Երևան, 09.Մայիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ученые выяснили, как делали самые древние копья

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Триста тысяч лет назад ранние неандертальцы изготавливали деревянные орудия по двум разным технологиям, одну из которых до сих пор считали изобретением Homo sapiens, пишет Naked-Science.

Коллекция, которую часто объединяют под названием «Шенингенские копья», состоит из самых древних образцов деревянных орудий, найденных к сегодняшнему дню. Предметы достали из земли еще в конце прошлого века, во время раскопок плейстоценовой стоянки недалеко от Шенингена (Германия).

Стоянка, возраст которой определили в 300 тысяч лет, находилась на берегу озера. Кроме 187 деревянных артефактов, там обнаружили предметы, сделанные из костей, а также скелетные остатки травоядных животных. Так как вокруг не нашли следов изготовления орудий на месте, антропологи предположили, что это была временная охотничья стоянка на берегу озера, которую посещали в сезон охоты.

Исследователи из Университета Рединга опубликовали в журнале Proceedings of the National Academy of Sciences работу, в которой представили свои выводы. Они изучили деревянные артефакты с помощью новых методов визуализации, таких как 3D-микроскопия и микротомография.

Предметы были изготовлены из ели, лиственницы и сосны. Такое сырье не могло быть доступно на берегу бывшего межледникового озера, где находилась стоянка. Его нужно было принести из других мест, на расстояние не менее трех-пяти километров.

Некоторые артефакты заострены только с одной стороны, поэтому еще в предыдущем исследовании авторы посчитали их копьями. У другой части артефактов обработаны оба конца. На основании идентификации целых и фрагментированных копий и метательных палок ученые пришли к выводу, что коллекция содержит примерно 20-25 орудий охоты.

Еще 35 деревянных инструментов, по мнению исследователей, использовались в быту — например, для обработки шкур животных. Небольшие заостренные отщепы дерева, предположительно, тоже имели бытовое назначение. Они похожи по форме на костяные орудия, и их могли использовать в качестве заколки для одежды или волос, для извлечения насекомых из коры деревьев, в качестве рыболовных копий либо шильев для обработки шкур.

Авторы работы разделили предметы на две группы по методу производства. В первую попали те, что изготавливали из круглой деревянной заготовки подходящей толщины. Ее очищали от веток и соскабливали кору, а потом заостряли концы копья. Если заготовка была не совсем прямая, ее форму меняли путем выскребания древесины.

Никаких следов первичной обработки предметов первой группы (ветки, кора) на стоянке не нашли. На этом основании ученые пришли к выводу, что такие копья изготовили в другом месте. Но, по мнению исследователей, на берегу древнего озера их могли ремонтировать.

Ко второй группе отнесли предметы, изготовленные методом расщепления. Почти все они сделаны из ели. Судя по годовым кольцам, древесину для них брали из довольно толстых стволов, из прикорневой части. Такой выбор материала существенно затрудняет работу мастера. Но авторы статьи отметили, что находящаяся ближе к корню древесина тверже других частей ели, а кроме того, раскалывается более контролируемо.

При создании орудий вторым способом должно было оставаться много невостребованного материала. Из него, как утверждают авторы работы, делали как раз те небольшие предметы, которые могли быть шильями или заколками.

Исследователи подчеркнули: они нашли первое доказательство того, что орудия методом расщепления использовали не только Homo sapiens, как считали раньше по находкам в Африке, но и другие представители рода Homo. Создание таких орудий — важная эволюционная точка, как и изобретение ашельской технологии Homo erectus, отметили ученые.

Իրանի ազգային հավաքականը 10 պայման է նշել ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար Շառից, փորձանքից, Նիկոլից հեռու մնացեք, ժողովուրդ ջան. մարդուն պրոբլեմի մասին խոսելու համար հեռացրին աշխատանքից. Էդմոն ՄարուքյանՇուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցու անօրինական և կեղծ վերականգնումների՝ հայկական մշակույթից նրան օտարելու մասին են խոսում բազմաթիվ փաստեր Ադրբեջանում դպրոցականների ծեծկռտուքը վերաճել է ծնողների միջև արյունալի հաշվեհարդարի Սիսիանցիները նկարվում են Նարեկ Կարապետյանի հետԵվրոպան իսկապես ցանկանում է ՆԱՏՕ-ն կենդանի պահել. Ֆրիդրիխ Մերց 57-ամյա վարորդը «BYD»-ով վրաերթի է ենթարկել 6-ամյա աղջնակի․ բժիշկները պայքարում են երեխայի կյանքի համար Հորմուզի նեղուցի ճգնաժամի ֆոնին Չինաստանում նավթի ներմուծումը հասել է վերջին տարիների ամենացածր մակարդակին Նարեկ Կարապետյանը թիմակիցների հետ Սիսիանում է․ ուղիղՔարոզարշավ օր 1-ին. գյուղ Տափերական․ Նարեկ ԿարապետյանԻնչո՞ւ չպետք է դեղահաբերը խմել գազավորված ջրով «Պատերազմում պարտվելը չի նշանակում, որ մենք սխալ էինք։ Մենք ունեցել ենք հաղթանակներ, դա նշանակում է, որ չի կարելի հաղթանակած ժողովրդին դեմոտիվացնել». Էդմոն Մարուքյան«Ինտերի» մեկնարկային կազմը Երևանում «Toyota»-ն վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին և բախվել խանութին․ վիրավորներից մեկն անչափահաս է «Մեր պապերը հաղթել են Մեծ հայրենականում, հայրերը՝ Արցախում, իսկ մեր սերունդը պետք է պահպանի Հայաստանի սուվերեն պետականությունը»․ Մհեր ԱվետիսյանՎթարվել է «Ղազանչի 2» ջրատարը Իշխանական քարոզչամեքենան ստում է․ երեկ հանրահավաքի վայրից որևիցե անձ բերման չի ենթարկվելԿատարի և Եգիպտոսի արտգործնախարարները քննարկել են տարածաշրջանում լարվածության թուլացման ջանքերը Ժողովուրդ, դու հեռատես ես, պտուղը ծառից հեռու չի ընկնում․ Արշակ ԿարապետյանԲա որ Արցախը մերը չէր, ա'յ տղա, գլուխդ տնկած ուր էիր գնում Արցախ, տրնգի պարում, տղուդ ուղարկում ՊՍԺ-ն ներկայացրել է իր նոր տնային համազգեստը 2026-27 մրցաշրջանի համար Գորիս-Լծեն ավտոճանապարհին բեռնատարներ են բախվել Պետեր Մադյարն ընտրվել է Հունգարիայի վարչապետ TCL-ը՝ սպորտի առանցքային գործընկերԼրանում է բուհերի ընդունելության քննությունների 2-րդ փուլի հայտագրման վերջնաժամկետը․ ԳԹԿ Շնորհակալ եմ ձեզ իմ ու մեր կուսակցության կողքին լինելու համար․ Սամվել Կարապետյանի խոսքը՝ աջակիցներին ՀՃԿ և ԴՕԿ կուսակցությունները` ԵռաբլուրումՀաղթանակի օրով ենք սկսում քարոզարշավի մեկնարկը. Նառա ԳևորգյանԲՀԿ նախընտրական ցուցակի անդամ՝ Անդրանիկ Թևանյանի ասուլիսը Փաշինյանը կարող է հաղթել միայն ընտրողների ցածր մասնակցության դեպքում Փաշինյանը համառորեն խմբագրում է պատմությունը ՌԴ ԱԳՆ-ն սրում է հռետորաբանությունը, բայց առայժմ զերծ են մնում կոշտ քայլերից Մյուս տարի ավելի լիաթոք ու լիարժեք շնորհավորենք մեր տոնացույցի այս կարևոագույն տոներից մեկը. Մենուա Սողոմոնյան«ՀայաՔվեի» անդամներն այցելեցին «Եռաբլուր» պանթեոն և գլուխ խոնարհեցին արցախյան ազատամարտերի զոհերի հիշատակինԹշնամական ցնդաբանության հեղինակն ի՞նչ էր անում ժամանակին Ստեփանակերտի եղբայրական գերեզմանում. Դավիթ ՍարգսյանԻ դեպ, երեկ աշխատանքային օր էր, հետևաբար Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետի գործառույթների շրջանակում պիտի իրականացնելիս լիներ իր աշխատանքային պարտականությունները. Ա. ԿոստանյանԳյուղացու աշխատանքը պետք է գնահատված լինի. Նարեկ Կարապետյանը` ՏափերականումԴու՛ դավաճան ես, գիտեիր, որ հանձնելու ես Արցախը և այդ ընթացքում 5000 մարդու գլուխ ես կերել. Չալաբյան Եթե հայ-ռուսական հարաբերությունները պահպանվեն,մենք կապրենք անվտանգ. Մհեր Ավետիսյան Ամաչում են գան, ո՞նց գան․ Մարուքյանը՝ Փաշինյանի՝ Եռաբլուր չայցելելու մասին Ղարաբաղյան շարժումը ո՞նց է սխալ, ժողովուրդն իրեն պաշտպանել է, ուրեմն սխա՞լ է, մենք հիմա էլ ենք ճիշտ. Մարուքյան «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչները Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում ենՄեր սիրելի վետերաններ, խոնարհումս ձեզ. Աննա ՂուկասյանՆիկոլ Փաշինյանը 2021 թվականին եկել է մի ծրագրով, սակայն կատարել է տրամագծորեն հակառակը․ Նաիրի ՍարգսյանՏանիքների վրա տեղադրված արևային էներգիան հաջողության գրավականն է «ՀայաՔվե» միավորման անդամներն այցելեցին «Հաղթանակ» զբոսայգիՄայիսի 9-ը հնարավոր չէ ջնջել հայ ժողովրդի պատմությունից, որքան էլ փոքրիկ խմբակը ցանկանա․ «Ուժեղ Հայաստան» Կար ժամանակ, երբ մայիսը մեր հաղթանակների ու հպարտության ամիսն էր. մեզնից դա խլեցին, մեզ թողեցին պարտություն ու խեղճություն. Ծառուկյան Գալիս ենք Սիսիան. Նարեկ Կարապետյան«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչները Հաղթանակի զբոսայգում են