Փոփոխվող աշխարհ կամ G20–ի մռայլ մեկնարկը

Վերջին շրջանում վերլուծելով միջազգային դրությունը՝ փորձագետները շատ հաճախ են էքզիստենցիալ ընկալումներին հատուկ ողբերգական տոնայնություն հավելում իրենց դիտարկումներին՝ երբեմն չափազանցված հոռետեսություն, երբեմն էլ չարդարացված լավատեսություն փոխանցելով շրջապատին: ԱՄՆ էքս–նախագահ Բարաք Օբամայի՝ եվրոպական հարցերով խորհրդական Չարլզ Կուպչանը հենց այս մարդկանց թվին է պատկանում: Նա, ինչպես շատերը, չի կարողանում չխոստովանել, որ աշխարհը նույնը չէ, և, օրինակ, նույն Brexit–ը կամ Դոնալդ Թրամփի ընտրությունն իր հարազատ երկրում, բացառապես դրա մասին են վկայում: Միևնույն ժամանակ՝ Կուպչանը երկուսն էլ ոչ թե բնականոն զարգացումների հետևանք, այլ ողբերգական պատահականություն է համարում՝ համոզված պնդելով, որ հատկապես ամերիկյան ներկայի առաջնորդը ոչ թե ազդանշան է ապագայի վերաբերյալ, այլ շեղում նույնիսկ ներկայից:

Եվ, փառք Աստծո, որ դա ժամանակավոր բնույթ է կրելու՝ այս ցավալի ժամանակամիջոցում Արևմուտքի, եթե կուզեք՝ եվրոատլանտիզմի ճիշտ ընթացքի ողջ պատասխանատվությունն, այնուամենայնիվ, Եվրամիությանը վերապահելով: Իբր՝ այստեղ խիստ շատ արյուն է հեղվել ազգային պետություններին հատուկ անտագոնիզմին վերջ դնելու, խաղի համընդհանուր կանոններ և բարօրություն հաստատելու համար, որպեսզի այժմ արագորեն հրաժարվեն դրանից: Ավելին՝ Կուպչանի պես մտածող շատերն այժմ արդեն համոզված են, որ Թրամփի՝ Նախ և առաջ Ամերիկյան մտայնությունը շատ արագ է վերածվելու Արևմուտք՝ առանց ԱՄՆ–ի իրողության, և Եվրոպան, որ գործ ունի միայն իր շահն ընկալող ագահ բիզնեսմենի, ոչ թե պատասխանատու համաշխարհային առաջնորդի հետ, պիտի այժմ բացառապես այս փաստից ելնելով գործի:

Ինչպես արդեն կռահեցիք՝ այսօրինակ մտածումները հատկապես G20–ի ֆոնին են սրվել: Իսկ պատկերը, որ ուրվագծվում է մեր առջև Համբուրգում՝ մինչ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Լեհաստանում հիանում էր շուրջ 1000 տարի գոյություն ունեցող և ի հեճուկս այդ փառավոր ընթացքը կասեցնել կամեցողների՝ ծաղկող Լեհաստանով, իսկապես աննախադեպ է: Նախ՝ հակագլոբալիստներն ու ձախ ռադիկալները երբևէ կազմակերպված ամենամեծամասշտաբ ցույցերն են այստեղ նախաձեռնել՝ ողջ գիշեր ոչ միայն փողոցներում բախվելով ոստիկանության հետ, այլև գրոհելով նրանց կառույցների վրա: Գերմանական մամուլի հաղորդմամբ՝ գիշերը 100–ից ավելի ոստիկաններ են վիրավորվել, որոնք ցուցարարների դեմ էին ելել ջրցաններով, դուբինկաներով և նույնիսկ պղպեղով գազ են արտանետել: Շուրջ 20000 ոստիկանների աշխատանքը համակարգող՝ Համբուրգի ոստիկանապետ Ռալֆ Մեյերը հայտնել է, թե ամենավայրագը խիստ ռադիկալ Սև բլոկն է եղել, որը գործել է ողջ Եվրոպայից Համբուրգ ժամանած անարխիստների հետ: Մամուլը նաև հաղորդում է, թե ցուցարարների շրջանում ամենաշատը դժգոհել են իշխանությունների միգրացիոն քաղաքականության, անհավասարության և ԱՄՆ–ի, Ռուսաստանի ու Թուրքիայի նախագահների՝ Համբուրգ ժամանման առիթով: Ընդ որում, ցույցերը վարվել են՝ «Բարի գալուստ դժոխք» լոզունգի ներքո:

Ասել, թե ցուցարարների շարքում միայն ռադիկալներ են, իհարկե, սխալ կլինի: Այստեղ են սովորական քաղաքացիներ, շատ հարգարժան կազմակերպություններ, ինչպիսին, օրինակ՝ Oxfam–ը, որը նույնպես բողոքում է արդի աշխարհակարգում հաստատված անարդարության ու անհավասարության դեմ: «Մենք ապրում ենք մի աշխարհում, որտեղ ընդամենը 8 մարդ ճիշտ այնքան հարստություն ունի, որքան աշխարհի բնակչության թշվառ կեսը՝ 3 միլիարդ 600 միլիոնը: Որտեղ 10–ից մեկի օրական եկամուտը 2 դոլարից պակաս է, որտեղ 800 միլիոն մարդ ամեն գիշեր քաղցած է քնում: Այս իրավիճակը բացարձակապես անընդունելի է, և մենք եկել ենք՝ բարձրաձայնելու այդ մասին: Շատ կարևոր է, որ G20–ը անհավասարության հաղթահարումը դարձնի իր օրակարգի հրատապ հարցերից մեկը»,–ասել է Oxfam կոնֆեդերացիայի քարոզարշավի ղեկավար և բողոքի ակցիայի համակարգող Սթիվ Փրայս–Թոմասը:

Այսպիսով՝ G20–ը բավական մռայլ մթնոլորտում է սկսում իր աշխատանքը: Եվ չնայած դրան՝ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը կեսօրին մոտ ժպիտը դեմքին էր ընդունում հյուրերին: Մինչ այդ ՌԴ նախագահ Վլ. Պուտինն արդեն ոչ պաշտոնական հանդիպում էր կազմակերպել ԲՐԻԿՍ–ի երկրների՝ Բրազիլիայի, Հնդկաստանի, Չիանստանի, ՀԱՀ նախագահների հետ և համատեղ հայտարարություն տարածել միջազգային ֆինանսական ճարտարապետության բարօրությանը նպաստելու և առկա անվստահությունը կոտրելու վերաբերյալ, Թրամփը թվիթներ էր արել Ամերիկան մեծ դարձնելու, համաշխարհային առաջնորդներին, նրանց թվում՝ Պուտինին հանդիպելու և շատ բան քննարկելու անհամբերության մասին, իսկ համաշխարհային շուկաներն արձագանքել էին համարյա բոլոր ցուցանիշների անկմամբ: Մասնավորապես՝ նավթի մեկ բարելը հասել էր 46 դոլարի ճիշտ այն պահին, երբ G20–ի առաջնորդները, առանց հրավիրյալ երկրների ու ֆինանսական կազմակերպությունների ղեկավարների, իրենց 1–ին դռնփակ նիստն էին անցկացնում հակաահաբեկչական թեմայով, ԱՄՆ–ում էլ քննարկում էին, թե ինչու է Թրամփի ամենակատաղի հակառակորդը՝ Նյու Յորքի քաղաքապետը մեկնել Համբուրգ՝ միանալու անարխիստների ցույցերին:

 

Գոհար Սիմոնյան