են անհրաժեշտ:

«Պետք է սոցիալական մակարդակը բարձրացնող ծրագրեր ներդրվեն: Վրաստանն էլ բացասական բնական աճ ունի: 2013 թվականին ժողովրդագրական վիճակի բարելավման համար մոտ 80 միլիոն դոլար են ծախսել: Մեզ մոտ այդպիսի գումար չի ծախսվել: Առաջին երեխային 50000 դրամ են տալիս, բայց այդ ընթացքում գնաճ է եղել: Կամ այդ 18000 դրամները, դրանցով միայն երեխայի տակդիրների հարցը կարող ես լուծել: Լուրջ միջոցներ պետք է ներդրվեն, որ գոնե 10 տարի անց էֆեկտ լինի»,– նկատեց մեր զրուցակիցը:

Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար Սուրեն Կարայանը ևս ներգաղթ է կանխատեսում: Ժողովրդագետը համամիտ չէ նախարարի կանխատեսմանը:

«Ներգաղթի համար նախադրյալներ չկան: Այստեղ ևս չի նշվում, թե ինչի հաշվին է ներհոսք լինելու: Ճիշտ է՝ Ռուսաստանից որոշակի քանակությամբ մարդիկ եկել են, բայց դա մեծ թիվ չէ: Միաժամանակ նաև արտագաղթողներ կան»,– եզրափակեց Արտակ Մարկոսյանը:

 

Մանյա Պողոսյան