Երևան, 13.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Գիտնականները բացահայտել են Բոլիվիայում հայտնաբերված մումիֆիկացված գլխի գաղտնիքը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Գիտնականները պարզել են, որ 1914 թվականից Շվեյցարիայի թանգարանում պահվող մումիֆիկացված գլուխը չի պատկանում ինկերի, ինչպես նախկինում կարծում էին։ Այն ենթադրությունը, որ սրանք Ինկերի կայսրության ներկայացուցչի մնացորդներ են, սխալ է դուրս եկել։

Մի նոր ուսումնասիրություն, որի արդյունքները հրապարակվել են «International Journal of Osteoarchaeology»-ում, ցույց է տվել, որ տղամարդը այմարա ժողովրդից է, որը Բոլիվիական լեռնաշխարհի բնիկ մշակույթ է։

Մոտ 350 տարի առաջ թվագրված գլուխը պահպանվել է մաշկի, դեմքի, գանգերի, ստորին ծնոտի և պարանոցի մի մասի հետ միասին։ Գանգի վերին մասը երկարացված է կոնաձև՝ մանկական գանգի դեֆորմացիայի արդյունք, որը տարածված պրակտիկա էր նախակոլումբիական Հարավային Ամերիկայում։ Գանգի աջ կողմում տեսանելի են լուրջ վնասվածքներ՝ տրեպանացիայի փորձ՝ ոսկրային շերտերի կտրվածք, բայց այն չի հասել ներքին շերտերին։ Բոլոր նշանները ցույց են տալիս, որ վիրահատությունը չի ավարտվել։

Հետազոտողները կարծում են, որ կտրվածքը չի կատարվել տրավմայի պատճառով, այլ ունեցել է ծիսական կամ սոցիալական նշանակություն։ Գլուխը ծագել է Բոլիվիայի բարձրավանդակներից, որտեղ ապրել է այմարա ժողովուրդը: Հնարավոր է, որ գլուխը վերցված է չուլպայից՝ տարածքին բնորոշ քարե թաղման աշտարակից: Բնական մումիֆիկացումը, հավանաբար, տեղի է ունեցել ցուրտ և չոր կլիմայի պատճառով։

Ինչ վերաբերում է Լոզանի թանգարանին, այն գլուխը նվեր է ստացել շվեյցարացի հավաքորդից, որը այն բերել է Բոլիվիայից 1870-ական թվականներին: Ինկերի պատկանելությունը նշված է գլխին կցված գրության մեջ, սակայն գանգի դեֆորմացիայի ձևի և աշխարհագրական տվյալների վերլուծությունը հաստատում է այմարա լինելը։

Գիտնականները շեշտել են ոչ ինվազիվ հետազոտական ​​մեթոդների կիրառման կարևորությունը, քանի որ զոհը չի կարող համաձայնություն տալ միջամտությանը, և ավելի մանրամասն վերլուծության, ինչպիսիք են ԴՆԹ-ի կամ իզոտոպային ուսումնասիրությունները, վերաբերյալ որոշումները պետք է կայացվեն անձի հետ կապված համայնքների հետ համագործակցությամբ:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Մարիա Ազիզյանն ու Քրիստինա Զախարյանը՝ Tennis Europe-ի Մ16 մրցաշարի հաղթողներ Հերթական խայտառակ տապալումը․ Հրայր ԿամենդատյանԱդրբեջանի հետ բանակցային գործընթացում ձեռք բերված հակահայաստանյան պարտավորությունները կկատարվեն, եթե ՔՊ-ն հաջողի առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններում. Էդմոն ՄարուքյանՍաստիկ բքի և տեսանելիության բացակայության պատճառով Վարդենյաց լեռնանցքը փակ է բոլոր տեսակի մեքենաների համար 26 և 38 տարեկան անձանց մոտ թմրանյութ են հայտնաբերել, այդ թվում՝ 100 փաթեթ հալյուցինոգեն սունկ Ձեր ծննդյան օրը շնորհավո՛ր, Հրամանատա՛ր. Խաչիկ ԱսրյանԲախվել են «ՎԱԶ 2121»-ն ու «ՎԱԶ 2107»-ը․ կան վիրավորներ «Mercedes»-ը Շահումյան գյուղում բախվել է գազատար խողովակին և գլխիվայր շրջվել․ կա վիրավոր Հայաստանն ու Իրանը բանակցում են ռազմավարական համագործակցության փաստաթղթի ստորագրման շուրջ Ինչպես չդառնալ խաբեության զոh և գումար չկորցնել. պարզաբանում է մասնագետը Դահուկորդ Միքայել Միքայելյանը զբաղեցրել է 53-րդ տեղը Առաջիկա ընտրությունը մեր հետպատերազմյան ապատիան և խեղճությունը կոտրելու շանս է. Իվետա ՏոնոյանԹուրքիան ու Հայաստանը համաձայնության են եկել ուղիղ ցամաքային առևտրի վերաբերյալ ԵՄ-ն բացահայտ աջակցում է իշխող քաղաքական ուժին՝ միջամտելով ՀՀ ներքին գործերին․ Ավետիք Չալաբյան«Արմավիր» ՔԿՀ-ում կանխվել է դրոնի միջոցով արգելված իրերի փոխանցումը Ուկրաինայի վերաբերյալ բանակցությունների նոր փուլը տեղի կունենա փետրվարի 17-18-ին Ժնեւում Շիրակի քրեական ոստիկանները բացահայտել են բնակարանային գողության երկու դեպք Իրանը կարմիր գծեր է սահմանել ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններում Երևանում առգրավվել է հալյուցինոգեն սնկերով հարյուր փաթեթ Ազատություն բոլոր քաղբանտարկյալներին․ Արամ ՎարդևանյանԳեղաքարում ճանապարհի դժվարանցանելիության պատճառով բժիշկը չի կարողացել մոտենալ հիվանդին Հետախուզվողները ներկայացան օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների և բացատրական աշխատանքի արդյունքում Team Holding-ը հայտարարում է դոլարային պարտատոմսերի երկրորդ փուլի տեղաբաշխման մեկնարկը․ տեղաբաշխողը՝ Freedom Broker Armenia Ինչպիսի եղանակ է սպասվում փետրվարի 13-18-ը Հայաստանի 4 շախմատիստ մասնակցում է Տաշքենդի մրցաշարին Տանիքից սառույցի ընկնելու հետևանքով հինգ երեխա է վիրավորվել2026-ի աշնանից կներդրվի կենսաչափական նոր անձնագրերի և ID քարտերի համակարգ․ այլ մանրամասներ Team-ի ծառայությունների դիմաց վճարումները՝ նաև Fast Shift-ի հավելվածով և վճարային տերմինալներովԵրբ կիջնի ոսկու գինըԻշխանությունները վերացրեցին բանկային գաղտնիքը. Էդմոն ՄարուքյանՓաշինյանի որոշմամբ պաշտոնանկություններ են եղել Ինչ է արգելվում անել փետրվարի 14-ինԸնդդիմադիր պատգամավորի մանդատը ինձ ընդհանրապես չի հետաքրքրում. Նաիրի Սարգսյան Ըստ բոլոր հարցումների՝ հաղթանակը Սամվել Կարապետյանի կողմն  է. Նարեկ Կարապետյան Առեղծվածային դեպք. հայտնաբերվել են վեց տղամարդու մարմիններԶելենսկին ժամանել է Մյունխեն Իշխանափոխության ուղիներից մեկը ընդդիմադիր ուժերի միավորումն է․ Արմեն Մանվելյան«Քաղպայմանագիրը» ներքին քվեարկություն է անում. ուշագրավ զարգացումներ ցուցակում Ադրբեջանցիներն արդեն Հայաստան են գալիս ընդհանուր սահմանով Փաշինյանն անբարոյականության նոր հորիզոններ է նվաճում Ծայրագավառ չենք դառնալու. Մհեր Ավետիսյան«Բադալյան եղբայրներ» ընկերությունների խմբի պրոդուկտները ներկայացվել են ICE Barcelona 2026-ինՌոբերտ Քոչարյանի ամբողջական մեկնաբանությունը՝ ՀՀ-ԱՄՆ «միջուկային գործակցության» շուրջ միֆերի մասին «ՀայաՔվե»-ն ունի քաղաքական հայտ ներկայացնելու բավարար ներուժ․ Մենուա ՍողոմոնյանԲուք, ձնախառն անձրև, ցածր հորիզոնական տեսանելիություն․ եղանակն այս օրերին ՔԿ-ի պատասխանից ակնհայտ է, որ իմ դիմում-հարցումը մերժել են. Արամ Վարդևանյան Կոտայքի մարզում պահեստ է այրվել․ ՆԳՆ-ն մանրամասներ է հայտնել Ucom-ի ծառայությունների դիմաց այսուհետ կարելի է վճարումներ կատարել Fast Shift-ի միջոցով ԻԻՀ-ից ժամանած բեռնատարից մաքսային ծառայողները հայտնաբերել են «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց Մեկ օրվա տարբերությամբ մահացած են հայտնաբերվել երկու յոթերորդ դասարանի աշակերտուհիներ