Ստալինը, Մայակովսկին ու «Հերցեգովինա ֆլորը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ծխախոտի այս ապրանքանիշի մասին շատերը գիտեն, նույնիսկ նրանք, ովքեր երբեք չեն ծխել: Բայց ոչ պակաս հետաքրքիր է, որ շատերը «Հերցեգովինա ֆլոր» սիգարետը ճանաչում են որպես «Ստալինի ծխախոտ»: Հենց այդ ծխախոտային արտադրանքն է նախընտրել օգտագործել Խորհրդային Միության նախկին առաջնորդը: Այդ ապրանքանիշի ծխախոտի վաճառքի համար անհնար էր գտնել լավագույն գովազդ, չնայած ոչ պակաս հայտնի անձինք ևս ծխել են «Հերցեգովինա ֆլոր»: Օրինակ՝ նույնիսկ Վլադիմիր Մայակովսկին, դեռևս նախքան Ստալինի՝ ԽՍՀՄ-ի առաջնորդ դառնալը, հիանալով այդ ծխախոտի որակից, գրել է հետևյալ տողերը. ««Հերցեգովինա ֆլորը» ցանկացած այլ ծխախոտի հակահարված կտա»:

Դա եղել է 1920-ականներին: Մոսկվայի «Յավա» ծխախոտի գործարանը, որը արտադրում էր «Հերցեգովինա ֆլոր» ծխախոտ, հիմնադրվել է 19-րդ դարում խարկովցի ձեռներեց Սամուիլ Գաբեյի կողմից: Լինելով Ղրիմի թաթար՝ նա եղել է շատ խորաթափանց ու ճարպիկ ձեռներեց. շատերը միայն կարող էին նախանձել նրան: Ցանկանալով սպառողին փոխանցել մի այնպիսի յուրօրինակ բան, որը տարբերվում է երկրի այլ ծխախոտային արտադրանքներից, Գաբեյը հասել է նրան, որ ծխախոտն իր գործարան բերվի հեռավոր Յավա կղզուց: Դրանից հետո ծխախոտի գործարանը ստացել է նույն անունը: Ավելի ուշ ծխախոտ սկսել են մատակարարել Բալկաններից. Հերցեգովինայի մարզի բնակիչներն են զբաղվել դրա մշակմամբ:

Այդ ծխախոտը նախատեսված է եղել ինչպես սիգարետների, այնպես էլ ծխամորճերի համար: Հենց այդպես էլ սկսվել է «Հերցեգովինա ֆլոր» ապրանքանիշի պատմությունը: Մինչև Ստալինի քաղաքական ասպարեզում հայտնվելը «Հերցեգովինա ֆլորն» արդեն իսկ շատ տարածված է եղել: Նախահեղափոխական Ռուսաստանում այդ ծխախոտը համարվել է էլիտար: Դրանք հասանելի են եղել միայն այն մարդկանց, որոնք եղել են բավականին բարեկեցիկ կամ եղել են ազնվականության ներկայացուցիչներ: Իոսիֆ Ջուղաշվիլին «Հերցեգովինա ֆլոր» օգտագործել է դեռ երիտասարդ ժամանակ, երբ ակտիվ պայքարել է ցարական ռեժիմի դեմ: Արդեն այդ տարիներին նա կարող էր իրեն թույլ տալ ծխախոտի այդ թանկ տեսակի օգտագործումը:

Հայտնի է, որ Ստալինը սիրում էր ծխել միայն ծխամորճ, բայց այն ծխախոտով լցոնելու համար նա մանրացնում էր երկու գլանակ «Հերցեգովինա ֆլոր»: Անմիջապես հարց է ծագում, թե ինչո՞ւ, եթե կարելի է վերցնել և պարզապես գլանակը ծխել: Շատ պարզ պատճառով. պարզապես այդ ժամանակ շատ նորաձև էր ծխամորճ ծխելը: Ուղղակի սովորական մարդիկ օգտագործել են մախորկա կամ էժան ծխախոտ, իսկ բուրժուա էլիտան կարող էր իրեն թույլ տալ գնել «Հերցեգովինա ֆլոր» ապրանքանիշի ծխախոտ: Ժողովուրդը չպետք է իմանար, որ խորհրդային պետության ղեկավարը ծխում է այդքան թանկ ծխախոտ: Բայց Ստալինը չէր ցանկանում հրաժարվել իր սիրած ծխախոտից, ուստի և ծխամորճը լցնում էր դրանով:

Բայց անհնար է պարկի մեջ մախաթը թաքցնել. Ստալինը ընկերական շրջապատում հաճախ ծխում էր «Հերցեգովինա ֆլոր» սիգարետներ, և այդ մասին շատերը գիտեին: Արդյունքում ԽՍՀՄ-ում ստիպված սկսել են այլևս չհիշատակել այն փաստը, որ այդ ծխախոտը «բուրժուական» ծագում ունի: Ընդհակառակը, շատերն են սկսել անցնել Ստալինի ծխախոտին՝ ցանկանալով ընդօրինակել իրենց առաջնորդին: Իսկ դա լավագույն գովազդն է ծխախոտի վաճառքի համար: «Հերցեգովինա ֆլոր» սիգարետներ ներկայում էլ են արտադրվում, սակայն դրանք արդեն չունեն իրենց նախկին փառքը և ժողովրդականությունը:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում