Սահմանափակումներն արդյունք չեն տալիս. ինչո՞ւ է այդպես. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երեկ առողջապահության նախարարությունը որոշեց, որ դիմակ կրելն այլևս պարտադիր չէ, դա մնում է քաղաքացու հայեցողությանը: Ասել, որ մինչ այս մեզ «կոտորել» էինք դիմակ կրելով, սուտ կլինի: Այդուամենայնիվ, կրողներ կային: Այս մի սահմանափակման վերացումը նոր մտորումների պատճառ դարձավ՝ իսկ ինչպե՞ս են գործել ու գործում դրանք: Նախ՝ արձանագրենք, որ 2020 թվականից սահմանափակումների շրջապտույտում գտնվող մեր հասարակության համար 2022 թ.-ը սկսվեց նոր սահմանափակումներով և արգելքներով:

Ծխախոտի գովազդն արգելվեց վաճառքի կետերում, հիմա ծխախոտի տուփերն ամոթխածորեն թաքնվել են փակ տարածքում, որը բացվում է միայն վաճառքի պահին: Ասում են, թե այս կերպ ծխողների թիվը կնվազի, անչափահասներն էլ ծխախոտ չեն գնի: Մարտի 15-ից արգելվելու է ծխախոտի օգտագործումը հանրային սննդի բոլոր օբյեկտներում, այդ թվում՝ բացօթյա: Այն, որ փակ տարածքներում, որտեղ չկան ծխողների համար առանձնացված վայրեր, երբեմն անհնար է անգամ մեկ րոպե ավելի մնալ, փաստ է, բայց բացօթյա տարածքներում ծխելու արգելքը շատերին տարակուսելի է թվում: Հաջորդ սահմանափակումը կորոնավիրուսի «մասին» էր. հունվարի վերջից հանրային վայրեր այցելելիս պետք է հավաստեիր, որ պատվաստված ես կամ էլ ունես ՊՇՌ թեստավորում` բոլորին QR կոդդ ցույց տալով: Մեր դարդը մեզ քիչ էր, արգելեցին նաև պոլիէթիլենային տոպրակները` վաճառքում թողնելով որոշակի հաստությամբ տոպրակներ, որոնք արդեն վաճառվում են ավելի թանկ գնով:

Բնության մասին հոգ տանելը շատ կարևոր է, ի վերջո, այն աղբը, որ տեսնում ենք շուրջբոլորը, մի օր մեր տներն է լցվելու, բայց ցանկացած նախաձեռնության մեջ տնտեսվարողներն, իհարկե, գտնում են իրենց շահույթը: Արգելքներ ու սահմանափակումներ են մտցվում, բայց օրենքներ մշակողները միշտ մոռանում են կարևորի` ազգային մենթալիտետի մասին: Մենք չենք պահում կանոնները, կգնանք օտար երկիր, կասենք` գիտեք ինչ մաքուր էր, փողոցում մի ցելոֆան, ծխախոտի մնացորդ չէիր գտնի: Այնտեղ կվախենանք թղթի կտորն անգամ գետնին գցել, քանի որ մեծ չափերի հասնող տուգանքներ կան, Հայաստանում կանենք դա, քանի որ նախ՝ չենք տուգանվի, երկրորդ` երկրին տիրոջ հոգեբանությամբ այդպես էլ չվերաբերվեցինք: Մեկ օր չէ, որ այսպես է: Մի շրջան քաղաքում ակտիվորեն նստարաններ և աղբամաններ էին տեղադրվում, բայց օրեր պահանջվեցին, որ դրանք կոտրեն և օգտագործման համար ոչ պիտանի դարձնեն, նույնն է նաև ավտոբուսների կանգառների պարագայում: Վերադառնանք կանոնների պահպանմանը:

Դեռևս փետրվարի 17ին առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանն ասաց, որ առաջիկայում որոշակի սահմանափակումներ կհանվեն` հաշվի առնելով համաճարակային իրավիճակը: Փակ տարածքներում դիմակների ոչ պարտադիր կրման մասին խոսեցինք սկզբում: Հիմա ամենի մասին՝ ըստ հերթականության: Դիմակների կրումը պարտադիր դարձավ դեռ 2020 թ.-ի մարտից` որպես վիրուսի տարածման կանխարգելման միջոց, ամեն դեպքում՝ այդ մասին պնդում էր նախարարությունը: Պարբերաբար դրա կրումը պարտադիրից դարձավ ոչ պարտադիր և հակառակը, փակ ու բաց տարածքներում դրանք կրելու մասին հրամանները մեկը մյուսին փոխարինում էին այնպիսի արագությամբ, որ չէինք հասցնում ֆիքսել` հիմա դիմակ պետք է դնե՞նք, թե՞ ոչ:Մի կողմ թողնելով դիմակի օգտակարության գործոնը, այն շատ է քննարկվել, ֆիքսենք, որ հանրային տրանսպորտում, որը ոչ միայն կորոնավիրուսի, այլ նաև մյուս վիրուսների տարածման օջախ է, դիմակ վաղուց չեն կրում կամ էլ դա անում են շատ քչերը: QR կոդերով հանրային վայրեր մուտք գործելու պահանջը ևս մի քանի օր գործեց: Ինքս վերջին շրջանում մի քանի տեղ հասցրել եմ լինել, միայն մեկ տեղում են ստուգել կոդի առկայությունը: Ինչո՞ւ է այսպես:

Հիմա կասենք՝ որովհետև ենթարկվող չենք, բայց մյուս կողմից` կա նաև վերահսկողության խնդիրը: Կամ հոգեհան անող ստուգումների շարք է սկսվում, կանգնեցնում էին ավտոբուսները, ստուգում դիմակների ու ալկոգելի առկայությունը, վարորդի փաստաթղթերը, կամ էլ զրո վերահսկողություն է: Մի քանի օր՝ խստացված ստուգումներ, այն էլ՝ մայրաքաղաքում ու մարզկենտրոններում, և վերջ: Հետո նորից նույն վիճակն է: Ցանկացած, անգամ հանրության համար ընկալելի որոշման ընդունման ու կյանքի կոչման ընթացքը շատ կարճ է տևում, այո, այն դառնում է օրենք, որն ամրագրված է, այն կարող է մի ընթացք նաև կիրառության մեջ դրվել, բայց որոշ ժամանակ անց դադարում է դրա կիրառությունը, քաղաքացիներն ու պետությունը վերադառնում են ի շրջանս յուր: Չենք զարմանա, եթե որոշ ժամանակ հետո գործածության մեջ դրվեն հին տոպրակները, նորերը մնան և շարունակեն թանկ գնով վաճառվել: Մեր պետությունը թերանում է վերահսկողության հարցում: Եթե միայն քննարկենք կորոնավիճակը Հայաստանում, հստակորեն կարող ենք շեշտել` գրեթե զրո վերահսկողության պարագայում ունեցել ենք մի քանի հազարի հասնող մահեր, հիվանդացության բարձր մակարդակ: Մինչդեռ, եթե 2020 թ.-ի մարտից կիրառվեր խստագույն վերահսկողություն, նման պատկեր գուցե չունենայինք: Մյուս կողմից` մեր պետությունը չի գնում սովորեցնելու ու բացատրելու ճանապարհով: Միանգամից՝ արգելք, բայց այս ճանապարհով արդյունքի հասնելու հավանականությունը ևս գրեթե զրոյական է:

Օրինակ` ի սկզբանե մեզ գրեթե տեղեկատվություն չտրվեց կորոնավիրուսի, պատվաստման կարևորության, պատվաստումից հետո առաջացող հնարավոր խնդիրների մասին, մինչդեռ հավել յալ գումար չվճարելու համար շատերը գնացին և պատվաստվեցին: Երբ նախարարությունը սկսեց իրազեկող տեղեկություններ տրամադրել, «գնացքն արդեն գնացել էր»: Նույնն է նաև ծխախոտի պարագայում: Հասկանում ենք` նախաձեռնության թիրախում հատկապես անչափահասներն են, իսկ պետական համապատասխան գերատեսչությունները քանի իրազեկող նյութ են պատրաստել, արդյոք խոսել են նրանց հետ ծխախոտի վնասակարության մասին:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում