Ուկրաինան Հայաստանից այնքան էլ «հեռու» չէ...«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Միջազգային հանրությունը բախվում է նոր մարտահրավերների, որոնցից մեկն էլ հակամարտությունների թեժացումն է, ինչը նկատելի է տարբեր տարածաշրջաններում։ Բայց շատ կարևոր է դիտարկել այն հանգամանքը, թե այդ կոնֆլիկտների սրացումն ինչպիսի ռեզոնանս կարող է ունենալ թե՛ տարածաշրջանային, թե՛ համաշխարհային մակարդակով։ Եվ այս տեսանկյունից հատկապես ուշադրության է արժանի Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված իրավիճակը, որի հետևանքով լարվել են Արևմուտքի ու Ռուսաստանի հարաբերությունները։

Ռուսաստանը երաշխիքներ է պահանջում ՆԱՏՕ-ից, որ այդ ռազմաքաղաքական դաշինքը չընդլայնվի դեպի արևելք, և Ուկրաինան Հյուսիսատլանտյան դաշինքի անդամ չդառնա, իսկ ԱՄՆ-ը և իր դաշնակիցներն էլ խոսում են այն մասին, թե Ռուսաստանը մտադիր է Ուկրաինա ներխուժել, և այդ նպատակով ՌԴ-ն Ուկրաինայի սահմանների երկայնքով հարյուր հազարից ավելի զորք և մեծ քանակությամբ զինտեխնիկա է կուտակել։ Ընդ որում, Արևմուտքը սպառնում է, թե Ուկրաինա ներխուժման դեպքում Ռուսաստանի դեմ աննախադեպ տնտեսական պատժամիջոցներ են կիրառվելու։ Խոսվում է անգամ ամբողջ աշխարհում ֆինանսական գործարքների մասին ֆինանսական հաստատություններին տեղեկություն փոխանցելու հնարավորություն ընձեռող SWIFT համակարգից Ռուսաստանն անջատելու մասին։

Մյուս կողմից էլ՝ Արևմուտքի ճնշումների բեռը թեթևացնելու համար խորանում է Ռուսաստանի և Չինաստանի համագործակցությունը։ Եվ չնայած ԱՄՆ-ը և Մեծ Բրիտանիան Ռուսաստանի նկատմամբ կոշտ դիրքորոշում են որդեգրել, այնուամենայնիվ, մի շարք եվրոպական երկրներ, որոնց տնտեսությունները սերտորեն կապված են Ռուսաստանից եկող մատակարարումների, մասնավորապես էներգակիրների ներկրման հետ, շահագրգռված չեն Ուկրաինայի հակամարտության թեժացմամբ։ Եվ խնդրին դիվանագիտական ճանապարհով լուծում տալու հնարավորության դուռը դեռևս փակված չէ։ Սակայն տարբեր վերլուծաբաններ արդեն իսկ ռազմական բախման մեկնարկի հետ կապված ժամկետներ են նշում։

Եվ պատահական չէ, որ մասնագետները ստեղծված իրավիճակը համարում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր ամենավտանգավոր իրադրությունը, որը գլոբալ ապակայունացման լուրջ վտանգ է պարունակում։ Անգամ նշվում է այն մասին, թե Ուկրաինայի շուրջ հակամարտության արդյունքում կարող է փոփոխվել ներկայումս միջազգային հարաբերություններում գործող աշխարհակարգը։ Այսինքն, բացառված չէ, որ Ուկրաինայի շուրջ հակամարտությունը գլոբալ փոփոխությունների պատճառ կարող է դառնալ։ Իսկ դրա հետևանքները հատկապես արտահայտված են լինելու Հայաստանի համար, քանի որ Ռուսաստանը մեր ռազմավարական դաշնակիցն ու ամենամտերիմ գործընկերն է։ Սակայն զարմանալին այն է, որ շատերին դեռևս թվում է, թե «Ուկրաինան Հայաստանից հեռու է», և այդ երկրում տեղի ունեցող իրադարձությունները մեզ հետ կապ չունեն։ Բայց դա միանշանակ այդպես չէ։

Նախ՝ եթե Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցներ սահմանվեն, ապա դրանց ազդեցությունը Հայաստանի համար էական է լինելու։ Իսկ Ռուսաստանի անջատումը ֆինանսական փոխանցումների SWIFT համակարգից կարող է հատկապես ծանր հարված հասցնել Հայաստանի տնտեսությանը։ Հայաստանի համար Ռուսաստանը արտահանման առաջատար ուղղություն է, իսկ երբ, օրինակ՝ ռուսական ռուբլու դիրքերը թուլանան, հայ արտահանողները կդառնան ոչ մրցունակ։ Այս մասին օրերս խոսեց նաև ԿԲ նախագահը, բայց, ընդհանուր առմամբ, կարծես թե, իշխանություններին այնքան էլ չի անհանգստացնում Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված իրավիճակը։

Անկախ այն հանգամանքից, թե ինչպես կզարգանան իրադարձությունները, Հայաստանը միանշանակ պետք է պատրաստ լինի անգամ վատթարագույն սցենարին՝ հաշվի առնելով Արցախյան պատերազմից հետո մեզ համար ստեղծված խոցելի իրավիճակը։ Անհրաժեշտ է ուշադրության արժանացնել հատկապես այն հանգամանքը, որ Անկարան, չնայած ցուցադրականորեն հայտարարում է, որ պատրաստ է միջնորդական դեր ստանձնել Մոսկվայի ու Կիևի միջև, այնուամենայնիվ, ակտիվ ներգործություն է ունենում հակամարտության թեժացման համար։ Թուրքիան սեփական արտադրության ԱԹՍներ ու ռազմամթերքի այլ տեսակներ է վաճառում Ուկրաինային, մյուս կողմից էլ դիմում է ԱՄՆ-ին՝ 40 միավոր F-16 կործանիչ գնելու համար՝ այն պայմանավորելով Ռուսաստանին զսպելու անհրաժեշտությամբ։

Ուստի պատահական չէ, որ Էրդողանը հայտարարում է, թե Թուրքիան շարունակելու է կատարել ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում ստանձնած դաշնակցային պարտավորությունները, և դրանում ոչ ոք թող կասկած չունենա: Այլ կերպ ասած՝ Անկարան շահագրգռված է, որ իրավիճակը Ուկրաինայում ընթանա դեպի էսկալացիա, իսկ երբ Ռուսաստանը Եվրոպայում զբաղված լինի և տևական ժամանակ խրվի հակամարտության մեջ, ապա այդ ժամանակ Թուրքիայի ձեռքերը կազատվեն Հարավային Կովկասում։ Իսկ Թուրքիայում պանթուրքական հավակնությունները կրկին վեր են հառնում, որը ցույց է տալիս նաև թյուրքախոս երկրներում ակտիվ ներգործություն ունենալու Անկարայի ջանքերն ու Թյուրքալեզու պետությունների կազմակերպության միջոցով սեփական ազդեցության ընդլայնումը։

Թերևս նաև դրանով է պայմանավորված, որ Ադրբեջանը տարբեր սադրանքների միջոցով ամեն կերպ փորձում է Հայաստանի և Արցախի սահմաններին ռազմական գործողությունների վերսկսման նախադրյալներ ստեղծել։ Եվ այդ երկրում պարբերաբար խոսվում է ռուս խաղաղապահներին Արցախից հեռացնելու անհրաժեշտության մասին։ Պատերազմի ընթացքում Թուրքիան հաջողացրեց անպատիժ կերպով վարձկան ահաբեկիչ գրոհայինների տեղափոխել Արցախ, իսկ ի՞նչն է խանգարելու նրան նման գործելակերպի դիմել նաև այս անգամ։

Մանավանդ որ, չպետք է բացառել, որ ցանկացած պահի թուրքական կողմը կարող է տապալել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման օրակարգը՝ մեզ համար անընդունելի պահանջներ առաջ քաշելով։ Այնպես որ, Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակը չափազանց լուրջ է Հայաստանի համար։ Եվ այս իրադարձությունների նկատմամբ Փաշինյանի ու նրա իշխանության անտարբերությունն ուղղակի տարակուսելի է։ Սա՝ մեղմ ասած:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում