ԱՄՆ-ում թուրք գիտնականները վախենում են Էրդողանի բռնաճնշումներից

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն իր երկրում զբաղվում է պրոֆեսորների, քաղաքական գործիչների եւ այլ մասնագիտությունների ներկայացուցիչների հտապնդումներով` նրանց մեղադրելով հեղաշրջման կազմակերպման մեջ, սակայն ծանր վիճակում են հայտնվել նաեւ ԱՄՆ-ում գտնվող գիտնականները: Այս մասին The Chronicle-ի իր հոդվածում նշում է Նել Գլուքմանը:

Նրանցից մեկը Հենրի Բարքին է, Լիհայի համալսարանի թուրք պրոֆեսոր: Նա այլեւս չի կարող այն երկիր վերադառնալ, որտեղ ծնվել է, քանի որ նրան կարող են կալանավորել հեղաշրջման կազմակերպման մեղադրանքով: Չնայած Բարքին, հնարավոր է, Թուրքիա երբեք չվերադառնա, նա նաեւ ԱՄՆ քաղաքացի է, այդ պատճառով շարունակում է The Washington Post-ում եւ The New York Times-ում գրել թուրքական քաղաքականության մասին:

Շատ գիտնականներ են ծանր վիճակում հայտնվել: Մի կողմից նրանք իրենց պարտքն են համարում հրապարակավ խոսել Թուրքիայում ակադեմիական ազատության ճնշման մասին, մյուս կողմից`պետք է հաշվի առնեն, որ Էրդողանի կառավարությունը գործողություններ է նախաձեռնում ոչ միայն իրենց նկատմամբ, այլ նաեւ նրանց ընտանիքների եւ ընկերների: «Նրանցից ոմանք, որոնք Էրդողանին քննադատել են, լռել են: Մյուսները, որոնք որոշել են մշտապես այստեղ բնակվել, հրապարակավ խոսում են` իմանալով, որ չեն կարող վերադառնալ»,- ասում է Բարքին:

Դենիել Մունյերը, որը «Գիտնականները` սպառնալիքի ներքո»  կազմակերպության ներկայացուցիչ է, որն զբաղվում է հալածվող գիտնականներին արտասահմանում տեղավորելով, նշել է, որ 2016 թվականի հունվարից իրենք թուրք գիտնականներից ավելի քան 500 հայտ են ստացել: Ավելին` նրանցից մի քանիսը, որոնք արտասահմանում են բնակվում, մտահոգված են, որ չեն կարող ազատորեն Թուրքիա մեկնել հետազոտություններ կատարելու:

Հոդվածում նշվում է, որ Միչիգանի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆաթմա Մուղե Գոչեքը որոշել է իր տեսակետը հրապարակային հայտնել, երբ սպանվել է նրա ընկերը` հայազգի լրագրող Հրանտ Դինքը: Այդ ժամանակ Միչիգանի համալսարանում նա արդեն աշխատում էր Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գրքի վրա: Նրա խոսքով` երկար տարիների ընթացքում իր դասախոսություններին ներկա են եղել ԱՄՆ-ում եւ Եվրոպայում Թուրքիայի հյուպատոսությունների ներկայացուցիչները: Հարցուպատասխանի ժամանակ նրանք իրեն համոզել են, որ ինքը չպետք է խոսի Հայոց ցեղասպանության մասին: «Ես դեռեւս հույս եմ փայփայում այնտեղ վերադառնալու մասին»,- ասում է նա:

Հեղինակն ընդգծում է, որ շատերը հայտարարություններ կատարելիս զգուշավոր են, քանի որ հույս ունեն, որ կկարողանան հայրենիք վերադառնալ: Պրոֆեսորներից մեկը, որը չի ցանկացել ներկայանալ, քանի որ Թուրքիայում ընտանիք եւ ընկերներ ունի,  կարծում է, որ օրերից մի օր կկարողանա տուն վերադառնալ: Բռնաճնշումներից հետո նա որոշել է Միացյալ Նահանգներում մնալ, որտեղ ոչ միայն անվտանգ աշխատանք կունենա, այլեւ իր տեսակետը հրապարակային արտահայտելու ազատություն: «Անձնական դրդապատճառներով ես չեմ ցանկանում բռնապետության մեջ ապրել, ինչպես նաեւ մասնագիտական տեսակետից: Ես ինչպես կարող եմ ակադեմիկոս լինել մի երկրում, որտեղ ակադեմիական ազատություն չկա»,- նշում է նա: