Գլխարկ, որ ժամանակին ցնցել էր շատերին, իսկ ժամանակի ընթացքում մղվել երկրորդ պլան. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ցիլինդրը համանուն երկրաչափական պատկերի տեսքով գլխարկ է՝ փոքր, երբեմն շրջված, կոշտ եզրով։ Այն հատկապես մեծ տարածում է գտել 19-րդ դարում, որը նաև կոչվում է «ցիլինդրների դար»։

Ժամանակակից ցիլինդր հիշեցնող առաջին գլխարկը հայտնվել է 15-րդ դարում։ Դա կլոր գլխարկ էր, որը հատկապես հայտնի էր Իսպանիայում։ 18-րդ դարի վերջին կլոր գլխարկները սկսեցին կրել անգլիացի պուրիտանները, իսկ հետո՝ միապետության տապալումից հետո իշխանության եկած Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի անդամները։ Դրա հետ կապված՝ Ռուսաստանում Պավել 1–ին ցարն արգելեց նման գլխարկներ կրել՝ ի նշան «հեղափոխական նորաձևության» դեմ բողոքի։ Ժամանակակից ցիլինդր գլխարկը ստեղծվել է լոնդոնցի գլխարկագործ Ջոն Հեթերինգթոնի կողմից 1797 թվականին։ Իր գյուտը գլխին զբոսնելով՝ նա ցնցել էր անցորդներին, ինչի համար էլ տուգանվել էր 500 ֆունտ ստեռլինգով։ Այնուամենայնիվ, այդ զբոսանքը նշանավորել է նոր նորաձևության սկիզբը։ Ցիլինդրը սկսել է ժողովրդականություն ձեռք բերել 1820-ական թվականներին՝ հիմնականում եվրոպական և ամերիկյան երկրներում: Սկզբում այն բացառապես հարուստ տղամարդկանց զգեստապահարանի մի մասն էր, քանի որ պատրաստվում էր ձեռքով և թանկարժեք նյութերից։

Տասնամյակների ընթացքում ցիլինդրը որոշակի փոփոխություններ է կրել, հայտնվել են դրա տարատեսակները։ 1823 թվականին ֆրանսիացի գլխարկագործ Ժիբյուն հայտնագործել է «շապոկլյակ» ցիլինդրը, որը կարելի է ծալել՝ դրա մեջ կարված զսպանակի շնորհիվ: Այդ մեխանիզմը անհրաժեշտ էր, քանի որ անհարմար էր ցիլինդր կրել սենյակում, իսկ մուտքի մոտ գլխարկ թողնելը չէր խրախուսվում: Գլխարկը ծալվում էր և հեշտ պահվում ձեռքում։ Ռուսաստանում «շապոկլ յակը» կոչվել է իր ստեղծողի անունով՝ «Ժիբյուի ցիլինդր»:

«Բոլիվարը» ցիլինդրի տեսակ է, որն ունի ավելի լայն եզր և վերին հատված: Այն հանրաճանաչություն է ձեռք բերել XIX դարի 20-ականների սկզբին և ստացել Ամերիկայում իսպանական գաղութների անկախության համար մղվող պատերազմների ամենաազդեցիկ առաջնորդ Սիմոն Բոլիվարի անունը։ Ինքը՝ Բոլիվարը, կրում էր այլ տեսակի գլխարկներ, սակայն նրա երկրպագուներն ու հետևորդները կրում էին «բոլիվար» ցիլինդրներ։

19-րդ դարի երկրորդ կեսից ցիլինդրը հասանելի է դարձել բնակչության բոլոր խավերին, քանի որ ի հայտ են եկել պլ յուշից, ֆետրից և նույնիսկ յուղաներկած թղթից պատրաստված ավելի էժան մոդելներ։ Կանայք ևս սկսել են ցիլինդր կրել, ամենից հաճախ՝ ձիավարության ժամանակ: Ամերիկայի նախագահ Լինքոլնն էր բարձր ցիլինդրների մեծ երկրպագու: Նա կրում էր դրանք՝ ներսում թաքցնելով արժեքավոր թղթեր։

20-րդ դարի սկզբին անհարմար բարձր ցիլինդրները սկսել են փոխարինվել ավելի գործնական՝ «կոտելոկ» գլխարկներով: Ցիլինդրներ սկսել են ավելի ու ավելի հազվադեպ կրել, հիմնականում պաշտոնական արարողությունների համար։ Այնուամենայնիվ, մինչև 1930-ականների վերջը դրանք դուրս չեն եկել արևմտաեվրոպական քաղաքական գործիչների և բուրժուազիայի ներկայացուցիչների զգեստապահարանից։ ԽՍՀՄ–ում բուրժուազիայի կերպարը երգիծական ներկայացնելու պարտադիր պայմանն էր ցիլինդրը:

Մեր օրերում ցիլինդրներ շատ հազվադեպ են կրում, այն էլ՝ միայն հատուկ առիթներով։ Այն, օրինակ՝ պարտադիր է Անգլիայում մրցավազքերի այցելուների համար: Այդ տեսակի գլխարկներն օգտագործում են աճպարարներն ու նկարիչները, ստիմպանկ ոճի սիրահարները, նորապսակները, ինչպես նաև ցիլինդրներ են կրում պաշտոնական միջոցառումների և երեկույթների ժամանակ:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում