Երևան, 01.Հունիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ученые рассказали, что происходит с человеком в последние мгновения жизни

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Врач паллиативной помощи Кэтрин Мэнникс сравнивает процесс умирания с разряжающейся батарейкой телефона. Повреждающий организм фактор приводит к истощению энергии. Происходить это может почти мгновенно, в случае травмы, или длится месяцами, при естественной смерти, сообщает «Мир науки: интересное вокруг»..

Тело перестает принимать пищу, физиологические процессы постепенно замедляются, появляется сонливость. Предпоследний этап – стирание грани между сном и бодрствованием. В условиях острого дефицита энергии организм «включает» защитную реакцию и угнетает сознание. Человек перестает чувствовать боль. Это так называемое преагональное состояние.

Агония – отчаянная попытка нервной системы перезапустить организм. Тело интенсивно сжигает запасы АТФ в тканях. Сердечный ритм восстанавливается, дыхание учащается. Сознание на несколько минут приходит в норму.

Следующий этап – обратимая клиническая смерть. Это период, когда сердце останавливается, а клетки сталкиваются с кислородным голодом и медленно отмирают. При этом обмен веществ не завершается. Он осуществляется анаэробным способом и оттягивает гибель клеток.

Считается, если человек приходит в себя в следующие 5 минут, то последствия для когнитивных способностей будут незначительными и пациент сможет вернуться к нормальной жизни. Однако по нормативам реанимация продолжается 30 минут.

Дать медикам дополнительное время могут определенные обстоятельства. Например, сильное переохлаждение. Низкая температура замедляет процесс разложения и увеличивает срок жизни нервных клеток до 2 часов.

Согласно учёным из Медицинского центра Гроссмана в Нью-Йорке, после остановки сердца человек еще 30 секунд остается в сознании и, скорее всего, успевает оценить сложившиеся обстоятельства.

Сами мозговые структуры живут еще 10 минут. Височная доля выключается последней. Исследования показывают, что все это время пациент слышит, что происходит вокруг. Осознанно оценить происходящее он уже не может, но высшая нервная система реагирует на звуковую тональность.

Похожее исследование было проведено учёными из Университета Британской Колумбии. Они измерили при помощи ЭЭГ электрическую активность мозга 30 человек: здоровых и находящихся в клинической смерти. Всем включали короткие музыкальные композиции. Нервный отклик на них у разных людей оказался одинаковым.

Автор исследования Элизабет Блундон пришла к выводу, что с умирающим человеком можно разговаривать до самого конца. Мозг не будет анализировать поступающую информацию, но «тёплые» интонации и слова утешения до определенной степени дойдут до адресата.

Исследователи из Каролинского института отмечают, что в течение 3-х минут после остановки сердца мозг сохраняет высокую активность. Именно в этот момент происходят специфические «околосмертные переживания»: чувство полета души над телом, путешествие по тоннелю к яркому свету, встречи с умершими родственниками или Богом.

Об этих переживаниях обычно рассказывают люди, пережившие клиническую смерть. Подавляющее их число описывают свои переживания как приятные. Около 15% столкнулись с мучительными, адскими чувствами.

Согласно выводам сотрудников Медицинской школы при Университете Джона Хопкинса, в предсмертном состоянии в организме в большом количестве высвобождаются гормоны дофамин и серотонин.

До определенной степени, это тоже защитная реакция, естественный анальгетик, который вызывает галлюцинации и чувство эйфории. Образы, которые видят пациенты, связаны с их личными религиозными убеждениями и настроениями.

Սուրբ Էջմիածնում հավատացյալների առջև ցուցադրվեցին քրիստոնեական սրբազան մասունքներըՆեթանյահուն ազգային անվտանգության նոր խորհրդական է նշանակել «Arrow 3» ՀՕՊ համակարգը ստեղծողինԱմառային արձակուրդներն սկսվում են. ԿԳՄՍ նախարարի առաջարկը սովորողներին «Միջանցքների պատերազմ». Իրանը հայտնել է տրանսպորտային ենթակառուցվածքի ավելի քան 50 օբյեկտի վնասման մասինՄեծ Մանթաշ գյուղում տուն է այրվել. բնակիչը մահացած է հայտնաբերվել Բարև, «Ռեա՞լ»․ Լեաուն պաշտոնապես հայտարարել է «Միլանից» հեռանալու մասին Տվեք մեզ մանդատ՝ դադարեցնելու գզվռտոցը. Էդմոն ՄարուքյանԱՄՆ-ի Նյուարք քաղաքում միգրացիոն կենտրոնի մոտ անկարգություններ են բռնկվել․ սահմանվել է պարետային ժամԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտնել է Արևմտյան Ադրբեջան նահանգում հետախուզական սարքավորումների խմբաքանակի առգրավման մասինԻրանը ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարվածներից հետո արդեն վերականգնել է հրթիռային թունելների մեծ մասի մուտքերը. CNNՄեր գլխավոր նպատակը ժողովրդի համախմբումն է․ Սամվել ԿարապետյանԱՄՆ-ի նախկին փոխնախագահ Փենսը Թրամփին մեղադրել է պահպանողական սկզբունքներից հեռանալու մեջՈւժեղ ավտերթ Գավառում և հարակից գյուղերում․ Աշոտ ՄարկոսյանՀունիսի 3-ին մեծ հանրահավաք․ եկեք ցույց տանք մեր ուժը․ Սամվել ԿարապետյանՀայ ժողովուրդը պետք է զգույշ լինի․ Ալեքսանդր ԼուկաշենկոԺողովուրդ ջան հունիսի 3-ին, 19:00, Հանրապետության հրապարակ՝ մեծ հանրահավաք ունենանք․ Արամ ՎարդևանյանՄԵր պետությունը չունի էլիտա․ ԿարապետյանԼարսը բաց է ԱՄՆ-ն ևս մեկ հարված է հասցրել Խաղաղ օվկիանոսում թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության համար օգտագործվող նավինՄարդիկ մեզ հետ միայն շահելու են, ոչ մի բան չեն կորցնելու․ Սամվել ԿարապետյանԳիտնականները գտել են բույս, որը կարող է դանդաղեցնել մաշկի ծերացումը Հայտնի է ՉԼ-ի 2025/26 մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստը Էստոնիայի բնակչության ավելի քան 80%-ը աջակցում է ՆԱՏՕ-ին անդամակցությանը. ՀարցումՃապոնիան և Հարավային Կորեան 9 տարվա դադարից հետո կվերսկսեն համատեղ որոնողափրկարարական զորավարժություններըՄենք չենք տարանջատելու մարդկանց․ Սամվել Կարապետյան«Արսենալ»-ի նյարդերը տեղի տվեցին. Բերեզովսկին՝ ՉԼ-ի եզրափակչի մասին Ուժեղ Հայաստանում անձնական մեքենաների տարեկան տեխզննությունը չեղարկվելու է․ Նարեկ ԿարապետյանՆեթանյահուն Բոֆորի գրավումից և Լիբանանում գործողության ընդլայնումից հետո հայտարարել է «դրամատիկ շրջադարձի» մասինԿլուծվի Նուբարաշենի աղբավայրի հարցը․ ԿարապետյանՄյանմայում պայթյունի հետևանքով 46 մարդ է զnհվել Մեր հերոսները մեր ազգի արժանապատվությունն են․ Սամվել Կարապետյան«Բարսելոնա»-ն խորամանկ ծրագիր է մշակել Ռեշֆորդի տրանսֆերը գնելու համար Չինաստանում օգտակար հանածոների ապօրինի արդյունահանման ժամանակ տեղի ունեցած փլուզման հետևանքով 5 մարդ է զոհվելԷնքան ասեցին՝ խաղաղություն ենք բերել, վերջը բերեցին տնտեսական պատերազմ Ռուսաստանի հետՈ՞ր երկրից էր ՔՊ-ն օրը մեկ մլն ստանում, ութ միլիարդն ու չգնված զենքի բացահայտումը․ Արշակ ԿարապետյանԵվրամիությունը կարող է սառեցնել ռուսաստանյան նավթի գնի շեմի վերանայումը. BloombergԱհա, թե ինչու է մեր գյուղմթերքի արտահանումը դադարեցվել. Էդմոն ՄարուքյանՍամվել Կարապետյանի հանդիպումը երևանցիների հետԻրանի ԻՀՊԿ ռազմածովային ուժերը ներկայացրել են նոր սերնդի «Rajab 27» արագընթաց մարտական նավակըԳեներալ Կարապետյանն ասում է` «Հայ ժողովուրդը եղել է, կա և լինելու է». ՀՃԿ անդամԿադիրովի որդուն հերթական մեդալն են հանձնելՈւկրաինան IRIS-T նոր կայանք է ստացել՝ Ռուսաստանի շարունակվող հարվածների ֆոնին. ԶելենսկիՊատերազմի ընթացքում ՀԱՊԿ-ին դիմելու փաստաթուղթը պատրաստել էինք ես և Վաղարշակ Հարությունյանը․ Արշակ ԿարապետյանՀայաստանի համար գազի գինը կարող է զգալիորեն բարձրանալ. Ալեքսեյ Օվերչուկ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը Սառնաղբյուրում է «Հայաստան» դաշինքի բազմամարդ հանրահավաքը ԵրևանումՏեխասում 8 մարդ մի քանի ժամ մնացել է ատրակցիոնի վրա Պերեսը վերջակետ է դրել Մբապեի և Վինիսիուսի անհամատեղելիության մասին խոսակցություններինԻսրայելական բանակը վերահսկողություն է սահմանել Լիբանանում խաչակիրների Բոֆոր բերդի նկատմամբ. Իսրայել ԿացԱյն, ինչ Ռուսաստանն ասում է Հայաստանի մասին, իրականում միայն Հայաստանի մասին չէ․ Զելենսկի