Երևան, 04.Հոկտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ученые выяснили, как делали самые древние копья

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Триста тысяч лет назад ранние неандертальцы изготавливали деревянные орудия по двум разным технологиям, одну из которых до сих пор считали изобретением Homo sapiens, пишет Naked-Science.

Коллекция, которую часто объединяют под названием «Шенингенские копья», состоит из самых древних образцов деревянных орудий, найденных к сегодняшнему дню. Предметы достали из земли еще в конце прошлого века, во время раскопок плейстоценовой стоянки недалеко от Шенингена (Германия).

Стоянка, возраст которой определили в 300 тысяч лет, находилась на берегу озера. Кроме 187 деревянных артефактов, там обнаружили предметы, сделанные из костей, а также скелетные остатки травоядных животных. Так как вокруг не нашли следов изготовления орудий на месте, антропологи предположили, что это была временная охотничья стоянка на берегу озера, которую посещали в сезон охоты.

Исследователи из Университета Рединга опубликовали в журнале Proceedings of the National Academy of Sciences работу, в которой представили свои выводы. Они изучили деревянные артефакты с помощью новых методов визуализации, таких как 3D-микроскопия и микротомография.

Предметы были изготовлены из ели, лиственницы и сосны. Такое сырье не могло быть доступно на берегу бывшего межледникового озера, где находилась стоянка. Его нужно было принести из других мест, на расстояние не менее трех-пяти километров.

Некоторые артефакты заострены только с одной стороны, поэтому еще в предыдущем исследовании авторы посчитали их копьями. У другой части артефактов обработаны оба конца. На основании идентификации целых и фрагментированных копий и метательных палок ученые пришли к выводу, что коллекция содержит примерно 20-25 орудий охоты.

Еще 35 деревянных инструментов, по мнению исследователей, использовались в быту — например, для обработки шкур животных. Небольшие заостренные отщепы дерева, предположительно, тоже имели бытовое назначение. Они похожи по форме на костяные орудия, и их могли использовать в качестве заколки для одежды или волос, для извлечения насекомых из коры деревьев, в качестве рыболовных копий либо шильев для обработки шкур.

Авторы работы разделили предметы на две группы по методу производства. В первую попали те, что изготавливали из круглой деревянной заготовки подходящей толщины. Ее очищали от веток и соскабливали кору, а потом заостряли концы копья. Если заготовка была не совсем прямая, ее форму меняли путем выскребания древесины.

Никаких следов первичной обработки предметов первой группы (ветки, кора) на стоянке не нашли. На этом основании ученые пришли к выводу, что такие копья изготовили в другом месте. Но, по мнению исследователей, на берегу древнего озера их могли ремонтировать.

Ко второй группе отнесли предметы, изготовленные методом расщепления. Почти все они сделаны из ели. Судя по годовым кольцам, древесину для них брали из довольно толстых стволов, из прикорневой части. Такой выбор материала существенно затрудняет работу мастера. Но авторы статьи отметили, что находящаяся ближе к корню древесина тверже других частей ели, а кроме того, раскалывается более контролируемо.

При создании орудий вторым способом должно было оставаться много невостребованного материала. Из него, как утверждают авторы работы, делали как раз те небольшие предметы, которые могли быть шильями или заколками.

Исследователи подчеркнули: они нашли первое доказательство того, что орудия методом расщепления использовали не только Homo sapiens, как считали раньше по находкам в Африке, но и другие представители рода Homo. Создание таких орудий — важная эволюционная точка, как и изобретение ашельской технологии Homo erectus, отметили ученые.

Հայաստանի համար ամենասարսափլիե սպառնալիքը նոր Ուկրաինա դառնալն է. Դմիտրի Մեդվեդև Կյանքը Ռոնալդուից հետ․ սկանդալից պատճառով ավելի քան 2 միլիոն մարդ դադարել է հետևել Պորտուգալիայի հավաքականի էջին Պենտագոնը հաշվարկում է մերձլուսնային ռшզմական համակարգերի արժեքը. Հեգսեթ Կոտայքի մարզում «Mercedes» բեռնատարը Քաղսի գյուղի տարածքում բախվել է գովազդային երկաթե սյանը․ կա վիրավnրՌուսաստանում ավարտվել են ՀԱՊԿ զորավարժությունների ակտիվ փուլերը․ մանրամասներՄխիթարյանը գոլ խփեց, «Ինտերը» հաղթեցԶելենսկի․ ուկրաինական ուժերը վերադարձրել են շուրջ 140 քկմ տարածքԷլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ՝ Երևանում և մարզերում«Զոնտիկների» խաչմերուկում բախվել են «Hyundai Elantra»-ն և «ԶԻԼ»-ը․ վերջինը կողաշրջվել է․ կա վիրավորՉեխիան կոչ է արել Եվրոպային գումարն ուղղել Ուկրաինայի վերականգնմանը, այլ ոչ թե պատերազմինԿիսապաշտպան Բանդիկյանը բուժզննության է ենթարկվելԲաքվից կրկին պնդում են «խաղաղության գործընթացի» համար փոխել ՀՀ սահմանադրությունըՄոսկվան կրկին զգուշացրել է օտարերկրացիներին՝ չայցելել ՈւկրաինաԳազա քաղաքում բնակելի շենք է ավերվել․ կա առնվազն 5 զոհԲրյուսելը չի կարող Կիևին ապահովել ռազմական կարիքների համար անհրաժեշտ 8 միլիարդ դոլարըԾաղկեվանք կբերվի Սուրբ Վարվառա Կույսի ՄասունքըԱդրբեջանն ընդլայնել է դիրքերը Ջերմուկի մոտակայքում օկուպացված տարածքներումՀերթական ավտովթարը Վերին անտառային փողոց վթարներով հայտնի շրջադարձինՌուսաստանում ավարտվել են ՀԱՊԿ զորավարժությունների ակտիվ փուլերը․ մանրամասներՀյուսիսային Կորեան հրթիռ է արձակել Ճապոնական ծովի ուղղությամբՄայրաքաղաքի տոնին կանցկացվի գարեջրի փառատոն ու ռոք համերգՇուտով հանդես կգանք շատ հետաքրքիր լուծումով, որով Հայաստանի ամեն քաղաքացի տարեկան հարյուր հազարավոր դրամներ կխնայի. Ն. ԿարապետյանԲեռլինում վերելակի խափանման հետևանքով մոտ 20 մարդ է մնացել հեռուստաաշտարակի 126 մետր բարձրության վրաՎարդգես Սուրենյանցի գլուխգործոցը՝ 130 տարի անց առաջին անգամ ՀայաստանումՌոնալդուն հավանել է Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներին քննադատող տեսանյութըԱվտովթար՝ Երևանում․ «Վերնիսաժ»-ի մոտ բախվել են «Kia Forte»-ն և «BMW X5»-ըՖրանսիան և Թուրքիան արգելափակում են ՆԱՏՕ-ի՝ Կովկասյան երկրների հետ կապերն ամրապնդելու ջանքերը. PoliticoՈստիկանները ձերբակալել են հրազենային վնասվածք պատճառած 49-ամյա տղամարդու Հյուսիսային Կորեան հրթիռ է արձակել Ճապոնական ծովի ուղղությամբ Թույլ չենք տալու Ալիեւին եւ Փաշինյանին փոխել մեր սահմանադրությունը. տեսանյութ«Որքան էլ լինեն փորձություններ, Եկեղեցին կա՛»․ Արագածոտնի թեմում միասնական աղոթք է բարձրացվել ՀՀ պետաշխատողների սոցիալական փաթեթների ծրագիրը կդադարեցվի Ավտովթար Երևանում․ «Վերնիսաժ»-ի մոտ բախվել են «Kia Forte»-ն և «BMW X5»-ը Մոտ 70,000 մարդ միացել է Մադրիդում բնակարանային ճգնաժամի պատճառով անցկացվող բողոքի ակցիային Բարդ, բայց ոչ անհույս․ Ինչ է սպասվում Հայաստանի հավաքականին Նիկոսիայում կրած պարտությունից հետո Իշխանությունը կազմակերպում է միջոցառումներ մարդկանց հիշողությունից պարտությունը ջնջելու համար. Ավետիք ՉալաբյանՈւսուցիչը հարվածել է 13-ամյա աշակերտին, փոխտնօրենը՝ ապտակել. որն է Տավուշում տեղի ունեցած միջադեպի շարժառիթըՀայաստանում գնաճը անընդհատ շարունակվում է. ապրուստը այստեղ շատ թանկ է. Հրայր ԿամենդատյանԿարևոր հանդիպում Ստրասբուրգում. 1.3 մլն հայաստանցի կարողանալու է ավելի քիչ վճարել դեղերի համար. Նարեկ ԿարապետյանՏոկաևն աշխատանքից ազատել է պաշտպանության փոխնախարարին ու ՌԾՈՒ հրամանատարին Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրություններում մեր հաղթանակի դեպքում երկրում մահապատիժ կսահմանվի խոշոր նարկոդիլերների համար. Թրամփ Արագածոտնում` «Տառերի պուրակ»-ի հարևանութամբ, բախվել են «Lexus»-ը ու «Nissan Altima»-ն․ կան վիրավnրներ Նորածին երեխան մահացել է օդանավակայանի զուգարանում, մայրն էլ հիվանդանոցում է մահացել․ դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել Տերյան փողոցում վթարվել է խողովակ, ինչի հետևանքով ջուրն արտահոսել է արտաքին մակերես. ընթանում են վթարի վերացման աշխատանքներ. «Վեոլիա Ջուր» ընկերություն Ռուսաստանի ԱԳ նախարարությունը խորհուրդ է տվել օտարերկրյա քաղաքացիներին և դիվանագետներին լքել Կիեւը Կյանքից հեռացած 20-ամյա զինվորը Նոր Հաճնից է եղել Եկեղեցի, բանակ, սահմաններ․ ինչու՞ են Հայաստանի հիմնական ինստիտուտները թուլանում«12 կգ նիհարել է, բայց առողջությունը վատացել է». Սարիկ Անդրեասյանը առողջական խնդիրներ է ունեցել քաշի կորստի ներարկումներից հետոՇուրջ 20.000 երեխա դպրոց չի հաճախում, և այս խնդիրը դեռ օդում կախված է. Ատոմ ՄխիթարյանՄինչև ուր կհասնի ոսկու գինը․ ինչ սպասել առաջիկայում