«Բոլորիս երազներին հայտնվելիս Էդգարն ասում է՝ մի նեղվեք, գալիս եմ. իրենից հետո մնացած դատարկությունը չի լցվում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Օրեր առաջ Անին է ինձ գրում. «Եղբայրս 44-օրյա պատերազմի ժամանակ է զոհվել, կցանկանայինք իր մասին պատմել»: Պայմանավորվում ենք, և քույրիկը մանրամասն խոսում է կրտսեր եղբոր՝ տան փոքրի՝ սպասված ու սիրված Էդգարի մասին: Էդգարի նկարներին մեկ հայացք գցելիս անգամ ֆիքսում եմ՝ բոլոր նկարներում ժպտում է: Անին էլ եղբոր մասին խոսելիս առաջինը նրա ժպիտն է հիշում: «Այնքան ուրախ մարդ էր, աշխույժ, չէինք կարող պատկերացնել, որ ինչ-որ միջավայրում ինքը կարող է լռակյաց լինել: Շփվող էր, ընկերասեր»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է նա:

Քույրիկի խոսքերով, իր կյանքի 18 տարում շատ բան հասցրեց անել՝ սովորել, աշխատել, ընկնել ու բարձրանալ: Իսկ ես մտածում եմ՝ 18 տարին ինչ քիչ է ապրելու համար: Փոքրուց՝ իր աշխուժությանը զուգահեռ, նաև խելոք երեխա է եղել Էդգարը: «Դպրոցում իրեն շատ էին սիրում, քաղցրալեզու էր, և անգամ, եթե սովորելու տարիներին ինչ-որ հարցում թերանար, դա երկրորդական պլանում էր հայտնվում ուսուցիչների համար: Սիրում էր մայրենին, անգլերենի հանդեպ հետաքրքրություն ուներ»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Դպրոցն ավարտելուց հետո սերն ու հետաքրքրությունը Էդգարին տարան դեպի մեքենաները, ցանկանում էր մեքենաների նորոգման բարդ արհեստի բոլոր նրբություններին տիրապետել: Նպատակն էր ծառայությունից հետո էլ ավելի հմտանալ իր գործում, Անին հիշում է՝ միշտ ասում էր, որ ծնողներս չպետք է ինձ պահեն, ես պետք է ծախսերս հոգամ, իրենց էլ թիկունք լինեմ. «Բանակից վերադառնամ, ամեն ինչ կունենամ: Էդգարը հաճախ էր սա ասում, բայց չհասցրեց իր ցանկությունները կյանքի կոչել»:

Բանակ է զորակոչվել է 2020 թ. հուլիսի 16-ին: «Պետք է հուլիսի 7-ին զորակոչվեր, սակայն պակասող թղթեր կային, մի քանի օր հետաձգվեց: Մեղմ ասած՝ կռիվ էր անում ուշ գնալու համար, թե որքան շուտ գնամ, այնքան շուտ կվերադառնամ: Առողջության հետ կապված հարցեր կային, որոնք կարող էին որոշ ժամանակով հետաձգել ծառայությունը, բայց որևէ մեկիս չէր ասել, որ գնում է զորակոչային ստուգումների, «պավեստկան» ձեռքը, ուրախ-ուրախ եկել էր տուն, թե՝ գնում եմ բանակ: Ուրախ է գնացել ծառայության, բայց հետաքրքիր բան է՝ ասում էր, ես գնամ ծառայության, կտեսնեք՝ կռիվը սկսվելու է: Ընկերներին էլ է միշտ նույնն ասել: Չգիտենք էլ՝ սիրտն է վկայե՞լ, թե՞ ինչ»,պատմում է Անին:

Էդգարի երկամսյա ծառայությունն անցել է Կուբաթլիում: Քույրիկը վերհիշում է՝ կարանտին էր, բայց սեպտեմբերի առաջին օրերին ծնողներն այցի են գնացել Էդգարին. «Ինքը նաև խնդրել էր, որ ընկերներն էլ իր մոտ գնան: Մեզ ասաց՝ մի նեղացեք, դուք կհասցնեք դեռ ինձ մոտ գալ, հիմա ընկերներս թող գան, մյուս անգամ էլ՝ դուք: Քույրիկս նոր էր երեխա ունեցել, չկարողացավ գնալ, իմ գնալն աշխատանքի բերումով չստացվեց: Ասացինք՝ ոչինչ, մամայից ու պապայից, ընկերներիցդ կարոտդ առ: Մաման հիմա հաճախ է հիշում այդ օրվա հանդիպումը՝ մեքենան կանգնեց, ու վազելով եկավ մեր գիրկը, ասաց՝ երեխու պես կարոտել եմ ձեզ: Երկու օր մնացել էին Էդգարի մոտ»:

Սեպտեմբերի 14-ից Էդգարը Ջաբրայիլում է եղել՝ զորավարժությունների. «Հետո արդեն պատերազմն է սկսվել, մնացել են այնտեղ: Ընկերների հետ շրջափակման մեջ են ընկել, փրկվել: Հոկտեմբերի 3-ին Ջաբրայիլից իջնում են Կուբաթլի: Բոլորիս հերթով զանգահարեց: Ինձ ասաց՝ մատաղ ունեմ անելու, գիտե՞ս, թե քանի անգամ եմ մեռնելուց պրծել: Պատասխանեցի՝ երկու քույր ունես, մենակ արի, մենք ամեն ինչ կանենք: Հանգստացրեց ինձ, թե արդեն զորամասում եմ, ամեն ինչ հանգիստ է: Հետո պապայի հետ էր խոսել՝ պապ ջան, ամեն ինչից պրծել եմ: Վերջում էլ մեծ քույրիկիս էր զանգել, երկար՝ մոտ մեկ ժամ խոսել էին: Անընդհատ ասել էր՝ Էդգար, անջատի, վտանգավոր է, պատասխանել էր՝ էլ ոչինչ վտանգավոր չի՝ համեմատած նրա, ինչի միջով մենք ենք անցել, ինչի՞ եք ասում անջատի, չե՞ք ուզում հետս խոսեք, ձենս լսեք: Շատ բան էր պատմել՝ շրջափակումից դուրս գալիս մի ընկերը վիրավոր է եղել, մյուսը՝ մահացած, երկուսից ոչ մեկին մենակ չի թողել, ասել է՝ իմ ընկերներին պիտի տանեմ հետս, բայց տեղ հասնելուց հետո վիրավոր ընկերն էլ է մահացել: Անգամ քրոջս ասել էր՝ մեր մասին դեռ երգ չեն գրե՞լ, գիտե՞ք՝ ինչեր ենք արել, ոչինչ, վիդեոներ կբերեմ, կտեսնեք: Երգ է միացնում քույրս, Էդգարը հուզվում է, ասում՝ տղերքն էլ չկան: Իրար հրաժեշտ են տալիս հաջորդ առավոտ խոսելու մտքով»:

Հոկտեմբերի 5-ի առավոտյան անվանականչի ժամանակ ԱԹՍ-ն հարվածում է: Զոհված տղաներից մեկը Էդգարն է լինում, բեկորը թիկունքից սրտին է դիպչում: «Մամային ասում էր, որ ինձ մի բան լինի, չեք կարող ինձ գտնել, զինվորական շորերս վառվել են: Ընկերոջ բուշլատն է հագը լինում, ընկերոջ զինվորական գրքույկը՝ գրպանում: Մտածում են, թե նա է զոհվել: Իր ծնողներին են գտնում, բայց նրանք ասում են, որ իրենց տղան հոսպիտալում է: Նրա միջոցով էլ պարզում են, որ զոհված տղան Էդգարն է, Աբովյանից է: Օրերի ընթացքում ենք իմացել իր զոհվելու մասին, հոկտեմբերի 9-ին հուղարկավորել ենք: Տեսել ենք իր մարմինը, դեմքը, ինչպես կյանքում էր ժպտում, այնպես էլ այդ ժամանակ: Մինչև վերջ ժպիտն իր դեմքին է եղել»,-ասում է Անին:

Երկու քույր ու եղբայր, կարելի է ասել, նաև ընկերներ են եղել: Անին անգամ այդ ընկերության բնորոշումն ունի. «Գիժ ընկերներ են, չէ՞, լինում, մենք երեքով նման ընկերներ ենք եղել: Երբ ամուսնացա ու Աբովյանից տեղափոխվեցի Էջմիածին, մեր ավագ քրոջ հետ ավելի մտերմացավ»: Մեծ քույրիկից՝ 10, Անիից՝ 8 տարվա տարիքային տարբերություն ունեցող Էդգարն ամենասիրելին էր: Անին ասում է՝ նվիրված էր ընկերներին, ու պատահական չէ, որ այսօր էլ Էդգարի աղջիկ ու տղա ընկերները նրա ծնողների կողքին են. «Հիմա էլ տուն զանգեմ, իրենցից գոնե մեկը հաստատ մեր տանն է»: Էդգարի տան մոտ արդեն նրա անունով այգի կա: «Զբաղվել է Street Workout-ով, բազմաթիվ պատվոգրեր ունի: Երազում էր այդ մարզաձևն Աբովյան բերել, որ երեխաները մարզվեն: Իրենից հետո իր երազանքը կյանքի կոչվեց: Երեխաները մարզվում են այգում, ժամանակ անցկացնում: Այգու բացումն էլ իր՝ բանակից վերադառնալու օրը եղավ, չէ՞ որ բոլորիս երազներին հայտնվելիս ասում է՝ մի նեղվեք, ես գալիս եմ»: Անին ցավի ու կարոտի իր բնորոշումը ևս ունի:

«Անտանելի ծանր է առանց Էդգարի ֆիզիկական ներկայության, մի դատարկություն է, որը չենք կարողանում որևէ ձևով լցնել: Իր մահվանից հետո երազիս եկավ, ասաց՝ մամայենց ասա՝ չլացեն, գալու եմ: Հետո իմացա, որ բալիկ եմ ունենալու: Աղջիկս ծնվեց: Քրոջս երազին էլ է եկել Էդգարը, նա էլ է շուտով բալիկ ունենալու՝ տղա: Էդգարը մեզանով է վերածնվում: Էդգարը չի թողնում, որ մենք լացենք: Ցավը ներսում պահած, բայց չենք կարողանում իր մասին առանց ժպիտի պատմել: Անսահման կատակասեր էր, կենսուրախ, դրա համար նույնիսկ հիմա, երբ ֆիզիկապես մեր կողքին չէ, ամեն պահի զգում ենք իր ներկայությունը, մենք իրեն ենք ապրեցնում, ինքն էլ մեզ: Ծնողներս ամեն օր աշխատանքի ավարտին գնում են Էդգարի մոտ, նստում, զրուցում մինչ ուշ գիշեր, այլ կերպ այլևս չեն կարող»:

Հետաքրքիր զգացողություն էր Անիի հետ զրույցի ավարտին: Անասելի ցավն ու թախիծն ինչ-որ լույսով էր ամփոփված, ժպտադեմ եղբոր մասին խոսելիս Անիի ձայնն էլ էր ժպտում, այլ կերպ հնարավոր չէր պատմել եղբոր մասին ու հերթական անգամ ապրեցնել նրան: Հ. Գ. Էդգար Պետրոսյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով: Էդգարը հուղարկավորված է Աբովյանում՝ ընտանեկան գերեզմանատանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում