Մեկ գեն՝ տարբեր ախտորոշումներ. գիտնականները գտել են հոգեկան խանգարումների ընդհանուր մեխանիզմները

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Ֆուդանի համալսարանի, Լոնդոնի Քինգս քոլեջի, Փարիզ-Սակլե համալսարանի և մի շարք այլ գիտական կենտրոնների գիտնականները լայնածավալ հետազոտություն են անցկացրել՝ նպատակ ունենալով գտնել մի շարք հոգեբուժական և նյարդազարգացման խանգարումների հետ կապված ընդհանուր կենսաբանական մեխանիզմները: Հետազոտողները հրապարակել են իրենց աշխատությունը Nature Mental Health ամսագրում:

Հետազոտողները կենտրոնացել են այն փաստի վրա, որ այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են շիզոֆրենիան, բիպոլյար խանգարումը, ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշը (ՈւՊՀՀ), աուտիզմի սպեկտրի խանգարումները (ԱՍԽ), մեծ դեպրեսիվ խանգարումը և անքնությունը, ավանդաբար դիտարկվում են որպես առանձին ախտորոշումներ: Սակայն բաց է մնում հարցը՝ արդյոք դրանք ունեն ընդհանուր գենետիկական և մոլեկուլային «հատման կետեր»:

Վերլուծության համար թիմն օգտագործել է IMAGEN նախագծի տվյալները. սա եվրոպական խոշոր հետազոտություն է, որի շրջանակում հավաքվել են 1274 առողջ դեռահասների կենսաբանական տվյալներ: Մասնակիցները չեն ունեցել ախտորոշված հոգեկան կամ նյարդաբանական հիվանդություններ, ինչը թույլ է տվել ուսումնասիրել կենսաբանական մարկերները մինչև հիվանդության զարգացումը:

Գիտնականները վերլուծել են գենետիկական տարբերակները, որոնք կապված են ԴՆԹ-ի մեթիլացման փոփոխությունների և գեների էքսպրեսիայի մակարդակի հետ: ԴՆԹ-ի մեթիլացումը գեների ակտիվության կարգավորման մեխանիզմ է, որի դեպքում քիմիական «պիտակները» ազդում են այն բանի վրա, թե որքան ակտիվ է աշխատում այս կամ այն գենը:

Գենոմային վերլուծության և Մենդելյան ռանդոմիզացիայի մեթոդների օգնությամբ հետազոտողները հայտնաբերել են մեթիլացման 73 պոտենցիալ պատճառահետևանքային տիրույթ (CpG-կայքեր) և 62 գեն՝ կապված ուսումնասիրվող վեց վիճակների հետ: Դրանց մի մասը սպեցիֆիկ է եղել առանձին հիվանդությունների համար, սակայն որոշները ցուցադրել են միաժամանակ մի քանի խանգարումների վրա տարածվող ազդեցություն:

Հատուկ ուշադրություն են գրավել երեք գեներ՝ MAD1L1, MRPL2 և HLA-DRB1: Ըստ վերլուծության տվյալների, դրանք մասնակցում են կենսաբանական այն ուղիների կարգավորմանը, որոնք կապված են միանգամից մի քանի վիճակների հետ: Օրինակ՝ ԴՆԹ-ի մեթիլացման փոփոխությունները, որոնք ազդում են MRPL2-ի վրա, պոտենցիալ կերպով կապված են թե՛ շիզոֆրենիայի, թե՛ անքնության հետ:

Հեղինակները նաև նշել են, որ հայտնաբերված գեները հարուստ են այնպիսի ուղիներով, որոնք կապված են ոչ միայն հոգեբուժական, այլև աուտոիմուն հիվանդությունների հետ: Սա կարող է մատնանշել իմունային համակարգի և հոգեկան առողջության միջև մասնակիորեն ընդհանուր գենետիկական կառուցվածքի առկայությունը:

Հետազոտողները շեշտում են, որ ստացված արդյունքները չեն բացատրում հիվանդությունների զարգացման բոլոր մեխանիզմները, բայց առանձնացնում են հնարավոր «խաչվող» կենսաբանական հանգույցները, որոնք կարող են կարևոր լինել ապագա ախտորոշման և թերապիայի համար:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ