2017 թ.–ը Հայաստանի համար տնտեսական լարված տարի կլինի

ECONOMICS 24 November, 2016 22:19

Չնայած ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանին հայտնի չէ այնպիսի երկիր, որը ներքին պարտքի պատճառով դեֆոլտ է հայտարարել, բայց տնտեսագիտության թեկնածու Վիլեն Խաչատրյանը հիշեցնում է, որ նման երկիր եղել է: Դա Արգենտինան է, որը ներքին պարտքի պատճառով նույնիսկ մի քանի անգամ է դեֆոլտ հայտարարել: Ու չնայած տնտեսագետի կարծիքով նույնպես Հայաստանին նման վտանգ դեռևս չի սպառնում, բայց որ երկրի հարկաբյուջետային լարվածությունը մեծ է, կասկած չկա:

Վիլեն Խաչատրյանի խոսքով՝ եթե նախկինում ՀՀ կառավարությունը բյուջեի ծախսային մասն ապահովելու, ինչպես նաև մի շարք այլ ծրագրերի համար ամսական միջինում 50–60 միլիոն դոլարի պետական պարտք էր ավելացնում, ապա ներկայում յուրաքանչյուր ամիս Կառավարությունը ստիպված է 100 մլն դոլարից ավելի պարտք վերցնել, այդ թվում` բյուջեի ծախսային մասն ապահովելու կամ պակասուրդը ֆինանսավորելու համար, որը մոտ է ՀՆԱ–ի 1%–ին:

«Դա բավականին բարձր թիվ է, այդ պատճառով նախատեսվում է 2017 թ.–ին ընդամենը 410 մլն դոլարով ավելացնել պարտքը, որի արդյունքում ներկայի 5 մլրդ 600 միլիոն ԱՄՆ դոլար պարտքը կմոտենա 6 միլիարդ 277 միլիոնի: Նման պարագայում ՀՆԱ–պետական պարտք հարաբերակցությունը կանցնի 60%–ի սահմանագիծը, որը և կանգնեցնելու է բյուջեի ծախսային մասի կրճատման առջև: Բացի այդ, 2017 թ.–ին բյուջեի 8,8 %–ն ուղղվելու է պարտքի սպասարկմանը, իսկ 2019 թ.–ին միայն կառավարության պարտքի սպասարկումը կգերազանցի 300 մլն դոլարը: Այսինքն` այս ամենը հաշվի առնելով մեր բյուջեի վրա ծանր բեռ է լինելու հաջորդ տարի, հակառակ դեպքում մենք կկանգնենք պարտքի սպասարկման խնդիրների առջև»,– ասում է Վիլեն Խաչատրյանը:

Տնտեսագետի կարծիքով պարտքը սպասարկելու երկու ճանապարհ կա կա՛մ պետք է հարկերը բարձրացնել, կա՛մ՝ տարբեր վճարներ ներգրավելու միջոցով փորձել մեղմել բյուջեի ճեղքվածքը: Հասարակ ժողովրդի համար այն լրացուցիչ բեռ է, քանի որ դրա պատճառով չեն ավելանա թոշակներն ու պետական ծառայողների աշխատավարձերը:

«Այսինքն, պարզ ասած՝ բոլոր ոլորտներից ծախսային մասը կտրվելու է և ուղղվելու է պետական պարտքի մարմանը»,– ասում է տնտեսագետը:

Խոսելով 2017 թ.–ին դոլարի նկատմամբ դրամի արժեզրկման կամ արժևորման հնարավոր սցենարների մասին Վ. Խաչատրյանն ասաց, որ այս պահին դեռևս դժվար է կանխատեսումներ անելը, քանի որ ներկայում համաշխարհային տնտեսության մեջ լուրջ փոփոխություններ են տեղի ունենում` կապված ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում Դոլանդ Թրամփի ընտրվելու հետ կապված, չնայած ըստ որոշ կանխատեսումների` դոլարը համաշխարհային շուկայում կարժեզրկվի, իսկ ինչ չափով՝ դեռևս պարզ չէ:

Արմինե Գրիգորյան