Հայ ժողովրդի սխրագործություններն անչափելի են հաղթանակի կերտման ճանապարհին. Արման Վարդանյան

«Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 80-ամյակի առթիվ մենք գլուխ ենք խոնարհում միլիոնավոր մարդկանց սխրանքների առջև, ովքեր անհավանական ջանքերի գնով փրկեցին աշխարհը ֆաշիզմից։ 1945 թվականի հաղթանակը միայն ռազմական հաղթանակ չէր. այն հիմք դրեց նոր միջազգային համակարգի, որը հիմնված էր ժողովուրդների խաղաղ համակեցության և հավասարության, ինչպես նաև պետությունների ինքնիշխանության հանդեպ հարգանքի սկզբունքների վրա։ Դրա կարևորությունը բազմակողմանի է և ընդգրկում է ոչ միայն ռազմական, այլև բարոյական, քաղաքական և մշակութային ասպեկտները։ Հայ ժողովուրդը նշանակալի ներդրում ունեցավ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի գործում։ Մեր ժողովուրդը աշխարհին տվել է բազմաթիվ ականավոր գեներալներ և մարշալներ, որոնց անունները հատուկ ակնածանքով են գրված պատմության տարեգրքերում։

Խորհրդային ժողովուրդների բազմաթիվ սերունդներ հպարտությամբ են հիշում ԽՍՀՄ կրկնակի հերոս, լեգենդար մարշալ Իվան Խրիստոֆորովիչ Բաղրամյանին՝ 1-ին Բալթյան ռազմաճակատի հրամանատարին, ով մասնակցել է Ուկրաինայի, Բելառուսի և Բալթյան երկրների ազատագրմանը, զրահատանկային զորքերի մարշալ Համազասպ Խաչատուրովիչ Բաբաջանյանին, ինժեներական զորքերի մարշալ Սերգեյ Խրիստոֆորովիչ Ագանովին, ով նշանակալի ներդրում ունեցավ պաշտպանական գծերի կառուցման գործում, գեներալ-գնդապետ Արտեմի Արտեմովիչ Այվազյանին, ով բանակի թիկունքի առաջնորդներից մեկն էր։ Ավելի քան 100 հայի շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։

Նրանց թվում է Նելսոն Ստեփանյանը, որի մասին կցանկանայի կարճ պատմություն պատմել, ավելի ճիշտ՝ համառոտ վերապատմել նրա պայքարը ֆաշիզմի դեմ։ Ապագա կրկնակի հերոսը ծնվել է 1913 թվականի մարտի 15-ին՝ Շուշի քաղաքում, հայկական ընտանիքում։ Հայրենական մեծ պատերազմի մարտերի ժամանակ Ն. Գ. Ստեփանյանը իրականացրել է 259 մարտական առաջադրանք։ Նա խորտակել է թշնամու 13 նավ և 1 ականակիր, 3 պարեկային նավ, 1 ականազերծող, 2 տորպեդային նավակ և 5 տրանսպորտային միջոց, ինչպես նաև վնասել է թշնամու տասնյակ նավեր։ Ցամաքային մարտական ​​գործողությունների ընթացքում նա ոչնչացրել է 80 տանկ, 600 մեքենա, 40 դաշտային հրետանային թնդանոթ, 60 զենիթային հրետանային թնդանոթ և 40 փոքր զենիթային հրետանային կայանք, 27 ինքնաթիռ (2 Ju-88 ռմբակոծիչ՝ օդային մարտերում, 25 տարբեր տեսակի ինքնաթիռ՝ օդանավակայաններում), 130 գնդացրային դիրք, 40 երկաթուղային վագոն, 1 շոգեքարշ, 4 ջրային արգելք, մինչև 5000 զինվոր։

Հեղինակել է 80 պայթյուն, 70 հրդեհի օջախ։ Այս սխրանքների համար նա երկրորդ անգամ է առաջադրվել հերոսի կոչման, բայց նրան վիճակված չէր կենդանության օրոք ստանալ այդ մրցանակը։ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1945 թվականի մարտի 6-ի հրամանագրով փոխգնդապետ Նելսոն Գեորգիևիչ Ստեփանյանին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի երկրորդ մեդալը (հետմահու): Եվ սա բնավ էլ հայ ժողովրդի որդիների անձնուրացության և հերոսության առանձին դեպք չէ նացիստական ​​Գերմանիայի դեմ պատերազմի ժամանակ։ Հայրենական մեծ պատերազմում Հայաստանի կորուստները մեկ շնչի հաշվով ամենամեծն էին ԽՍՀՄ բնակչության շրջանում.

• Խորհրդային Միության բոլոր ծայրերից մոտ 600 000 հայ զորակոչվեց Կարմիր բանակ, այդ թվում՝ ավելի քան 300 000-ը՝ Հայկական ԽՍՀ-ից,

• Տարբեր գնահատականներով՝ մոտ 200 000 հայ է զոհվել։

Սա աղետալի կորուստ էր մեր ժողովրդի համար, որը դեռևս ուշքի չէր եկել Օսմանյան Թուրքիայում տեղի ունեցած հայերի ցեղասպանությունից, որը խլեց 1 500 000 անմեղ մարդկանց կյանքեր։

Բայց նույնիսկ բոլոր փորձություններից հետո մեր պապերին հաջողվեց հերոսաբար դիմակայել և ջախջախել համաշխարհային չարիքը՝ ֆաշիզմը, դրանով իսկ ապացուցելով խորհրդային ռազմական և տնտեսական համակարգի արդյունավետությունը։ Հաղթանակը ձեռք բերվեց բազմազգ խորհրդային ժողովրդի միասնության շնորհիվ։

Հայերը, ռուսները, բելառուսները, ուկրաինացիները, ղազախները և այլ ժողովուրդների ներկայացուցիչները կռվում էին՝ ուս-ուսի տված։ Սա դարձավ եղբայրության և համերաշխության վառ խորհրդանիշ, որը օգնեց գոյատևել ամենադժվար տարիներին։ 80 տարի է անցել, բայց Հաղթանակի նշանակությունը չի մարել։

Այն մնում է արդարության, տոկունության և միասնության խորհրդանիշ, ինչը հատկապես կարևոր է այսօր՝ ամբողջ աշխարհի համար դժվարին ժամանակներում։ Հայերն ու ռուսները պարզապես դաշնակիցներ չեն, մենք պատմական եղբայրներ ենք, ովքեր անցել են պատերազմի կրակի միջով և դրանից կերտել անխզելի բարեկամություն։ Մենք բոլորս պարտավոր ենք պատվել և բազմապատկել մեր նախնիների պատմական և հոգևոր ժառանգությունը։

Սրտանց շնորհավորում եմ բոլորիդ Մեծ Հաղթանակի 80-ամյակի կապակցությամբ։ Խաղաղ երկինք, նոր նվաճումներ ու հաջողություններ մեր պետություններին ու ժողովուրդներին։

Հավերժ փառք մեր Հերոսներին»։