Երևան, 26.Մարտ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ученые нашли первые свидетельства употребления ритуального психоактивного вещества 4000 лет назад

ԼԱՅՖ

Недавно опубликованное исследование из Таиланда впервые подтвердило с помощью современных биомолекулярных методов, что жители Центрального Таиланда жевали бетель (areca nut) уже около 4 000 лет назад.

Результаты исследования опубликованы в журнале Frontiers in Environmental Archaeology.

Уникальный анализ зубного камня из захоронений в Нонг Ратчавате позволил обнаружить характерные соединения ареколина — алкалоида, который содержится в арековом (бетельном) орехе.

Это научное достижение стало первым прямым биохимическим подтверждением древней привычки в регионе, независимым от традиционных археологических свидетельств (окрашенные зубы, оболочки орехов и т.д.)

Исследователи применили двухэтапную стратегию: сначала проверили метод на современных образцах контролируемых смесей бетеля, затем применили его к 36 образцам зубного камня из человеческих захоронений, датированных примерно 4080–3850 годом до н. э.

Три образца из одного женского захоронения дали чёткий положительный результат на присутствие ареколиновых следов — это самые древние доказательства потребления бетельного ореха в Юго‑Восточной Азии.

Обычай жевать смесь бетельного листа и арекового ореха уходит корнями в неолит и распространился благодаря миграциям австронезийских народов.

По данным других исследований, первые свидетельства жевания датируются около 4600 лет до н. э. на островах Филиппин, а затем привычка достигла материкового Юго‑Востока около 3000–2500 год до н. э.  Именно этот путь культурной экспансии наблюдается и в Таиланде.

Жевание бетеля в древности не было просто «дурной привычкой», а скорее важной частью повседневной жизни, слиянием фармацевтики, культуры и ритуала. И то, что его следы нашли в захоронении женщины, говорит о широкой вовлечённости в традицию, а не о чём-то исключительном.

Դաժանաբար ծեծված փոքրիկին Դարակերտում հողին են հանձնել՝ առանց հոգեհանգստի և գեթ մեկ ծաղկիՆիկոլ Փաշինյանը խաղաղություն է խոստանում, բայց բերելու է ստրկացում ու ադրբեջանացում. Էդուարդ Շարմազանով Հայտնի են 2026 թվականի ամառային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըՊակիստանի ԱԳՆ-ն հաստատել է Աֆղանստանի դեմ ռшզմական գործողության վերսկսումը Մեր և «Միասնության թևերի» նպատակն է վերացնել կոռուպցիան և հաստատել արդարություն․ Արմեն ՄանվելյանԻՀՊԿ-ի բարձրաստիճան սպա է uպանվել Օլիմպիական սպորտը պետք է միավորի, ոչ թե վերածվի քաղաքական արշավների հարթակի Ինչի՞ համար է փաստաբան Թումանյանը «uպանել» 20-ամյա ուսանողուհուն․ ի՞նչ է տեղի ունեցել. մանրամասներ Պատգամավոր՝ երկու ամսով. Ո՞վ կփոխարինի Վլադիմիր Վարդանյանին Փաշինյանն ավելացնում է հանրությանն ահաբեկելու դոզան ԶՊՄԿ-ում թվայնացումն այն շարժիչ ուժն է, որն արդյունաբերությունը դարձնում է ավելի խելացի, անվտանգ և կայուն. Վարդան ՋհանյանՄեր սահմանների ամրությունը սկսվում է գյուղացուց, և նրանց խնդիրներն ու հոգսերը պետք է լինեն յուրաքանչյուրիս ուշադրության կենտրոնում. Գագիկ Ծառուկյան4 ճաշատեսակ, որոնք պետք է արգելվեն երեխաներինԱսում են՝ 1.800.000 դրամով մեկ լեղապարկ են վիրահատել․ ինչպե՞ս է դա հնարավոր․ Հրայր Կամենդատյան Փաշինյանի պատերազմի սպառնալիքը բացահայտում է այն աշխարհի որակը, որը նա պնդում է, թե կառուցում է Հայ աշխատավորի կարծիքը. Հրայր ԿամենդատյանՀայաստանի ազգային շահը ենթադրում է հարատև հայկական պետության կառուցում․ Ավետիք ՔերոբյանԱլիևը վախենում է սա ասել․ նա պատվիրակում է իր գործակալ Նիկոլ Փաշինյանին, որ խոսի սրա մասին Հայրենիքը արժեք է, որի համար պետք է ոչինչ չխնայել․ Ցոլակ ԱկոպյանԻնչպիսի՞ն է հանրային տրամադրությունների պատկերն ընտրություններից առաջ. Արթուր Միքայելյանը սոցհարցման տվյալներ է ներկայացրել Պահեստազորի փոխգնդապետի կարճ հիշեցումը Անդրանիկ ՔոչարյանինՎթար Սպիտակ-Գյումրի ճանապարհին, բախվել են ՊՆ «Ուրալ» ու «Volkswagen», վիրավnրները հայր ու որդի են. ShamshyanԳրիչ պտտելը՝ ոչ միայն հոբբի, այլ նաև... մարզ. «Փաստ»Մասնակցելու ենք առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին, և մեզ համար կարևոր է ուժերի կոնսոլիդացիան․ Նաիրի Սարգսյան Մենք խեղճությանը հաղթելու ենք, մեր երկիրը դուրս ենք բերելու այս վիճակից․ Գագիկ Ծառուկյան Նախընտրակա՞ն, թե՞ երաշխավորված խաղաղություն. Վահե Հովհաննիսյան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (26 ՄԱՐՏԻ). Ուժի մեջ է մտել Շենգենյան համաձայնագիրը. «Փաստ»Ղարաբաղից տեղահանվածների աջակցությունը կփոխվի․ ի՞նչ է լինելու Կանազի մշակույթի տան հրդեհը լուրջ կասկածներ է առաջացնում Հեսա ցեղաuպանության ճանաչում կլինի, կվերադառնաք Վան, Կիլիկիա․ Փաշինյանը դեմ է այս ամենին Ո՞վ է հրահանգել բողոքարկել Սանասարյանի արդարացման վճիռը Հորս արև. ի՞նչ է անելու Բրյուսելը բացասական արդյունքի դեպքում. «Փաստ»Եվրոպական Միությունը չունի Զապորոժիեի Ատոմակայանին (ԶԱԷԿ) համարժեք ատոմակայան. Չինաստանը գործարկում է Զապորոժիեի Ատոմակայանին (ԶԱԷԿ) համարժեք արևային էլեկտրակայան Արտառոց դեպք. ինչ է եղել 31 համարի ավտոբուսում«Ես լավ գիտեմ խաղաղության գինը և գիտեմ, թե ինչպես ապահովել կայուն, երկարատև և ուժեղ խաղաղություն». մեր հերոս Արթուր ԱվանեսյանՓորձում է պահպանել որոշակի չեզոք դիրքորոշում գոնե մինչև ընտրությունները. «Փաստ»Սև ծովում անօդաչու թռչող սարքը հարձակվել է թուրքական տանկերի վրա 60 մլն ԱՄՆ դոլար․ Ամերիաբանկը միացել է ՀՀ-ում Firebird-ի արհեստական բանականության տվյալների կենտրոնի կառուցման ֆինանսավորմանը Նա Նոելիան է և այսօր նա կմահանաԲագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանի հայտարարությունը «Սուրենս ինձ միշտ ասում էր՝ մայր իմ անուշ ու անգին, այնպես եմ կարոտել այդ բառերին». Սուրեն Կիրակոսյանն անմահացել է 2022 թ. սեպտեմբերի 13-ին Իշխանասարում. «Փաստ»Անվտանգության մոլորություն․ երբ սխալ հաշվարկները խորացնում են երկրի խոցելիությունը Ինչի՞ է հանգեցնելու գիտության ոլորտի անտեսված վիճակը. «Փաստ»Ջուրը կա, բայց չկա․ համակարգային ճգնաժամ՝ կառավարման անգործության պայմաններում Երկարատև խաղաղաղությունը սկսվում է այս քայլերից այսօր. Գոհար Ղումաշյան 20-ամյա ուսանողուհուն կյանքից զրկելու համար կալանավորվածը փաստաբանների պալատի փաստաբան Արամ Թումանյանն էՍահմանադրական փոփոխությունների ճակատագրական հանգրվանը. «Փաստ»Խելացի տան արժեքը Հայաստանում «Գործողներին ընտրելու պարագայում Հայաստան չի լինելու». «Փաստ»Դոլարը թանկացել է, ռուբլին՝ էժանացել․ փոխարժեքն՝ այսօր