Վարդավառի ծիսակատարությունների հիմքում եղել է ազատության գաղափարը. մանրամասնում է ազգագրագետը

Հին հայկական ընտանիքներում Վարդավառի տոնին բոլոր անդամներն ունեին իրենց պարտականությունները, հայկական տարբեր գավառներում տոնը ծիսական առանձնահատկություններ ուներ ու տարբերվող արարողակարգ: Տոնի խորհրդի մասին հուլիսի 2-ին լրագրողների հետ հանդիպմանը խոսեց ազգագրագետ Լուսիկ Ագուլեցին`ընդգծելով, որ ոչ բոլոր ազգերի մոտ է, որ 1700 տարի քրիստոնեական ու ժողովրդական տոները և ծեսերը չեն կորցրել իրենց իմաստն ու արդիականությունը, գոյատևել են կողք կողքի: «Տարբեր գավառներում տարբեր ծիսական տիկնիկներ են պատրաստել և երգելով գովերգել: Նախկինում Վարդավառի ժամանակ առավոտյան պետք է զոհաբերություն անեին, գառ մորթեին, դրանից հետո գնային եկեղեցի պատարագի. այն ժամանակ թե երիտասարդը, թե տարեցը, թե երեխան գիտեր իր անելիքը, առաքելությունը: Հիմա չգիտեն, հիմա առավոտյան արթնանում վազում են աշխատանքի, ժամանակ չի մնում երբևիցե տոնի մասին մտածելու: Հնում յուրաքանչյուր ծեսի ժամանակ պարտավորվածություն կար թե տան հարսի, թե մամիկի, թե տան տղամարդու վրա»,- Արմենպրեսի հաղորդմամբ` ասաց ազգագրագետը:

Գրիգոր Լուսավորիչը, ըստ իր կոնդակի, ժողովրդական տոները միացրեց եկեղեցական տոներին, սակայն, Ագուլեցու համոզմամբ, եկեղեցին ավելի լավ է դրանք տոնում, քան ժողովուրդը: «Ժողովուրդը մշակույթով է հարուստ, եկեղեցին՝ իր արարողակարգով: Եթե կարողանանք այս երկուսը միացնել շատ հարուստ հոգևոր ազգ կլինենք: Մենք ասում ենք ոչ միայն Վարդավառ, այլ նաև Պայծառակերպության տոն»,-ասաց նա` պատմելով, թե ինչպես է առաջացել Պայծառակերպության տոնը, որը եկել է նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանից:

Լուսիկ Ագուլեցու խոսքով` ծեսի մեջ շատ կարևոր է հասկանալ դրա էությունը: Օրինակ՝ Վարդավառի մեջ հանդես է գալիս Աստղիկի կերպարը: Երիտասարդները սիրում էին Աստղիկի կերպարը, քանի որ նա Վահագնի տարփուհին էր և բոլորի համար սիրո օրինակ էր ծառայում: «Գաղափարական առումով ջուրը համարվում է աստվածային, քանի որ երբ Հիսուսը ծնվում է, նրան ջրով օրհնում են: Աստվածային ջրով օծվել նշանակում է մաքրազերծվել: Ծիսակատարություններում եղել է ազատության գաղափարը: Եթե հարսը իրավունք չուներ խոսելու սկեսրայրի հետ, ապա տոնին ջրելու ժամանակ կարող էր ջուր ցանել ն րա վրա՝ որպես օրվա խորհուրդ»,-նշեց ազգագրագետը:  

Նա ցավով հավելեց, որ այս ամենը 20-րդ դարից հետո վերացել է: Ինչպես նաև վերացել է տիկնիկ պատրաստելու գաղափարը: Նրա խոսքով` հիմա դա չեն անում, քանի որ դրա իմաստը չեն հասկանում: