Երևան, 02.Մայիս.2025,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Հայ ժողովուրդը կենսական կարևորության մեկ խնդիր ունի՝ իշխանությունից հեռացնել Նիկոլ Փաշինյանին»․ «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Այս փուլում Ադրբեջանը կրկին տարածքային առաջխաղացումներ ունի թե՛ Արցախի, թե՛ Հայաստանի Հանրապետությունների տարածքներում: Զուգահեռ թշնամին շարունակում է սադրանքները, լարվածության խորացման փորձերը՝ թիրախավորելով հատկապես Արցախի խաղաղ բնակչությանը:

Թեմայի շուրջ զրուցել ենք քաղաքագետ Ստեփան Հասան-Ջալալ յանի հետ: Նա ընդգծել է, որ թե՛ օկուպանտ Ադրբեջանը, թե՛ Ռուսաստանի Դաշնությունը չեն կատարում 2020-ի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ ստանձնած հանձնառությունները: Որպես փաստ մեջբերելով վերոնշյալ հայտարարության 1-ին, 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ և 8-րդ կետերը՝ քաղաքագետը նշեց. «2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության կետերի մեծամասնությունը գերակշիռ չափով չի կատարվում Ադրբեջանի, փոքր չափով՝ Ռուսաստանի կողմից: Ադրբեջանը երկու՝ կարճաժամկետ և երկարաժամկետ նպատակ է հետապնդում: Գլխավոր նպատակն ամեն գնով Արցախի Հանրապետության մնացած մասին տիրանալն է, չի բացառվում նաև ռուս խաղաղապահ զորակազմին դուրս հանելն Ադրբեջանի և Արցախի հակամարտ զորքերի շփման գծից: Իսկ ճանապարհ փակելը, իբրև թե «բնապահպանական» խնդիրների լուծում հետապնդելը իրականում ընդամենը հիմնական նպատակը քողարկելու շղարշ են»:

Մեր զրուցակիցը շեշտեց խնդիրների մասին՝ կապված ռուսական խաղաղապահ զորակազմի գործունեության հետ, բայց նաև հավելեց, որ կա փաստ, որի հետ պետք է հաշվի նստել: «Մենք չենք մոռացել, որ 2020ի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության ստորագրումից ավելի քան մեկ ամիս անց՝ դեկտեմբերի 12-ին, օկուպանտ Ադրբեջանի զինված կազմավորումները, խախտելով նոյեմբերի 9-ի հայտարարության 1-ին կետը, ըստ որի, հակամարտող կողմերի ԶՈւ-երը կանգ են առնում այն տեղերում, որտեղ գտնվում են, օկուպացրել են ԱՀ Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ գյուղերը: Այնուհետև 2022-ի մարտի 24-ին օկուպացրել են նաև Ասկերանի շրջանի Փարուխ գյուղը, Քարագլուխը, հարակից բարձունքն ու մինչ օրս այնտեղ են: Խաղաղապահների գործունեության մասով, այո, կան խնդիրներ, որոնք պետք է իրենց լուծումները ստանան:

Ասված է եղել՝ պետք է կանգ առնեն իրենց տեղերում, ուրեմն՝ զորքերը պետք է կանգ առնեին, ինչո՞ւ են առաջացել: Բայց կա մի փաստ, որի հետ պետք է հաշվի նստել: Եթե այսօր ՌԴ-ն Արցախից իր խաղաղապահ կոնտինգենտը հանի, ապա օկուպանտ Ադրբեջանի սուլթանն իր զորքերին առաջ շարժվելու, Արցախ մտնելու և մեր ավելի քան 120 հազար հայրենակիցներին ցեղասպանության ենթարկելու հրաման է տալու: Դրա համար իրենց ոչ միայն պատճառ, անգամ առիթ պետք չէ: Այսօր օկուպանտ Ադրբեջանի զինված կազմավորումները չեն մտնում Արցախ և ցեղասպանության չեն ենթարկում մեր հայրենակիցներին՝ հաշվի առնելով ռուսական խաղաղապահ զորակազմի, նաև ՊԲ ներկայությունը»,-հավելեց քաղաքագետը:

Նա շեշտեց՝ ՀՀ-ն նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթում իրավական տեսանկյունից հանձնառություններ չունի, բայց դա չի նշանակում, որ ՀՀ-ն անելիքներ չունի: Նրա խոսքով, կա այլ, պայմանական ասած, բարոյական, դիվանագիտական համատեքստ: «Որպեսզի Հայաստանը դե յուրե պարտավորություններ ձեռք բերի, հանձնառություններ ստանձնի Արցախի նկատմամբ, լուծումն Արցախի անկախության ճանաչումն է ՀՀ-ի կողմից: Ճանաչումից հետո ՀՀ-ն ԱՀ-ի հետ պետք է բարեկամության, համագործակցության և փոխօգնության պայմանագիր ստորագրի: Ըստ այդմ, եթե այդ պայմանագրի կողմերից մեկը՝ ՀՀ-ն կամ ԱՀ-ն, հարձակման ենթարկվի, մյուս կողմը պարտավորված կլինի, լեգիտիմ իրավունք կունենա ռազմական և այլ օժանդակություններ ցույց տալ մյուս կողմին:

Բացի այդ, ՀՀ-ն այլևս իրավունք չի ունենա ադրբեջանա-արցախյան հակամարտության կարգավորման հարցով բանակցություններ վարել Արցախի անունից, առավել ևս՝ ստորագրել որևէ փաստաթուղթ ԱՀ-ի փոխարեն, որտեղ կարող են շոշափվել ԱՀ ազգային ու պետական շահերը: Օրինակ՝ եթե ՀՀ-ն ճանաչած լիներ ԱՀ անկախությունը, Նիկոլ Փաշինյանն իրավունք չէր ունենա ստորագրել 2020-ի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, որով ԱՀ սահմանադրորեն ամրագրված տարածքներն առանց ԱՀ ստորագրության հանձնվել են օկուպանտ Ադրբեջանի վերահսկողությանը»:

Քաղաքագետի կարծիքով, ՀՀ-ի կողմից ԱՀ-ի անկախության ճանաչումը հնարավոր է, այսպես ասած, իդեալական պայմաններում. «Հիմք ընդունելով Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա խմբի առանձին ներկայացուցիչների հակաարցախյան, հակահայկական հայտարարությունները՝ գրեթե չկա հավանականություն, որ ՀՀ ներկայիս վարչակազմը կճանաչի ԱՀ անկախությունը: Ի դեպ, եթե ԱՀ անկախությունը ՀՀ-ի կողմից ճանաչված լիներ, ապա նշվածը ներկայիս վարչախմբից Բերձորի ճանապարհը ուժով բացելու պահանջի հիմք կհանդիսանար: Ես խորապես համոզված եմ, որ ճանապարհը խաղաղ, բանակցային կամ ոչ ռազմական ճանապարհով բացվելու հնարավորություն գրեթե չունի»: Անդրադառնալով արդեն ՀՀ-ի տարածքներում ադրբեջանական զորքերի հերթական առաջխաղացումներին՝ նա իրավիճակը վերլուծեց՝ հաշվի առնելով մի քանի իրողություններ:

«2022-ի մայիսի 23-ին Փաշինյանն ստեղծել է Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև պետական սահմանի սահմանազատման և սահմանային անվտանգության հարցերով հանձնաժողով: Մինչ օրս հայտնի՞ է, թե այս հանձնաժողովը գրեթե մեկ տարի շարունակ ինչով է զբաղվել: Հաշվի առնելով Նիկոլ Փաշինյանի նախընթաց գործողությունները, օրինակ՝ որ նա Ադրբեջանին է տվել Գորիս-Կապան ճանապարհի 21 կիլոմետրանոց հատվածը, չեմ բացառում, որ նա Իլհամ Ալիևի հետ բանավոր պայմանավորվածություններով Ադրբեջանին է զիջում ՀՀ ինքնիշխան տարածքները: 2020-ի նոյեմբերի 17-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ծավալուն հարցազրույց է տվել՝ հայտարարելով նաև, որ պայմանավորվել են պահպանել ստատուս քվոն: Սա նշանակում է, որ, բացի նոյեմբերի 9-ի գրավոր հայտարարությունից, եղել են նաև բանավոր պայմանավորվածություններ: Ես հնարավոր եմ համարում, որ բանավոր պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել նաև ՀՀ շատ տարածքների վերաբերյալ»,-ասաց նա՝ նշված համատեքստում հիշեցնելով Փաշինյանի՝ դեռ 2021-ի հոկտեմբերին արված հայտարարությունը՝ ի պատասխան այն հարցի, թե ինչու են հայկական զորքերը Սանասարից նահանջել մինչև Սյունիք:

Հիշեցնենք, որ Նիկոլ Փաշինյանն ասել էր, որ Սյունիքում զորքերի հետքաշման հրաման տվել է ինքը, սակայն այդ որոշումը կայացվել է ռազմական գործողություններից խուսափելու նպատակով: Նա հիշեցրեց ՀՀ Սահմանադրության 205րդ հոդվածի մասին, ըստ որի՝ ՀՀ տարածքի վերաբերյալ հարցերը լուծվում են հանրաքվեների միջոցով. «Հիմա այս արձանագրումն ինչպես համադրենք Նիկոլ Փաշինյանի գործողությունների հետ: Օկուպանտ Ադրբեջանի զինված կազմավորման ստորաբաժանումները մարտի 30-ին եկել և օկուպացրել են ՀՀ ինքնիշխան տարածքի հերթական մասը՝ Տեղ գյուղի վարչական տարածքները, բայց ՀՀ-ն նրանց ուժով հետ շպրտելու քայլեր չի ձեռնարկում: Այսօր էլ կան հարցեր, որոնք հստակ պատասխաններ են պահանջում»:

Մեր զրուցակցի տպավորությամբ, այսօր վերոնշյալ դելիմիտացիան է տեղի ունենում: «Ենթադրենք՝ վերոնշյալ հանձնաժողովն ու օկուպանտ Ադրբեջանի նույնաբովանդակ հանձնաժողովը հանդիպել են, քննարկում անցկացրել, մի քարտեզ է մեջտեղ բերվել, և եկել են այն հայտարարի, որ դեռ պետք է առաջանան, իրենց պետք է հանձնվեն տարածքներ նաև Գեղարքունիքից, Վայոց ձորից, Սյունիքից: Բնականաբար, սա մեծ աղմուկ կբարձրացնի երկրի ներսում, կխարխլի Փաշինյանի իշխանության հիմքերը, վտանգ կլինի իր իշխանության համար: Փաշինյանը, կարծում եմ, որդեգրել է հետևյալ մարտավարությունը. փաստացի դելիմիտացիա իրականացնել, բայց անաղմուկ:

Առհասարակ, այն, ինչի մասին մենք խոսում ենք, չի լինի, իրավիճակը արագ և արմատապես հնարավոր կլինի փոխել, եթե Նիկոլ Փաշինյանը հեռացվի իշխանությունից: Սա է գլխավոր հարցն ու խնդիրը: Թշնամին մարտի 30-ին Տեղ գյուղի վարչական տարածքներ է ներխուժել, զբաղեցրել: Աստված մի արասցե, վաղը կարող է նման ներխուժում լինել նաև Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Տավուշի մարզում: Քանի դեռ Հայաստանում պաշտոնավարում է Նիկոլ Փաշինյանը, մենք նմանատիպ ներխուժումներից խուսափելու որևէ երաշխիք չունենք:

Նիկոլ Փաշինյանի մոտեցումները կատարելապես հակասում են հայկական զույգ պետությունների ազգային, պետական շահերին: Այսօր ՀՀ-ում, ԱՀ-ում ու Սփյուռքում ապրող հայ ժողովուրդը մեկ կենսական կարևորության խնդիր ունի. համազգային ուժերի գերլարմամբ իշխանությունից հեռացնել Նիկոլ Փաշինյանին: Ինչպես ավելի վաղ էլ եմ ասել, հիմա ևս պնդում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը էքզիստենցիալ սպառնալիք է Արցախի, Հայաստանի Հանրապետություններում ապրող հայության համար»,- եզրափակեց քաղաքագետը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Պուտինը պատմել է, որ ԱՄՆ նախագահն այցելել է իր բնակարան «Նոր սերունդը կանաչ է, խակ է…». Հրաչյա Քոչարի հիշատակի օրն է․ գրողի հայտնի մտքերը Ադրբեջանը Կասպից ծովում սպանել և վիրավորել է Իրանի քաղաքացիների ՀՀ ԱԳ փոխնախարարն ու ՄԱԿ պաշտոնյան անդրադարձել են արցախցիների կարիքների հասցեագրման հարցերին Երբ կմեկնարկի մայիս ամսվա կենսաթոշակների վճարման գործընթացը Երթևեկության փոփոխություն Նոր Նորքում Ազատի զորամասի հրամանատարն ասաց՝ զինծառայողները գնալու էին թմրանյութի հետ կապված փորձաքննություն հանձնելու Իսրայելը հարվածել է Դամասկոսի նախագահական պալատի մոտ գտնվող «նպատակակետին» Դատապարտյալը փոստով ստացել է թմրամիջոցների նմանվող զանգվածներով լցոնված կոնֆետներ «Ինձ համար լավագույնի վառ օրինակը եղել է մայրս` Սյուզան Մարգարյանը»․ Սիրուշոն՝ իր զգեստի ստեղծման մասին (լուսանկարներ)Որպես անհետ կորած որոնվող 12-ամյա աղջիկը հայտնաբերվել է Երեւանում հյուրանոցում մահացած են հայտնաբերել ԵՄ դիտորդներից մեկին Վթար՝ Արարատում, բախվել են «Opel» ու «Nissan», որն էլ հետո հայտնվել է դաշտում, վիրավnր կա․ Shamshyan Սպասվում է կարճատև անձրև. եղանակն՝ առաջիկա օրերին Վազգեն Սաղաթելյանն ու Նարեկ Սամսոնյանն արդարացվել են Ողբերգական դեպք, «BMW»-ն հայտնվել է Դեբեդ գետում, 1 մարդ փրկվել է, մյուսին որոնում են․ Shamshyan Ուժգին երկրաշարժ՝ Չիլիիում․ կա ցունամիի վտանգ Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև իրավիճակը սրվում է․ Պակիստանի ԱԳՆ Խելագարվում էի, թվում էր՝ ինձ էլ մի բան կլինի․ Մաշ Իսրայելյանը՝ քրոջ մաhվան մասին Որպես անհետ կորած որոնվող 12-ամյա աղջիկը հայտնաբերվել է «BMW»-ն հայտնվել է Դեբեդ գետում. 1 հոգի փրկվել է, մյուսին փրկարարները որոնում են Հնարավոր չէ ապրել աշխարհում, որտեղ Իրանը միջուկային զենք ունի, Թեհրանը պետք է հրաժարվի ուրանի հարստացումից և թույլ տա ամերիկացի տեսուչների մուտքն իր օբյեկտներ. Պետդեպ Կյանքից հեռացել է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու հոգևոր հովիվ քահանա Սահրադյանը Ջրանջատում Երևանում և մարզերում Երևանում հնդիկները մտել են իրենց հայրենակիցների տուն, նրանց ծեծել ու թալանել են Զրույց Թուրքական պարտքի եվ տնտեսության խնդիրների շուրջ․ թուրքերը պարտավոր են ամեն հայ քաղաքացու․ Հրայր Կամենդատյան Իշխանությունը զրոյացնում է անցած 30 տարվա կրթական արժեքները. Ատոմ Մխիթարյան6 օր առաջ Հրազդան գետն ընկած 13-ամյա աղջկան դեռ չեն գտել. Փրկարարները որոնում են նաեւ Երեւանյան լճում Կփոխվի նախադպրոցական հաստատությունների լիցենզավորման կարգը. նախագիծ Տեսել եմ վերջին յոթ տարվա ընթացքում ՔՊ-ի կադրային քաղաքականության արդյունքները, ինչպե՞ս կողմ քվեարկեինք. Ռուբեն Մխիթարյան Ձերբակալություններ` ՊԵԿ-ում Գազամատակարարման պլանային դադարեցումներ Լոռու, Կոտայքի, Գեղարքունիքի մարզերի մի շարք բնակավայրերում, Երևանի որոշ հասցեներում՝ մայիսի 5-ին և 6-ին Իսպանական բլեքաութի մեղքը գցում են արևային կայանների վրա Փաշինյանը նոր հորիզոններ է նվաճում՝ պետական պարտքի ավելացման հարցում «Դուզ խոսքը էշին են ասում». կամ ի՞նչ են ակնարկում ԵՄ-ն ու ԵԱՏՄ-ն Հայաստանի պետական պարտքը 5 տրլն 318 մլրդ դրամ է, ավելացել է 4.4 տոկոսով Ucom-ը և Impact Hub Yerevan-ը գործարկում են կանաչ նորարարներին աջակցող ծրագրի երկրորդ փուլը Հնարավոր է կարկուտ՝ մայիսին ջերմաաստիճանի օրական տատանումները զգալի են Հին Հունաստանի ու ժամանակակից Հայաստանի պաշտպանիչ պարիսպները. Արա Այվազյան Ուկրաինայի ԶՈՒ-ն գրոհել է Ղրիմը «Ինձ համար լավագույնի վառ օրինակը եղել է մայրս` Սյուզան Մարգարյանը»․ Սիրուշո Հա՛յ Ազգ, Հայկական բարձրավանդակում ապրելու և արարելու համար կա ընդամենը մե՛կ տարբերակ․ Խաչիկ Ասրյան ՌԴ-ում ԱԹՍ-ների զանգվածային հարձակում է տեղի ունեցել Նոր ցիկլոն է ներթափանցում Հայաստան․ Գագիկ Սուրենյանը՝ եղանակի մասին Թուրքիայում մի ամբողջ քաղաք մարիխուանայի ազդեցության տակ է գտնվել Երկրաշարժ՝ Գավառ քաղաքից 12 կմ հարավ Մարդկանց աչքերը արդեն սկսել է բացվել, տեսնում են, թե ինչ է անում Փաշինյանի իշխանությունը․ Չալաբյան Երկրաշարժ է տեղի ունեցել Դաղստանում Իշխանությունն ունի անսահմանափակ իրավասություններ և օրենքից դուրս գործելու իրավունք, իսկ պաշտպանվողները` տուժվելու և նստելու․ Աբրահամյան Նիկոլն ամեն ինչ անում է թշնամու համար և նրա պարտադրանքով. քաղաքացի