Բունդեսթագում մեկնարկել են քննարկումները Հայոց ցեղասպանության բանաձևի շուրջ

Գերմանիայի Բունդեսթագում մեկնարկել են քննարկումները «1915 և 1916 թվականներին հայերի և մյուս քրիստոնյա փոքրամասնությունների ցեղասպանության հիշատակի և ոգեկոչման մասին» խորագիրն ունեցող բանաձևի շուրջ, որով Առաջին աշխարհամարտին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձությունները որակվում են իրենց անունով` «ցեղասպանություն»: Քննարկումներին հաջորդելու է քվեարկությունը:

Բանաձևը համատեղ կազմել և ներկայացրել են իշխող կոալիցիայի մաս կասմող Քրսիտոնեա-դեմոկրատական միություն (CDU) և Քրիստոնեական-սոցիալական միություն (CSU), Սոցիալ-դեմոկրատական (SDP) և ընդդիմադիր Կանաչների կուսակցությունները:

Կառավարության փոխխոսնակ Քրիստիան Վիրցը հայտնել է, որ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը սատարում է բանաձևին և պրոբացիոն քվեարկության ժամանակ նույնպես կողմ է քվեարկել դրան: Այդուհանդերձ, իր ունեցած պայմանավորվածությունների պատճառով Մերկելը հունիսի 2-ին կայանալիք քննարկմանն ու քվեարկությանը չի կարողանալու մասնակել:

Իշխող կուսակցության մաս կազմող Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (SDP) խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Քրիստինե Լամբրեհտը հայտնել է, որ իր կուսակցության պատգամավորներից բանաձևին դեմ քվեարկություն չի ակնկալում:

Թուրքիայի իշխող շրջանակները դեռ օրեր առաջ սկսել են մեծ աղմուկ բարձրացնել այս բանաձևի շուրջ: Գերմանիայի իշխանություններին երկկողմ հարաբերությունները վատացնելու հեռանկարով սպառնացել են Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը` ովքեր չեն խորշել հիշեցնել Գերմանիայում բնակվող շուրջ 3 միլիոնանոց թուրքական համայնքի գործոնի մասին: Ավելին, հունիսի 1-ին Գերմանիայում բնակվող թուրքերը բազմահազարանոց ցույց են իրականացրել Բեռլինում` պահանջելով դեմ քվեարկել Հայոց ցեղասպանության բանաձրին ու «խնդիրը թողնել պատմաբա ններին»: Ավելի վաղ գերմանաբնակ թուրքերը Բունդեսթագի պատգամավորներին և բանաձևը լուսաբանող լրագրողներին սպառնալից նամակներ էին ուղարկել` վիրավորելով և սպառնալով արժանացնել Հրանտ Դինքի ճակատագրին:

Գերմանիայի խորհրդարանը դեռևս 2005 թվականին ընդունել է 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային բնաջնջման, էթնիկ զտումների և աքսորի մասին բանաձև, որում սակայն նշված չի եղել «ցեղասպանություն» եզրույթը:

Գերմանիայի դիրքորոշման մեջ շրջադարձ տեղի ունեցավ 2015թ. ապրիլի 20-ին` ԳերմանիայիԴաշնության արտաքին գործերի նախարար Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերի և կանցլեր Անգելա Մերկելի խոսնակ Շտեֆան Զայբերթի հայտարարություններից հետո: Իսկ Գերմանիայի Դաշնության նախագահ Յոահիմ Գաուկն ապրիլի 23-ին Բեռլինի Մայր տաճարում կայանացած Հայոց ցեղասպանության հիշատակի արարողությանն իր ելույթում հայերի կոտորածները «ցեղասպանություն» է որակել: 2015 թվականի ապրիլի 24-ին Բունդեսթագում քննարկման դրվեց 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի Ցեղասպանություն ը ճանաչող նոր բանաձև: Նիստը բացեց Բունդեսթագի նախագահ Նորբերթ Լամերթը, ով 1915 թվականի Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած պատմական դեպքերն անվանեց ցեղասպանություն: Նիստի ընթացքում տարբեր կուսակցական խմբակցությունների ղեկավարներ ևս հայանպաստ հայտարարություններ արեցին՝ ընդունելով կատարվածը:Սակայն բանաձևի քվերակությունը հետաձգվեց անորոշ ժամանակով:

Բունդեսթագում Հայոց ցեղասպանության բանաձևի ընդունման շուրջ 2016 թվականի փետրվարի 25-ին ծավալված բուռն քննարկումները քվեարկության չհանգեցրին: Իշխող կոալիցիայի և բանաձևի ընդունումը նախաձեռնած «Դաշինք 90/Կանաչներ» կուսակցության ներկայացուցիչների իրարամերժ դիրքորոշման ու գնահատականների արդյունքում որոշվեց բանաձևը հետ կանչել լրացուցիչ մշակման համար: