Ծիրանի արտահանումն ու դոլարի փոխարժեքի անկումը. Ի՞նչն է ընդհանուր

Ծիրանի արտահանումն ու դոլարի փոխարժեքի անկումը: Ի՞նչն է ընդհանուր Եթե հպանցիկ փորձենք առանձնացնել մեր երկրի տնտեսական համակարգի վեջին շրջանի առավել ուշագրավ իրադարձությունները, ապա կանգ կառնենք 2 հանգամանքի վրա: Դրանցից առաջինը կապված է գյուղատնտեսության բնագավառի հետ, մասնավորապես, արդեն մի քանի օր է՝ սկսվել է ծիրանի մթերման գործընթացը: Երկրորդ՝ առավել ուշագրավ իրադարձությունը կապած է արտարժույթի շուկայի հետ, մասնավորապես, արդեն մի քանի օր է, ինչ ԱՄՆ դոլարը արծանագրել է փոխարժեքի շարունակական անկում: Թվում է, թե միմյանցից անկախ՝ ծիրանի հասունացումն ու դոլարի փոխարժեքը ոչ մի ընդհանուր եզր չպետք է ունենան, սակայն այս փոփոխությունների միջև կապը, առավել քան ընդհանրական է:

Սկսենք գյուղատնտեսությունից: Այսպիսով, արդեն մի քանի օր է՝ մեր երկրում սկսվել է ծիրանի մթերումը: Այս տարի, բնակլիմայական պայմաններից ելնելով, ծիրանը շուտ է հասունացել, ուստի մթերման և արտահանման աշխատանքներն ավելի վաղ են սկսվել: Եթե անցած տարվա հունիսի 22-ի դրությամբ արտահանվել էր 2710 տոննա ծիրան, ապա ընթացիկ տարվա նույն ժամանակահատվածում արդեն արտահանվել է 5675 տոննա: Վերամշակող գործարաններում սկսվում է նաև մթերման գործընթացը: Չնայած եղանակային անբարենպաստ պայմանների պատճառով ավելի վաղ ակնկալվում էր ծիրանի ցածր բերք, սակայն այդ կանխատեսումները չիրականացան, և այս տարի նախնական գնահատականներով` կունենանք ավելի քան 60 հազար տոննա բերք: Ծիրանի բերքին զուգահեռ բարեհաջող է նաև մյուս մրգերի թողարկման ծավալները: Օրական հանրապետությունից արտահանվում է շուրջ 80-100 տոննա կեռաս, արդեն արտահանվել է 2010 տոննա` նախորդ ամբողջ տարվա 2000 տոննայի դիմաց, ինչպես նաև մինչ օրս ընդհանուր առմամբ արտահանվել է 63700 տոննա պտուղ-բանջարեղեն` նախորդ ամբողջ տարվա 76 700 տոննայի դիմաց:

Գյուղատնտեսությունից, անցում կատարելով տնտեսության մակրոմակարդակի, ակնհայտ կդառնա, որ վերոնշյալ գյուղմթերքի արտահանումը ՀՀ-ից արտահանվող ապրանքատեսակների մի զգալի մասն է, որը, բնականաբար, իր ուղղակի ազդեցությունն է ունենում զուտ արտահանման ծավալի, հետևաբար, նաև վճարային հաշվեկշռի վրա: Արտահանման նման ծավալների պայմաններում վճարային հաշվեկշիռը ստանում է դրական դինամիկա, ինչն էլ ապահովում է ֆինանսական հոսքեր դեպի մեր երկիր: Նման հոսքերի պարագայում ամրապնդվում են դրամի դիրքերը և բերում արտարժույթի փոխարժեքի նվազման: Հենց այս պրոցեսի արդյունքը եղավ նաև վերջին օրերին ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքի շարունակական անկումը, որն առավել մանրամասն ներկայացված է գծապատկերում:

Դոլար/դրամ փոխարժեքը հունիսի 10-22-ը

Ինչպես երևում է գծապատկերից, հունիսի 10-22 ընկած ժամակահատվածում ԱՄՆ դոլար/դրամ հարաբերակցությունը անընդհատ նվազել է՝ հասնելով 1 դոլարի դիմաց 475.8 դրամի: Իհարկե, սրա վրա ազդել են նաև համաշխարհային խոշոր տնտեսական փոփոխություններ, սակայն այն, որ ՀՀ-ից արտահանման ծավալների ավելացումը ազդեցության հիմնական գործոններից մեկն է, փաստ է, և հենց այստեղ է բացատրվում ծիրանի արտահանման և փոխարժեքի միջև եղած կապը: Հավելենք նաև, որ արտահանման գործընթացը դեռևս նոր է սկսվում և եթե իրականանան կանխատեսվող ծրագրերն ու քաղաքականությունը, առաջիկա ամիսներին մենք ականատես կլինենք մեր տնտեսության համար բավականին բարենպաստ իրադարձությունների:

Հայկ Բեջանյան

Past.am վերլուծաբան