«Հայաստանը շահագրգռված է Ռուսաստանի հզորության և անվտանգության բարձրացմամբ». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

eurasia.expert-ն «Անհնար է կռվել Ռուսաստանի դեմ. Զելենսկին դա ուղղակի չհասկացավ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում Ռուսաստանի տարածաշրջանային ակադեմիայի ռեկտոր, քաղաքական գիտությունների թեկնածու Մհեր Շահգելդյանը eurasia.expert-ի լրագրողի հետ զրուցել է այն մասին, թե ինչպես է ընկալվում Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված իրավիճակը Հայաստանում, և ինչպես դա կարող է ազդել Անդրկովկասում տիրող իրավիճակի վրա։

-Մհեր Լևոնովիչ, ինչպե՞ս են Հայաստանում ընկալում Ռուսաստանի կողմից առաջարկված անվտանգության երաշխիքներից ԱՄՆ-ի փաստացի հրաժարվելը։ Ի՞նչ է դա նշանակում Եվրոպայի և Անդրկովկասի անվտանգության համակարգի համար։

-Պարզ էր, որ Ռուսաստանի կողմից առաջարկվող անվտանգության երաշխիքների մերժումը բերելու էր իրավիճակի սրման։ Ռուսաստանը պետք է մեխանիզմներ գտներ իր սահմանների մոտ առաջացած սպառնալիքները զսպելու համար։ Մինսկի համաձայնագրում, ցավոք, առաջացել և ընդլայնվել էր քայքայումը։ Ընդ որում, այդ ամենն ուղեկցվում էր քաղաքական և տեղեկատվականհոգեբանական պատերազմի վարմամբ և Ուկրաինայի ռազմականացմամբ։ Դա էլ հանգեցրել է Ռուսաստանի համար միակողմանի «անվտանգության երկընտրանքի»: Ղարաբաղյան 44-օրյա պատերազմից հետո երկրորդ անգամ դիվանագիտությունը միտումնավոր մղվել է հետնաբակ, և նախապատվությունը տրվել է զենքին։ Դա տեսանելի է բոլորի համար։ Եթե այդպես շարունակվի երկարաժամկետ հեռանկարում, ապա աշխարհում անվտանգությունը կնույնականացվի միայն ռազմական ուժի հետ: Հարավային Կովկասի համար կարելի է ենթադրել, որ եթե ուկրաինական զինված ուժերն ամբողջությամբ վերահսկողության տակ վերցնեն Դոնեցկն ու Լուգանսկը, ապա Ադրբեջանում, Թուրքիայի աջակցությամբ, դեպի պատերազմ շարժումը նույնպես կակտիվանա, որն էլ կվերածվի տարածաշրջանային նոր հակամարտության։

- Ուկրաինական իրադարձություններն ի՞նչ ազդեցություն կունենան ռուս-հայկական հարաբերությունների վրա։

- Հայաստանի հանրային ընկալման մեջ, կապված ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի հետ, ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի բնակչությանը պաշտպանելու Ռուսաստանի որոշումը լեգիտիմ է ընկալվում։ Մեծամասնության համակրանքը ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի բնակչության կողմն է, բացառությամբ մի քանի կողմնակալ խմբերի: Միևնույն ժամանակ, մնում է ուժեղ բացասական տպավորությունն այն բանից, որ Ուկրաինան ցուցադրաբար գործում է Ադրբեջանի ռազմական մեթոդներով:

-Ինչո՞ւ ուկրաինական ճգնաժամը չլուծվեց դիվանագիտական ճանապարհով։

-Դրանք երեք մակարդակի խնդիրներ էին։ Նախ՝ ուկրաինական իշխանության մակարդակը։ Զելենսկին պատերազմը տեսնում էր որպես իշխանությունը պահելու հնարավորություն։ Ուկրաինայում ձախողվել են տնտեսական բարեփոխումները և կոռուպցիայի դեմ պայքարը, արտագաղթը կտրուկ աճել է, իսկ քաղաքական ուժերի վրա ճնշումներն ու արհեստական քրեական դատավարությունները լիովին սասանել են Զելենսկու դիրքերը, և, ամենայն հավանականությամբ, նա չէր վերընտրվի։ Երկրորդը Եվրոպայի տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականությունն է։ Արևմուտքում ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցների շահերը բաժանվել են. արևմտյան եվրոպացիները, այսինքն՝ «Կարոլինգյան Եվրոպան», հատկապես գերմանացիներն ու ֆրանսիացիները, չեն ցանկանում տեսնել դիվանագիտական ջանքերի ձախողում Եվրոպայում՝ Ղարաբաղի հարցում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ձախողումից հետո։ Բայց «բրէքզիթից» հետո Բրիտանիան Եվրոպայում փորձում է հագնել գլոբալ խաղացողի իր հին, փոշոտ ֆրակը, բարձրացրել է խաղադրույքները և խաղում է իրավիճակը շրջելու համար: Երրորդը գլոբալ աշխարհաքաղաքականությունն է։ Իհարկե, «առաջին ջութակի» դերը խաղում է ԱՄՆ-ը, բայց ամերիկյան վարչակազմի ոչ այնքան համահունչ ներքին կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ քաղաքական պլանավորումը գալիս է Լոնդոնից, որը շատ սերտ համագործակցում է Լեհաստանի, Բալթյան երկրների և Թուրքիայի հետ: Դա տարբեր երկրներին պատերազմի մեջ ներքաշելու բրիտանական հին դիվանագիտական մեթոդն է, իսկ Զելենսկին դա չի հասկացել։ Ամերիկացիները չեն պատրաստվում կռվել Ռուսաստանի դեմ, բայց դեմ չեն թուլացնել նրան:

- Ինչպե՞ս է Ուկրաինայում Ռուսաստանի հատուկ ռազմական գործողությունը փոխում աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունը:

-Իրավիճակն արդեն փոխվել է։ Բայց քանի որ աշխարհաքաղաքականությունը երկարաժամկետ պրոցես է, պետք է հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունենալու երկարաժամկետ տեսանկյունից։ Դեռ վաղ է լիովին կանխատեսել Ուկրաինայի ներկայիս կառավարության դիրքորոշումը, սակայն Զելենսկին արդեն երկու հայտարարություն է արել. նախ՝ որ Ուկրաինան մենակ է մնացել, և որ Կիևը պատրաստ է բանակցել Ուկրաինայի համար չեզոք կարգավիճակի շուրջ։

-Ի՞նչ սցենարներով կզարգանա իրավիճակը Ուկրաինայի շուրջ, և ի՞նչ նշանակություն կունենա այն Հայաստանի համար։

- Հանուն գոյատևման ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի բնակիչների որոշումը պետք է դիտարկվի միջազգային հանրության կողմից ժողովուրդների ինքնորոշման օրինական իրավունքի տեսանկյունից: Այդ իրավունքը, չգիտես ինչու, միջազգային կազմակերպությունները կիրառում են Թիմորի, Սուդանի, Կոսովոյի նկատմամբ, իսկ Դոնեցկի, Լուգանսկի և Ղարաբաղի համար դա չի կիրառվում: Հայաստանը Ռուսաստանի հետ ունի ոչ միայն ռազմավարական դաշնակցային հարաբերություններ, այլ նաև պատմական ու քաղաքակրթական բարեկամական կապ։ Հայաստանը շահագրգռված է Ռուսաստանի հզորության և անվտանգության բարձրացմամբ։ Մենք նաև երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական շահեր ունենք տարածաշրջանում, հատկապես անվտանգության ոլորտում։ Թուրքիան Հարավային Կովկասում, անկախ նրանից, թե ինչ մարտավարական քայլեր է ձեռնարկում, երկարաժամկետ հեռանկարում եղել է, կա և կլինի ՆԱՏՕ-ի անդամ: Նա նաև երազում է Մեծ Թուրանի մասին: Իսկ դա հաստատուն է, որը չի փոխվում:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում