Երևան, 23.Հոկտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Հետաքրքրաշարժ փաստեր երազների մասին

ԼԱՅՖ

Մենք բոլորս երազներ ենք տեսնում, նույնիսկ մայրական արգանդում եղած ժամանակ: Մեզանից շատերը երազում տեսել են, թե ինչպես են իրենք թռչում կամ լողում, բայց, ըստ երևույթին, հատուկ իմաստ չեն վերագրել դրան: Ի՞նչ գիտեք դու՛ք երազների մասին, որ ամեն գիշեր այցելում են ձեզ: Ահա մի քանի հետաքրքրաշարժ փաստ երազների մասին:

Մենք ամեն գիշեր երազ տեսնում ենք, բայց ի տարբերություն Աստվածաշնչյան պատմությունների, այսօր մենք չենք կարծում, որ դրանք կանխատեսում են ապագան, այլ դրանք ունեն կարևոր դեր ուղեղի, դրա զարգացման և օրվա ընթացքում ստացած ինֆորմացիայի մշակման հարցում: Պետք է ուղղակի փակել աչքերն ու նորից սուզվել կախարդական կարևոր մի աշխարհ:  Ահա 9 հետաքրքրաշարժ փաստ երազների մասին, որ խորհուրդ ենք տալիս կարդալ.

     1. Մարդիկ, ովքեր ապրում են առանց երազների

Պատերազմի ընթացքում Յուվելի՝ ռիկոշետով գլխին ստացած հարվածը, շփոթության մեջ գցեց ամբողջ աշխարհի բժիշկներին: Մինչև 1982 թվականը բոլորը գիտեին, որ մարդ չի կարող ապրել առանց քնի ու երազերի: Առնետների և կատուների վրա իրականացված հետազոտությունները, որի ընթացքում նրանց զրկում էին քնի երազ տեսնելու փուլից, այդ կենդանիների մահվան պատճառ դարձան մի քանի շաբաթվա ընթացքում: Այս հետազոտությունները վերացրին բոլոր կասկածները առ այն, որ երազը չափազանց կարևոր է կյանքի շարունակության համար: Բայց վնասվածք ստանալուց մինչև այսօր Յուվալը քնելիս երազ չի տեսնում: Պրոֆեսորները ստուգել են նրան և պարզվել է, որ ռիկոշետի հարվածը դիպչել է  ուղեղի «պոնս» կոչվող հատվածին, որը պատասխանատու է երազի փուլի համար:  Նրանք կարծում էին, որ առանց երազներ տեսնելու Յուվելը կարող է լուրջ խնդիրներ ունենալ հիշողության հետ կապված, բայց մինչև օրս նա հաջողակ իրավաբան է, նկարիչ և ապրում է լիարժեք ուրախ կյանքով նույնիսկ առանց երազներ տեսնելու:

     2. Երազներ, որ տեսնում ենք մայրական արգանդում եղած ժամանակ

Երազների կարևորությունը գալիս է դեռ մանկությունից. նորածինները օրվա 70%-ը անցկացնում են քնած և այդ ժամանակահատվածի 50%-ի ընթացքում երազ են տեսնում: Հաշվի առնելով այն փաստը, որ նրանց առաջին տարիներն անցնում են արագացված ուսուցման և զարգացման միջով, կարող ենք ասել, որ երազները մեծ նշանակություն ունեն  ուղեղի զարգացման համար:

     3. 90 րոպե երազում

Մենք մեր կյանքի մեկ երրորդ մասն անցկացնում ենք քնած: Ամեն գիշեր մոտ 5 երազ ենք տեսնում, որոնք ընդանուր առմամբ տևում են մեկ ու կես ժամ:

     4. Արթուն լինելը երազ տեսնելիս

Երազ տեսնլու պարադոքսալ հատվածը, որ կոչվում է նաև արագ քնի փուլ, բավականին տարօրինակ է: Մինչդեռ քնի շատ հատվածներում թվում է ՝ մարմինը հանգստանում է, թուլանում, ուղեղի գործառույթները նույնպես թուլանում են, բայց երազի ժամանակ ուղեղը գործում է գրեթե այնպես, ինչպես արթուն ժամանակ: Արագանում են զարկերակն ու շնչառությունը, իսկ մարմնի մկանները մնում են անշարժ:

     5. Քաոսային աշխարհ առանց զգացումների

Ի տարբերություն առօրյա մտածելակերպի, երազները տրամաբանությունից զուրկ են: Իրադարձությունները կարող են տեղի ունենալ որևէ վայրում, որևէ պահին և մեկ էլ հանկարծ հայտնվել լուսնի վրա ՝ տեսնելով մեկ ուրիշի դեմքը:

Ու՞մ է պետք այս քաոսը: Այս երևույթը հիմնականում պետք է մեր հիշողությունը վերակազմավորելու համար: Երազ տեսնելու ժամանակ ուղեղը «ամեն ինչ դնում է սեղանին» և դասավորում: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն  մարդկանց մոտ, ովքեր զրկված են բնականոն քնից, ուղեղի գործառույթն ու հիշողությունն ավելի վատ են, քան նրանց մոտ, ովքեր քնում են ու երազ տեսնում:

     6. Ընկնել և լողալ

Դուք, հավանաբար, տեսել եք երազ, որտեղ թռչում կամ լողում եք: Հետազոտությունները պարզել են, որ այս երևույթը պատահում է բոլոր մշակույթների, ցեղերի և սեռի մարդկանց հետ: Սրանք ամենատարածված երազներից են, բայց, ըստ երևույթին, ոչ մի կարևոր կոնկրոտ սիմվոլիկա չունեն: Հավանաբար թռչելու կամ լողալու մասին երազները կախված են երազի փուլ անցնելու հոգեբանական փոփոխության հետ, երբ մարմնի լարված մկանները արթուն փուլից անցնում են քնի անշարժության (երազի) ու հանգստի փուլ:

     7. Քարտեզագրված ուղեղ

Նոր Մագնիսառեզոնանսային սկանավորման սարքի զարգացումը մեզ օգնեց ավելի լավ հասկանալու, թե ինչ է կատարվում մեր ուղեղի հետ, երբ երազ ենք տեսնում: Մենք կարող ենք վերահսկել արյան հոսքը ուղեղի տարբեր մասերում, և հենց դրա շնորհիվ էլ հետազոտողներին հաջողվել է պարզել, որ երազ տեսնելու ժամանակ գործում են ուղեղի հippocampus (որը պատասխանատու է հիշողության համար) և amygdale (որը պատասխանատու է էմոցիաների և ուղեղի ցողունային վերձիգի կամրջակի համար համար) հատվածները:

     8. Միախառնված ներկան և անցյալը

Չնայած նրան, որ մեզ հաջողվել է երազի ընթացքում քարտեզագրել ուղեղը, դեռ գոյություն ունեն շատ հարցեր այս բարդ մեխանիզմի վերաբերյալ:  Ակնհայտ է, որ երազները ինֆորմացիա են վերցնում հիշողություններից, որոնք հավաքվել են ժամանակի ընթացքում և դրանք իրար են կպցնում տարօրինակ հաջորդականությամբ:  Երազում տարրերը կարող են վերցվել հենց նույն օրվա, մեկ շաբաթ կամ նույնիսկ 10 օր առաջվա իրադարձություններից: Սա նշանակում է, որ եթե ինչ որ մեկին հանդիպեք Նյու Յորքում, հնարավոր է  10 օր հետո նրա մասին երազ տեսնեք, բայց ուրիշ ժամանակացույցով և ուրիշ վայրում:

     9. Ամենատարածված երազները

  • Քննության ձախողում
  • Մերկ հայտնվելը հասարակության մեջ
  • Թռչել կամ վթարի ենթարկվել ինքնաթիռով
  • Լողալ
  • Անշարժացում կամ շարժումների արգելակում, օրինակ, երբ փորձում ես ինչ որ բանից կամ ինչ որ մեկից փախչել
  • Առևանգվել մարդկանց, կենդանիների կամ այլ արարածների կողմից:
  • Սեռական գործողություններ
  • Բնական աղետներ
  • Ատամների կորուստ
  • Բռնություն ձեր կամ ուրիշների նկատմամբ
  • Լքվածության կամ նվաստացվածության զգացում
  • Ուշացում ավտոբուսից, գնացքից կամ ինքնաթիռից
  • Ինչ որ շինության մեջ գաղտնի սենյակների հայտնաբերում
  • Գումար կորցնել կամ գտնել
  • Մարդիկ անցյալից կամ ներկայից
  • Հղիություն և ծննդաբերություն
  • Հանդիպում անծանոթ մարդկանց և իրավիճակների հետ
Հայաստանը կարող է հեռացվել ՀԱՊԿ-ից՝ անդամավճարները չվճարելու համար. Մասադիկով ԵՄ-ն պատրաստ է ծածկել Ուկրաինայի համար լրացուցիչ 70 միլիարդ եվրոյի մեծ մասը. Կոշտա Ռուբլին շարունակում է աճել. տարադրամի փոխարժեքը՝ հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ Մենք պատրաստ ենք, միայն օրն ասեք․ Նարեկ Կարապետյանը՝ Փաշինյանի՝ արտահերթ ընտրություններին վերաբերող հայտարարության մասին Ամիօ բանկն ընդլայնում է մասնաճյուղային ցանցը․ նոր մասնաճյուղ՝ Մալաթիա-ՍեբաստիայումԻրանը տարածաշրջանի երկրներին նախազգուշացրել է ԱՄՆ-ին աջակցելու հետևանքների մասին. Մալեքի «Պահա՛նջ` չեղարկե՛լ «Թրամփի ուղին». Սյունիքը երբե՛ք սակարկման ենթակա չէ՛». Խաչիկ ԱսրյանԱրմեն Ստեփանյանը ներկայացրել է պատասխանատու հանքարդյունաբերության ESG սկզբունքները՝ Mining Armenia Forum 2026-ում Հույս ունեմ, որ ֆուտբոլիստներն այս պարտություններից դասեր կքաղեն. Մանուել Տուլիպա Փաշինյանը ՀՀ սահմանների ներսում գտնվող տարածքներն «անկլավներ» եզրույթով որակելով խախտում է ՀՀ վարչատարածքային բաժանման մասին օրենքը, ըստ այդմ՝ նաև Սահմանադրությունը. Աննա ԿոստանյանՄասկն ավելի քան 445 միլիոն դոլար է ծախսել հանրապետականներին աջակցելու համար. Bloomberg «Երրորդ փորձի» առասպելը. Սուրեն Սուրենյանց Տարածաշրջանի երկրներին վերջնագիր է ներկայացվել․ իրանցի պաշտոնյա Արտաշատի խճուղում «Toyota»-ն վրաերթի է ենթարկել ազգությամբ հնդիկ հետիոտնի․ նա հիվանդանոցում է Գավառ խոշորացված համայնքի ղեկավարի թեկնածու Հրայր Իսրայելյանը բնակիչների հետ հանդիպումներն ամփոփում է իր ծննդավայր Հացառատում. Աննա ԿոստանյանՍտեփանավանում գազամատակարարման դադարեցում կլինի Գազի գնի 69% թանկացու՞մ. Կենտրոնական բանկը անզոր է լինելու զսպել սպասվող գնաճը. տեսանյութԿյանքից հեռացել է ճապոնացի հայտնի գրող Ռյու Մուրակամին Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 4 վարչական շրջաններում և 7 մարզերում Քաղաքական պատասխանատվությունը պահանջում է կա՛մ ընդունել սեփական տնտեսական քաղաքականության ձախողումը և հեռանալ. Հ. Կամենդատյան Եղանակը կփոխվի․ երբ կզգացվի ձմռան շունչըԱՄՆ-ն խոշոր նվիրատվություն է կատարել Հայաստանի սահմանապահ զորքերին Կենդանիներ պահելու նոր կանոններ․ խախտումների համար՝ խոշոր տուգանքներ Պլանային դադարեցումներ․ գազ չի լինի մինչև 18:00-ն Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր Հայտարարություն իրավապահների ռեպրեսիվ գործողությունների և դրանով Ստեփանավանում ընտրություններին ապօրինի ﬕջամտելու վերաբերյալ AI-ն բացահայտել է համացանցի անվտանգության լուրջ սպառնալիք. հազարավոր կայքեր անջատվել են ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Ուժգին երկրաշարժ. կան զոհեր և վիրավորներԹուրքիան փորձելու է ավելի նշանակալի դեր վերցնել տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի ձևավորման գործում. Արտակ Զաքարյան 3 փաստ, որ չգիտեիք Գառնիկ Դավթյանի մասինԽոշոր ավտովթար՝ Գեղարքունիքի մարզում․ պայքարում են վիրավորների կյանքի համար ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են Մեսսին առանձնացրել է իր կարիերայի ամենակարևոր գոլերը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը հայտարարել է կազմակերպությունից Հայաստանի դե ֆակտո դուրս գալու մասինՀոկտեմբերի 23-ին և 26-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելուԱգարակն ու Դվինը՝ մշակութային ժառանգության տոնովՎրաստանում էլեկտրաէներգիայի արտադրությունն ու սպառումը սեպտեմբերին աճել ենԷդուարդ Սպերցյանը զբաղեցրել է 99-րդ հորիզոնականը՝ Marca-ի կողմից հրապարակված աշխարհի լավագույն 100 ֆուտբոլիստների ցանկում7,1 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցել ՏիբեթումԻնչ եղանակ է սպասվում հոկտեմբերի 23-ից 27-ինԱռանց խաղաղության համաձայնագրի TRIPP-ը խոցելի է, և Ալիևը շարունակելու է նոր զիջումներ պահանջել. Ուժեղ ՀայաստանՎտանգավոր նյութերի արտահոսք է եղել․ բնակչությանը տարհանել են․ ԱՄՆԱրամ Վարդևանյանը հոկտեմբերի 22-ին ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Չեխիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Պետր ՊիրունչիկինԶՊՄԿ-ում ձևավորվում է կորպորատիվ անվտանգության նոր համակարգՄարսելի պրեֆեկտուրան արգելել է բոլոր ցույցերը4 մարզում գազաբենզալցակայաններ են կապարակնքվելՍարփիից մինչև Սադախլո կգործի անընդհատ քառաշերտ ավտոմայրուղիՎտանգավոր զիջումները թուլացնում են սահմանները. Ուժեղ ՀայաստանԵթե չկարողանան ստանալ այդ 7 ձայնը՝ կգնան արտահերթ ընտրությունների. Էդմոն ՄարուքյանՈչինչ չի կարող խանգարել մեզ փոփոխություն բերել Ստեփանավանում. Լիանա Մանուկյան