Ինչ արել եմ, արել եմ հոգուս կանչով

SOCIETY 14 June, 2017 14:03

Past.am-ի հյուրն է ռուսաստանաբնակ գործարար, բարեգործ Հրաչյա Պողոսյանը:

– Բարի գալուստ: Այս անգամ հայրենիք գալու առիթ էր հայ–ռուսական բարեկամությանը նվիրված ցուցահանդե՞սը:

– Շատ կարևորում եմ այս միջոցառումը: Այն նվիրված է Ռուսաստանի տոնին: Արդեն երկար տարիներ ապրում եմ Սանկտ Պետերբուրգում: Երեխաներս այնտեղ են ծնվել: Շատ սիրում ենք այդ քաղաքը: Բայց մենք միայն չենք ապրում այնտեղ: Իմ կատարած գործերի միջոցով փորձում եմ հարգանքս մատուցել Ռուսաստանի պատմությանը, ու անում հնարավորը, որ այդ ամենը ծառայի մեր ազգերի բարեկամությանը:

– Եթե 10–20 տարի առաջ հայ–ռուսական բարեկամությունը միանշանակ էր ընդունվում գրեթե բոլորի կողմից, ապա այսօր սկեպտիկներն ավելի շատ են:

– Դա նորմալ է: Ավագ սերունդը մտածում էր, որ մենք եղբայրական պետություններ ենք՝ հիշելով ԽՍՀՄ–ը: Մի օրինակ բերեմ: Ընտանիքում երեխաները մտածում են, որ եթե իրենք ազատ ապրեին, ավելի լավ կապրեին, ավելի շատ բան կանեին: Բայց երբ ստանում են այդ ազատությունը, գալիս է մի պահ, երբ հասկանում են, թե որքան կարևոր է ընտանիքը, որ որքան եղբայրների հետ ջերմ լինեն, այնքան ընտանիքն ամուր կլինի: Մենք հիմա հասկանում ենք, որ պետք է մեր պետությունների միջև եղած ջերմությունը պահպանել ու մեծացնել: Ժամանակակից կյանքը նոր մոտեցումներ, նոր պահանջներ է դնում պետությունների առջև: Ու պետք է միասնաբար դիմագրավենք այդ նոր իրավիճակներին:

– Կոնկրետ Հայաստանում այդ ընկալման պատճառն առավելապես Ռուսաստանի վարած քաղաքականությունն է, մասնավորապես կապված Ադրբեջանին զենք մատակարարելու և այլ հանգամանքների հետ:

– Ես իրավունք չունեմ քաղաքական գնահատական տալ: Դա կարող են անել ներսում ապրող մարդիկ: Ես միայն երազում եմ, որ խաղաղություն լինի, ոչ մի երեխա չզոհվի: Պետությունն այնքան էլ լավ ժամանակներ չի ապրում, որպեսզի կարողանա այդ ընտանիքներին աջակցել, օգնել: Ու խոսքը միայն Հայաստանի մասին չէ: Ամբողջ աշխարհում տնտեսապես վատ օրեր են: Բայց մեր կարեցածի չափով փորձում ենք օգնել: Վերջերս բնակարան նվիրեցինք Գյումրիի մի ընտանիքի, որը ոչ միան տուժել էր երկաշարժից, այլև նրանց որդին զոհվել էր ապրիլյան պատերազմի օրերին:

– Այսօր Ռուսաստանում ապրում է ամենամեծ հայ համայնքը: Որքանո՞վ է հայ համայնքի ձայնը լսելի այդ երկրի քաղաքական ու հասարակական կյանքում:

– Գիտեք, ես ավելի շատ շփվում եմ եկեղեցու հետ: Ու չեմ ուզում գնահատական տալ համայնքի լավ ու վատ կողմերին: Բայց ամեն մեկս ունի իր տեսակետը: Չեմ բացի փակագծերը: Համենայնդեպս, Պետերբուրգում ես ավելի շատ շփվում եմ եկեղեցու հետ:

Մեկ բան կասեմ միայն: Այսօր համայնքի ղեկավարը պետք է լինի ճկուն, իմաստուն: Այսօր համայնքը փորձում է մարդկանցից գումար խնդրել՝ եկեք սա անենք, նա անենք: Բայց ժամանակները փոխվել են: Համայնքն ինքը պետք է մեխանիզմներ ստեղծի, որ մարդիկ գան դեպի իրեն: Եթե համեմատենք մեր այսօր ու 15–20 տարի առաջ Ռուսաստան գնացած հայերին, ապա կտեսնենք, որ 15 տարի առաջ Ռուսաստան եկած հայերի 90 տոկոսը հաջողակ գործարար է դարձել: Իսկ այսօրվա հայերի 15 տոկոսը լինի, թե չլինի իր գործի տերը: Բայց այնպես չէ, որ նրանց խելքն է պակաս կամ չեն կարողանում աշխատել: Համայնքը պետք է նրանց օգնի, մեխանիզմներ ստեղծի, որ մարդիկ կարողանան իրենք իրենց իրացնել:

– Այսինքն, համայնքը պետք է տեր կանգնի իր անդամներին:

– Այո, պետք է հզոր լինի, պետք է լուրջ կապեր ունենա թե հյուրընկալ երկրի, թե Հայաստանի իշխանությունների հետ:

Կուզեի կարևորել պետության արտաքին քաղաքականությունը: Մենք ապրում ենք Հայաստանից դուրս: Բայց երկրի վարած քաղաքականությունը, հարաբերությունները շատ լուրջ կերպով ազդում են հյուրընկալ երկրում ապրող մարդկանց վրա: Հայաստանի ներքին քաղաքականությանը ես իրավունք չունեմ գնահատական տալ, ես այստեղ չեմ ապրում: Բայց դրսում ապրելով՝ կարող եմ միայն բարձր գնահատել արտաքին ոլորտի քաղաքականությունը: Այն միայն դրական է անդրադառնում Ռուսաստանում ապրող հայերիս վրա:

– Իսկ երբևէ մտածե՞լ եք Հայաստանում բիզնես հիմնելու, ներդրումներ կատարելու մասին:

– Անկեղծ ասած, չեմ մտածել: Ժամանակս այնքան սուղ է: Ունեմ չորս փոքրահասակ երեխա: Փորձում եմ հնարավորինս շատ լինել նրանց կողքին: Գիտեմ մարդկանց, ովքեր տարվել են բիզնեսով ու մի պահ հասկացել են, թե որքան բան են բաց թողել: Ես չեմ ուզում այդ սխալը թույլ տալ: Ուստի բավարարվում եմ նրանով, ինչ ստանում եմ, աշխատում եմ: Թեպետ չեմ բացառում, որ մի օր դրա ժամանակն էլ գա, նման ցանկություն մեջս հասունանա:

– Դուք մեծ տեղ եք հատկացնում մշակութային արժեքների ստեղծմանն ու պահպանմանը: Բայց այսօր կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում մշակույթը հետին պլան է մղված: Ինչո՞ւ եք շարունակում մարդկանց մեսիջ ուղարկել հենց մշակույթի լեզվով:

– Ժամանակները փոխվել են: Նոր կյանքը նոր պահանջներ է դրել մարդկանց առջև: Բայց ինչ արել եմ, արել եմ հոգուս կանչով: Գուցե շատերը չհասկանան իմ արածը, մտածեն՝ ում է պետք: Բայց ես այդ ամենը տեսնում եմ իմ ձևով: Երբևէ չեմ հիասթափվել իմ որևէ նախաձեռնությունից, արածից: Ինձ համար այդ կառույցները, կոթողները հասարակ չեն, դրանք շնչում են, ապրում են: Նաև՝ այս կամ այն առիթով տեղադրված խաչքարերը օծված են: Այսինքն, դրանք նաև սրբություն են ինձ համար: Բացի այդ, ես չեմ կառուցում ու հետո մոռանում: Փորձում եմ հետևել, անհրաժեշտության դեպքում ռեստավրացիա անել, տարածքը բարեկարգել:

– Հասկանալի է, թե Հայաստանում ու Ռուսաստանում ինչու եք այդքան շատ հուշակոթողներ կամ խաչքարեր տեղադրել: Մի երկրում ծնվել եք, մյուս երկրում ապրում եք: Բայց Դուք բազմաթիվ կառույցներ ունեք նախկին ԽՍՀՄ շուրջ 10 երկրում և նրանից դուրս:

– Պատմեմ Սլովակիայի օրինակով: Եղեռնի զոհերի 100–ամյա տարելիցին նվիրված միջոցառումների շրջանակներում Հայաստան էր այցելել Կոշիցեի թեմի առաջնորդ արքեպիսկոպոս Գեորգի Ստրանսկին: Պետհամալսարանի բակում տեղադրել էինք գավազան–հուշարձանը: Օծման օրը նա էլ էր ներկա: Ու պատմեց, որ իր մեջ հայի արյուն կա: Ես էլ ոգևորվեցի ու ասացի, որ եթե այդպես է, պետք է Եղեռի հիշատակը հավերժացնող մի խաչքարն էլ տեղադրել նրա հայրենի քաղաքում: Նա էլ շատ ոգևորվեց: Ու այդպես խաչքար տեղադրվեց Սլովակիայի Կոշիցե քաղաքում: Հայ համայնքը շատ շնորհակալ եղավ: Թեպետ զարմացան, որ Պետերբուրգից եկել, խաչքար եմ տեղադրում Սլովակիայում:

– Կարծես թե առանձնահատուկ սեր ունեք խաչքարերի նկատմամբ՝ հիմնականում խաչքարեր եք տեղադրում:

– Մենք սրբապատկերներ չենք ունեցել: Թե լավ, թե վատ առիթի դեպքում խաչքարեր ենք պատրաստվել: Բացի այդ, խաչքարը սովորաբար օծվում է: Եվ ինձ համար փոքրիկ եկեղեցի է դառնում: Երբ մյուռոն է քսվում խաչքարին, այն սրբավայր է դառնում:

– Այս զրույցից առաջ Դուք մեծ ոգևորությամբ ու սիրով էիք պատմում Ձեր կատարած գործերի մասին: Պետք է որ անպայման ներշնչանքի աղբյուր ունենաք:

– Ես ապրում եմ այդ ծրագրերով: Նախ, պատկերացնում եմ, թե դա ինչ ու ինչպես է լինելու: Պատկերացնում եմ բացումը, օծումը, ովքեր են ներկա լինելու: Շարադրության պես իմ ներսում գրում եմ այդ ամենը: Ու երբ այդ շարադրությունն իրականություն է դառնում, շատ մեծ ուրախություն եմ ապրում, հասկանում եմ, որ տեղին է՝ հատկապես տեսնելով ներկաների թիվը: Սովորաբար ներկա է լինելու 2000–3000 մարդ: Հասարակ գործարար լինելով և այքան մարդ իմ կողքին տեսնելով՝ հասկանում եմ, որ արել ու անում եմ այն, ինչը ժողովուրդը ցանկանում է տեսնել:

– Ձեր մեջ խոսում է սերը եկեղեցո՞ւ, Աստծո՞ հանդեպ:

– Թե եկեղեցու, թե Աստծո: Ես միշտ ծաղիկներ եմ տանում եկեղեցի: Մի առիթով էլի ասել եմ՝ եթե մարդը իր հարազատ մորը չի կարող նվիրել ծաղիկ, նա չի կարող ծաղիկ նվիրել եկեղեցուն, չի կարող ծաղիկ նվիրել Տիրամորը: Եթե մենք չենք հավատում մեր ծնողին, ինչպե՞ս կարող ենք հավատալ Աստծուն: Ամեն ինչ գալիս է ընտանիքից:

– Այդ հավատն էլ Ձեր մեջ ծնվել է ընտանիքո՞ւմ:

– Ես հիշում եմ՝ ամեն առավոտ պապիկս իջնում էր աղբյուրի մոտ ու աղոթում էր: Նույնը արել է հայրիկս: Պապիկս օրագիր ուներ: Նրա կյանքի ճանապարհը շատ դաժան է եղել, բայց ամեն խոսքից հետո գրում էր՝ Աստծո կամքով: Դժվարին վիճակներում անգամ նա տեսել է Աստծուն, նրա նախախնամությունը: Մեր ընտանիքում Աստծո ներկայությունը, հավատը միշտ կարևորվել են:

Նորից կրկնեմ՝ այսօր աշխարհը շատ է փոխվել: Նայում ես՝ բարերում, սրճարաններում ինչ է կատարվում, ու չգիտես՝ դու ճիշտ ես ապրում, թե սխալ: Բայց վստահ եմ՝ այն ամենը, ինչը մեր ծնողների ու պապերի համար սրբություն է եղել, կյանքի հիմքն է: Մարդիկ ուշ, թե շուտ գալու են դրան: Ու ես միշտ առիթը բաց չեմ թողնում շնորհակալություն հայտնելու մեր հայրապետներին՝ թե Հայաստանի, թե Ռուսաստանի, մեր հոգևորականներին:

Մենք պետք է կարողանանք ճիշտ գնահատել մեր հոգևորականին: Տեսե՞լ եք, որ մի տեղ բաժակ բարձրացնեն ու խմեն, ասենք, ճգնավորների կենացը: Ճգնավորներն ապրում են միայն աղոթքով, աղոթում են մարդկության, նրա փրկության համար: Մենք գնահատո՞ւմ ենք: Մենք չենք էլ տեսնում: Իսկ իրականում նրանց աղոթքը մեծ ուժ և էներգիա է հաղորդում մեզ բոլորիս: Պետք է կարողանանք գնահատել մեր այս օրը, արևը, մեր հարևանին, եղբորը, Աստծո տված ամեն մանրուքը: Երբ փորձում ենք բարին տեսնել, այն կրկնապատկվում ու տարածվում է:

– Ձեր առաջին մասնագիտությունը հավատի գործերի հետ քիչ կապ ունի: Դուք նախկին զինվորական եք: Ինչո՞ւ ընտրեցիք զինվորականությունը և հետո ինչո՞ւ հրաժարվեցիք:

– Չեմ հրաժարվել: Ուղղակի այդ ժամանակ բանակում (խոսքը ռուսական բանակի մասին է.– խմբ.) շատ մեծ կրճատումներ կատարվեցին: Ու մի համակարգից պետք է տեղափոխվեի մեկ այլ համակարգ: Ես չեմ ցանկացել բանակից դուրս գալ: Հանգամանքներն այդպես դասավորվեցին: Նաև ինձ մի պահ թվաց, որ բանակում կարծես թե անարդարություն առաջացավ, առևտրայնացման հակումներ ի հայտ եկան սպաների մեջ: Ես ինձ այդկերպ չէի պատկերացնում: Ծառայությունը շատ եմ սիրել: Մինչև հիմա էլ ուրախությամբ ու հպարտությամբ եմ նայում համազգեստ կրող զինվորականներին:

– Բազմաթիվ զինվորական ընկերներ ունեք: Կապը բանակի հետ պահպանում եք ընկերության միջոցով:

– Իհարկե: Եթե անգամ առաջին մասնագիտության ասպարեզից դուրս ես գալիս, կապը երբեք չես կտրում: Կարծես թե շարունակում ես մնալ համակարգի մաս: Ինչպե՞ս կարող եմ անտարբերությամբ վերաբերվել զինվորականությանը կամ զինվորական կյանքին: Առավել ևս, որ իմ այսօրվա գործունեությունը՝ շինարարությունն էլ կապված է զինվորական ասպարեզի հետ:

Արփի Սահակյան