«Պոլիէթիլենից ազատվելու գործում պետությունը պետք է ուղղորդի, վերահսկի և աջակցի տնտեսվարողին». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

2022 թ. հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտավ կարգավորում, որով արգելվում էր պոլիէթիլենային տոպրակների մինչև 50 միկրոն հաստության վաճառքը: Օրերս կառավարության նիստում շրջակա միջավայրի նախարար Հակոբ Սիմիդյանն ասաց՝ նախագիծ կա, որով պոլիէթիլենային տոպրակների որևէ տեսակի և մեկանգամյա պլաստիկ տարաների վաճառքը արգելելու են: Մեծ ու փոքր առևտրի կետերում ինչ հաստության տոպրակ ասես չեք հանդիպի, բայց մեկ բան վստահաբար փոխվեց՝ 10 դրամանոց տոպրակի գինը հիմա տատանվում է մինչև 50 դրամի սահմանում, միայն սա է որոշ սպառողների «ստիպում» խանութ գնալ բազմակի օգտագործման տոպրակներով: «Սպառողների ասոցիացիայի» փոխնախագահ, իրավաբան Սյուզաննա Չիլինգարյանն ասում է՝ կառավարությունը չի հաջողում նախաձեռնություններում, քանի որ օրենսդրական հստակ լուծումներ չեն տրվում:

«Տոպրակների մասով չափազանց թույլ էր իրազեկումը, քաղաքացիները հիմնականում տեղյակ չէին, որ այս նախաձեռնությամբ նախ և առաջ լուծվում են բնապահպանական խնդիրներ, այլ ոչ թե թանկանում են տոպրակները: Բնության մեջ դրանց քայքայման համար տարիներ են անհրաժեշտ, սա լուրջ խնդիրներ է առաջացնում նաև ջրային ռեսուրսների համար: Հիմա նպատակ ունեն առհասարակ վերացնել պոլիէթիլենի օգտագործումը: Հարց՝ քաղաքացին բավականին մեծ քանակի գնումներ է կատարել, ինչպե՞ս է այն Ա կետից Բ կետը տեղափոխելու: Նա պատրա՞ստ է ավելի մեծ գումար վճարել տարբեր տեսակի տոպրակների համար, քան, ասենք, մի քանի հատ 50 դրամանոց տոպրակ գնել: Հաշվարկե՞լ են, որ սպառողը թոշակառու է և չի կարող ավելի թանկ գնով թեկուզ երկարատև օգտագործման պայուսակ գնել: Ինչո՞ւ չի գործում մի սկզբունք, որի համաձայն տոպրակ կամ պլաստիկ արտադրողները իրենք հավաքագրեն, վերամշակեն դրանք: Կամ՝ արտադրել այնպիսի տոպրակներ, որոնք շուտ են քայքայվում և չեն մնում բնության գրկում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը:

Զուգահեռ ընդգծում է՝ այս կարևոր գործում պետությունը չպետք է տնտեսվարողին մենակ թողնի, այլ պետք է ուղղորդի, վերահսկի, աջակցի, հակառակ դեպքում «կա պահանջարկ, կա առաջարկ» սկզբունքը կշարունակի գործել նաև այս պարագայում, քանի որ պոլիէթիլենին գրեթե չկա այլընտրանք: Մեր զրուցակիցը հավելում է՝ տնտեսվարողն ունի բիզնես մտածելակերպ, իր գրպանի հաշվին ոչինչ չի անի: «Այս դեպքում կառավարությունը բոլոր տնտեսվարողների հետ քննարկումների արդյունքում պետք է հանգի լուծումների՝ ինչ-որ իքս գումարի առևտուր անելիս պայուսակը կամ տոպրակը տրվում է անվճար, հարկերից որոշակի ժամանակահատվածի համար նվազեցում կատարի և տնտեսվարողը կտորից անվճար տոպրակներ տրամադրի, սպառողն էլ իմանա, որ տոպրակն իրեն միայն մեկ անգամ է տրվելու, տոպրակ արտադրող ընկերությունների հետ ծառայությունների մատուցման պայմանագիր կնքի, գնի համապատասխան քանակի տոպրակներ և տրամադրի սոցիալապես անապահով խավի ներկայացուցիչներին: Գուցե բիզնեսն ավելի լավ առաջարկներ ունի խնդիրը լուծելու համար: Ինչո՞ւ չեն լսում նրանց առաջարկները: Դրա փոխարեն անընդհատ մտածում են տնտեսվարողների հարկերը բարձրացնելու, մյուս կողմից էլ քաղաքացուն տուգանելու մասին: Այստեղ անելիքը պետությանն է, քանի որ նա է օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակը»,-հավելում է նա:

Չիլինգարյանի խոսքով, տուգանքը չաշխատող տարբերակ է: «Պետք է սպառողին կրթես, իրազեկես, այլ առաջարկ ներկայացնես: Թե չէ օրենքը գրվում է, մնում թղթի վրա, պետությունը լծակներ չունի դրա իրականացումը վերահսկելու համար: Օրենք ընդունողների համար միայն կարևոր է, որ տեսախցիկը միացնեն, նստեն դիմացը, ցույց տան, որ իրենք աշխատում են: Վերահսկողություն չկա, ուստի խնդիրները լուծվելու փոխարեն անընդհատ կրկնվում են: Որոշ ժամանակ հետո կառավարության նիստի ժամանակ նորից ասելու են, որ օրենքը չի գործում, բնապահպանական խնդիրները խորանում են, որոնք, ի դեպ, կարող են անդառնալի հետևանքների հանգեցնել: Պետություն, տնտեսվարող և սպառող օղակում համագործակցությունը չի կայանում: Մինչդեռ ամեն ինչ պետք է անել հետևյալ հերթականությամբ՝ աղբի տեսակավորում, պլաստիկե տարաների հետ ընդունում սպառողներից, ինչը կկանխի դրանց հայտնվելը աղբավայրում, կտորե տոպրակների արտադրության խթանում: Թե չէ տպավորություն է, որ կառավարության ցանկացած որոշում միտված է տնտեսվարողի գրպանը լցնելուն և սպառողների գրպանը դատարկելուն»,-եզրափակում է Սյուզաննա Չիլինգարյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում