ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (29 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ). Հայաստանում հաստատվել է խորհրդային իշխանություն. «Փաստ»

 

Ինսուլտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր, Կամբոջա՝ Թագադրման օր, Թուրքիա՝ Հանրապետության օր, Ռուսաստան՝ Պահպանության ծառայության աշխատողի օր:

 

 

1899 - ծնվել է ամերիկացի հայազգի կինոդերասան Ակիմ Թամիրովը (Հովակիմ Թամիրյանց):

 

1907-վախճանվել է հայ հասարակականքաղաքական և հոգևոր-մշակութային գործիչ Մկրտիչ Ա Վանեցին (Խրիմյան Հայրիկ):

 

1919- Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ Ջավադ-Բեկ Շիխլինսկու բանակը Աբդալ յագից շարժվել է Տեղ գյուղի հայկական դիրքերի ուղղությամբ՝ նպատակ ունենալով բացել ճանապարհը դեպի Գերյուսի: Սկսվել է ադրբեջանական ուժերի «Զանգեզուրյան արշավանքը»:

 

1920- Հայաստանում հաստատվել է խորհրդային իշխանություն:

 

1926- տեղի է ունեցել Երևանի ձեթ-օճառի և փայտամշակման գործարանների հանդիսավոր բացումը:

 

1928- տեղի է ունեցել Լենինականի (Գյումրի) Մայիսյան ապստամբության անվան տեքստիլ գործարանի և հիդրոէլեկտրակայանի հանդիսավոր բացումը:

 

1929- բացվել է Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնը:

 

1933- տեղի է ունեցել Կիրովականի (Վանաձոր) քիմիական կոմբինատի և Դավալուի ցեմենտի գործարանի բացումը:

 

1934- տեղի է ունեցել Երևան-Քանաքեռ երկաթգծի հանդիսավոր բացումը:

 

1949– վախճանվել է հայազգի միստիկ փիլիսոփա Գեորգի Գյուրջիևը:

 

1959- վախճանվել է նշանավոր թատերական ռեժիսոր և թատերագետ Լևոն Քալանթարը:

 

1965- Երևանում բացվել է Մ. Նալբանդյանի արձանը:

 

1970- տեղի է ունեցել Հրազդանի լեռնաքիմիական կոմբինատի ցեմենտի գործարանի գործարկումը:

 

1971- վախճանվել է հայ խորհրդային ճարտարապետ Միքայել Մազմանյանը:

 

2015- Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված գիտաժողովի ավարտին Մոսկվայի հայկական եկեղեցու տարածքում տեղադրվել է Նիկոլայ 2-րդի կիսանդրին:

 

2020-Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ ռուսական կողմի միջնորդությամբ առաջին անգամ երկկողմանի տեղի է ունեցել զոհվածների մարմինների հանձնում հակառակորդ կողմերին:

 

 

1607 – Արման Ժան ԴյուՊլեսսի դե Ռիշելյեն Սորբոնի համալսարանում պաշտպանել է դիսերտացիա և ստացել հոգևոր դոկտորի աստիճան:

 

1787– տեղի է ունեցել Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայի առաջին բեմադրությունը:

 

1812- Փարիզի Գրենել յան դաշտում գնդակահարվել են Նապոլեոնի դեմ դավադրություն հյուսած Մալեի 30 մասնակիցները:

 

1837-Միսիսիպի գետի վրա այլ նավի բախվելու հետևանքով խորտակվել է «Monmouth» շոգենավը, որի արդյունքում խեղդվել են շոգենավում գտնվող բոլոր 300 հնդկացիները:

 

1863– Ժնևում հիմնադրվել է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն։

 

1879 -ծնվել է գերմանացի քաղաքական գործիչ և դիվանագետ Ֆրանց ֆոն Պապենը:

 

1897 -ծնվել է գերմանացի քաղաքական և պետական գործիչ Յոզեֆ Գեբելսը:

 

1901 –ծնվել է համր ֆիլմերի ամերիկացի դերասանուհի Միլդրեդ Հարիսը:

 

1914- Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կովկասյան ճակատում Սև ծովից մինչև Ուրմիա լիճը՝ 720 կմ երկարությամբ, սկսվել են մարտական գործողությունները թուրքական 300 հազարանոց և ռուսական 200 հազարանոց բանակների միջև։

 

1918 -ստեղծվել է Ռուսաստանյան կոմունիստական երիտասարդական միությունը (կոմերիտմիություն, հետագայում՝ ԽՍՀՄ Լենինյան կոմունիստական երիտասարդական միություն):

 

1922 -իտալական ֆաշիստների՝ դեպի Հռոմ քայլերթի արդյունքում Իտալիայի թագավոր Վիկտոր Էմմանուիլ 3-րդը Բենիտո Մուսոլինիին նշանակել է վարչապետ:

 

1923 - Օսմանյան կայսրության կործանումից հետո Թուրքիան դարձել է հանրապետություն:

 

1924– վախճանվել է անգլիացի գրող և դրամատուրգ Ֆրենսիս Էլիզա Բյորնեթը:

 

1945 – արտոնագիր ստանալուց ավելի քան 57 տարի անց Նյու Յորքում վերջապես առաջին անգամ սկսել են վաճառել գնդիկավոր գրիչներ:

 

1947 -չոր սառույցը առաջին անգամ օգտագործվել է անձրև առաջացնելու համար:

 

1955 - «Նովոռոսիյսկ» լինկորնը խորտակվել է Սևաստոպոլի ծոցում, զոհվել է 614 մարդ:

 

1956 -իրականացվել է «Կադեշ» օպերացիան, սկսվել է Սուեզյան ճգնաժամը. Իսրայելը Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի աջակցությամբ ներխուժել է Սինայան թերակղզի, որպեսզի ապահովի իսրայելական նավերի ազատ նավարկությունը:

 

1957 - Իսրայելի Քնիսեդում նռնակի պայթյունից վիրավորվել են վարչապետ Դավիդ Բեն-Գուրիոնն ու հինգ նախարարներ:

 

1961 - Սիրիան դուրս է եկել Միացյալ Արաբական Հանրապետության կազմից:

 

1969 - ARPANET ծրագրի շրջանակներում առաջին անգամ երկու համակարգչի միջև իրականացվել է տեղեկատվության փոխանցում. դա համարվում է համացանցի ծնունդը:

 

1971 -ծնվել է ֆիզիոթերապիան. պարզվել է, որ թույլ էլեկտրական հոսանքը օգնում է կոտրված ոսկորին շուտ լավանալ:

 

1976 -ԽՍՀՄ-ում մարտական հերթապահություն է սկսել իրականացնել Հրթիռային հարձակման ահազանգման համակարգը:

 

1998 - ԱՄՆ-ում տիեզերք է թռել ամենատարեց աստղագնացը՝ 77 տարեկան և 103 օրական Ջոն Գլենը:

 

2003-վախճանվել է իտալացի օպերայի տենոր երգիչ Ֆրանկո Կորելլին:

 

2022 -Սեուլում տեղի ունեցած հրմշտոցի պատճառով զոհվել է 158 մարդ:

 

2023 - Դաղստանում տեղի են ունեցել հակասեմական բողոքի ակցիաներ, որոնց մասնակիցները զավթել են օդանավակայանը:

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում