Այս տարի Հայաստանում նկատվում է օձերի որոշակի ակտիվացում. ՀՀ գլխավոր թունաբան

Նախորդ տարվա համեմատ այս տարի Հայաստանում նկատվում է օձերի որոշակի ակտիվացում: Մասնավորապես, այս տարի, հունիսի 24-25-ին օձի խայթոցից տուժելու դեպքերով  հիվանդանոց է դիմել 59 անձ, իսկ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում գրանցվել էր 40 դեպք:

Այս մասին Tert.am-ին հայտնեց ՀՀ գլխավոր թունաբան Միքայել Գաբրիելյանը՝ ներկայացնելով 2016 թվականի և 2017-ի՝ մինչև այսօր առկա տվյալները:

« Սա, ըստ իս, պայմանավորված է ավելի շուտ եղանակային պայմաններով: Հետո գիտեք ինչ՝ հունիս-հուլիս ամիսները միշտ համընկնում են իրենց ակտիվացման շրջանին: Հետո հաշվի առեք, որ հիմա գյուղատնտեսական աշխատանքների բուռն ժամանակն է. միրգ հավաքելու, խոտ քաղելու, էդ ամեն ինչը կա: Բայց կրկնում եմ՝ նախորդ տարվա համեմատ՝ դեպքերն ավելի շատ են: Տեսեք՝ անցյալ տարի եղել է  99 դեպք, որից  22-ը քաղաքում, իսկ այս տարի հունիսի 24-25-ի դրությամբ գրանցվել է 59 դեպք»:

Հիշեցնենք, որ միայն Սուրենավան գյուղում օրերս գրանցվել էր օձի խայթոցի 2 դեպք:

Դեպքերի հիմնական մասը , ըստ թունաբանի, եղել է Արարատյան դաշտում, ինչպես և նախորդ տարիներին:

Նշենք, որ  Հայաստանում  հանդիպում են 21 տեսակի օձեր, որոնցից թունավոր են իժերի ընտանիքին պատկանող 4 տեսակները. տափաստանային իժը (Vipera ursini renardi), դարևսկու իժը (Vipera darevsky), փոքրասիական իժը (Vipera xanthina),անդրկովկասյան գյուրզան (Vipera lebetina)։Բացի նշված տեսակներից՝ Հայաստանում հանդիպում են նաև 2 տեսակի կեղծ թունավոր օձեր, որոնք վտանգավոր են մանր կենդանիների համար։ Այդ օձերն են մողեսանման օձը և կատվանման օձը։

Ըստ ՀՀ գլխավոր թունաբանի՝  դասական իմաստով այս 4 տեսակներից թունավոր են (հեմոլիտիկ թույն են պարունակում) գյուրզան և Հայկական իժը, իսկ մնացածները տալիս են տեղային ցավային ռեակցիաներ:

Օձերից պաշտպանվելու առումով թունաբանը զգուշացնում է՝ նրանց  հանդիպելիս  երբեք չփորձել  նախահարձակ լինել:

«Որովհետև դա իր պաշտպանական բնազդն է.  եթե օձին տեսար, ավելի լավ է կանգնես, ճանապարհդ փոխես, ինքը երբեք առաջինը չի հարձակվի»,-ասաց թունաբանը:

Նրա հավելմամբ՝ նման դեպքերից խուսափելու համար պետք է զբոսնելիս  քայլել ծառուղու մեջտեղով, խուսափել բարձր խոտերից, հագնել երկարաճիտ և ամուր կոշիկներ։

Միքայել Գաբրիելյանի հավաստիացմամբ՝  ՀՀ բոլոր հիվանդանոցներն ապահովված են հակաթույնով, իսկ երկրորդ ներարկման դեպքում այնտեղից հիվանդներն ուղարկվում են թունաբանական կենտրոն:

Նշենք, որ թունավոր օձերի կծածների դեպքում տուժածի վիճակի ծանրության աստիճանը կախված է հետևյալ գործոններից. օձի տեսակից (առավել վտանգավոր է գյուրզան), չափից, տարիքից, տարվա եղանակից (ավելի վտանգավոր են ամռանը), օձի՝ վերջին անգամ սնվելուց հետո անցած ժամանակահատվածից (դա պայմանավորում է գեղձերում կուտակված թույնի քանակը),կծածների քանակից, խորությունից և տեղակայումից։

Առավել վտանգավոր են պարանոցի և գլխի շրջանում տեղակայված կծածները, քանի որ այտուցի հետևանքով կարող է առաջանալ վերին շնչուղիների անցանելիության խանգարում։ Լուրջ են նաև իրանի և ձեռքի վերին հատվածի կծածները, որովհետև այդ դեպքում թույնը շատ արագ տարածվում է ամբողջ մարմնում։ Այն դեպքերում, երբ օձի թույնը ներարկվում է անմիջապես արյունատար անոթի մեջ, տուժածի վիճակը շատ արագ է վատթարանում:

Մասնագետները նշում են, որ օձի խայթոցից հետո մարդուն առաջին անհրաժեշտ օգնության շրջանակներում պետք է իրականացնել հետևյալ քայլերը՝

Օձի կծելուց հետո առաջին 5 րոպեի ընթացքում սեղմել  կծած տեղի շուրջը, որպեսզի արյունը դուրս հոսի վերքից (չի կարելի սեղմել վերքի վրա)։ Այս գործողությունը թույլ է տալիս որոշ չափով հեռացնել թույնը։ Սեղմելը դադարեցնել, երբ վերքից այլևս արյուն դուրս չի գալիս:

Հանգստացնել  տուժածին, քանի որ նյարդային, գրգռված վիճակը խթանում է սրտանոթային համակարգի աշխատանքը, արագացնում արյան շրջանառությունը՝ նպաստելով թույնի տարածմանը մարմնում՝ զգալիորեն բարդացնելով վիճակը։

Հանել  բոլոր զարդերը և ճնշող իրերը (մատանի, ժամացույց և այլն)։

Եթե օձը կծել է վերջույթը, ապա անշարժացնել այն և պահեք սրտի մակարդակից ցածր։

Սահմանափակել  տուժածի շարժումները (պառկեցրեք կամ նստեցրեք նրան):

Ահազանգել  կամ կազմակերպեք տուժածի պասիվ (պատգարակով կամ աթոռի վրա նստած) արագ տեղափոխումը մոտակա հիվան­դանոց։

Տուժածին խմեցնել  մեծ քանակությամբ հեղուկ (հյութ, թան, թեյ և այլն)։ Խստիվ արգելվում է տուժածին ոգելից խմիչք տալը:

Վերահսկել  տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան առաջին օգնություն: