Բեննու աստերոիդի նմուշներում հայտնաբերվել են խորհրդավոր «տիեզերական մաստակ» և կյանքի համար անհրաժեշտ շաքարներ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ին NASA-ն հայտարարեց երեք սենսացիոն հայտնագործությունների մասին՝ Բեննու աստերոիդի նյութում, որը բերվել է OSIRIS-REx զոնդի կողմից 2023 թվականին։ 600 միլիգրամ կուսական փոշու և խճաքարի մեջ գիտնականները հայտնաբերել են ռիբոզ (ՌՆԹ-ի հիմնական բաղադրիչ), գլյուկոզ և այլ շաքարներ, ինչպես նաև բոլորովին անհայտ պոլիմերային նյութ, որն արդեն անվանել են «տիեզերական մաստակ»։

Շաքարներ, առանց որոնց կյանքը գոյություն չէր ունենա

Ճապոնական թիմը՝ Տոհոկուի համալսարանի Յոսիհիրո Ֆուրուկավայի գլխավորությամբ, առաջին անգամ հաստատել է ռիբոզի՝ շաքարի առկայությունը արտերկրային նյութում, որը ձևավորում է ՌՆԹ մոլեկուլի «ողնաշարը»։ Հայտնաբերվել է նաև գլյուկոզա՝ բոլոր ժամանակակից օրգանիզմների համար էներգիայի հիմնական աղբյուրը։

«Այս շաքարները լրացնում են կյանքի համար կրիտիկական կարևորություն ունեցող բաղադրիչների ցանկը», – գրել են հեղինակները Nature Geoscience ամսագրում հրապարակված հոդվածում։

Կարևոր է. 2-դեզօքսիռիբոզա (ԴՆԹ-ի մեջ մտնող շաքարը) նմուշներում չի հայտնաբերվել, ինչը կատարյալ կերպով տեղավորվում է «ՌՆԹ-ի աշխարհի» վարկածի մեջ. վաղ կյանքը սկսվել է հենց ՌՆԹ-ից, իսկ ԴՆԹ-ն և սպիտակուցները հայտնվել են ավելի ուշ։

«Դրանք ամենուր էին», – մեկնաբանել է NASA-ի աստղաքիմիկոս Դենի Գլեյվինը։ Նա հավելել է, որ նման մոլեկուլների առկայությունը աստերոիդի վրա իրեն շատ ավելի լավատես է դարձնում Մարսի, Եվրոպայի կամ Էնցելադի վրա կյանք փնտրելու հարցում. «Ես շատ ավելի վստահ եմ դառնում, որ մենք կարող ենք կյանք գտնել Երկրից դուրս, նույնիսկ մեր Արեգակնային համակարգի ներսում»։

«Տիեզերական մաստակ». Արտերկրային պոլիմերի նոր տեսակ

Երկրորդ թիմը՝ Կալիֆոռնիայի համալսարանից Զաք Գեյնսֆորթի գլխավորությամբ, Բեննուի նմուշներում գտել է տարօրինակ ճկուն պոլիմեր, որը հարուստ է ազոտով և թթվածնով։ Ժամանակին այն փափուկ և առաձգական է եղել, բայց միլիարդավոր տարիների ընթացքում կարծրացել է։

«Դա նման չէր որևէ բանի, որ մենք տեսել էինք նախկինում», – ասել է Գեյնսֆորթը։ – «Ամիսներ շարունակ մենք խեղդվում էինք տվյալների և տեսությունների մեջ՝ փորձելով հասկանալ, թե ինչ է դա և ինչպես կարող էր առաջանալ»։

Պոլիմերը, ըստ ամենայնի, առաջացել է Բեննուի ծնողական մարմնի պատմության ամենավաղ փուլում. հնարավոր է, որ կյանքի առաջին քիմիական նախանշաններից մեկն է։ Արդյունքները հրապարակվել են Nature Astronomy ամսագրում։

Բեննուն՝ պայթող աստղերի փոշու պահապան

Երրորդ հայտնագործությունը. նմուշներում վեց անգամ ավելի շատ միջաստղային փոշի կա հնագույն գերնորերից, քան ցանկացած այլ հայտնի երկնաքարում։ Սա նշանակում է, որ Բեննուի ծնողական մարմինը ձևավորվել է վաղ արեգակնային միգամածության մի հատվածում, որը հարուստ է մեռնող աստղերի արտադրանքներով։

«Այս պրիմիտիվ աստերոիդի վրա, որը ձևավորվել է Արեգակնային համակարգի առաջին օրերին, մենք նայում ենք բուն սկզբի իրադարձություններին», – նշել է NASA-ի աստղաֆիզիկոս Սքոթ Սենդֆորդը։

Կարճ ասած

Բեննու աստերոիդի կուսական նմուշներում առաջին անգամ հայտնաբերվել են ռիբոզ (ՌՆԹ-ի հիմքը), գլյուկոզա և այլ շաքարներ, որոնք հաստատում են, որ կյանքի շինարարական բլոկները տարածված են եղել վաղ Արեգակնային համակարգում։ Հայտնաբերվել են նաև խորհրդավոր պոլիմերային նյութ («տիեզերական մաստակ»)՝ հնարավոր է, որ կյանքի ամենավաղ նախանշաններից մեկը, և ռեկորդային քանակությամբ միջաստղային փոշի գերնորերից։ Nature Geoscience-ում և Nature Astronomy-ում 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ին հրապարակված երեք հոդվածները արմատապես բարձրացրել են Մարսի և գազային հսկաների արբանյակների վրա կյանքի հետքեր գտնելու հնարավորությունները։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ