«Արտագաղթի այսօրվա տեմպերի վրա առաջին հերթին ազդում են երկրի անվտանգային իրավիճակը, մարդու իրավունքների խախտումները, ներքաղաքական անկայունությունը». «Փաստ»

Հարցազրույց  ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչ Ելենա Կիրակոսյանի հետ:

- Տիկին Կիրակոսյան, 2022 թվականի բյուջեով նախատեսվում է նվազագույն թոշակները և նպաստները բարձրացնել 2000 դրամով: Գնաճի ցուցանիշները հաշվի առնելով, ըստ Ձեզ, այսօր այդ բարձրացումը ինչ-որ կերպ լուծո՞ւմ է սոցիալական այդ խմբի առջև ծառացած խնդիրները:

- Գնաճի տեմպերը որևէ կերպ արտացոլված չեն պետբյուջեում, ինչը լուրջ մտահոգությունների տեղիք է տալիս: Նվազագույն թոշակների և նպաստների՝ 2000 դրամով բարձրացումը միանշանակ չի կարող փոխհատուցել գնաճի հետևանքները: Ընդ որում, գնաճի հետևանքներն զգում է ոչ միայն սոցիալական այս խումբը, սակայն մյուս խմբերի մասով կառավարությունը ոչինչ չի նախատեսում: Ընդհանուր առմամբ, կառավարության սոցիալական քաղաքականությունը որևէ կերպ հնարավոր չէ արդյունավետ համարել: Ինչպես 2021 թվականին, այնպես էլ 2022 թվականին կառավարությունն իրական, խորքային լուծումներ չի առաջարկում քաղաքացիների առջև ծառացած սոցիալական խնդիրների լուծման համար: Դրա ամենավառ ապացույցներից է անապահով սոցիալական խմբերին տրամադրվող աջակցության՝ բյուջեի մոտ 18 տոկոսով կրճատումը: Սա արվում է այն պարագայում, երբ մենք այս տարվա կտրվածքով ունենք 9,5 տոկոս գնաճ, 2022 թվականի համար ևս ունենք գնաճի կանխատեսում:

- Վիճակագրական տվյալների համաձայն, այսօր  ունենք արտագաղթի լուրջ տեմպեր: Ձեր կարծիքով, արտագաղթի գլխավոր պատճառը սոցիալական խնդիրնե՞րն են:

- Իհարկե, սոցիալական խնդիրները բավականին լուրջ ազդեցություն են ունենում մարդկանց՝ արտագաղթելու որոշման  վրա՝ հատկապես, երբ քաղաքացին տեսնում է, որ կառավարությունը դրանք լուծելու համար որևէ քայլ չի իրականացնում, որ գնաճի պայմաններում կառավարությունը բյուջեով կրճատում է սոցիալական բնույթի որոշակի ծախսեր, իսկ  բարձրաստիճան պաշտոնյաները շարունակում են պարգևավճարներ ստանալ: Թանկարժեք մեքենաներ են ձեռք բերում բյուջեի հաշվին այն դեպքում, երբ կառավարությունը հայտարարում է, թե քաղաքացիների սոցիալական խնդիրների լուծման համար բյուջեում գումար չկա: Բնականաբար, սոցիալական այս անարդարության գիտակցումը ևս էական ազդեցություն է ունենում մեր քաղաքացիների՝ արտագաղթելու որոշման վրա: Սակայն, կարծում եմ, որ վերջին մեկ տարվա ընթացքում արտագաղթի տեմպերի վրա սոցիալական բնույթի խնդիրները ինչ-որ տեղ դարձել են երկրորդական: Արտագաղթի այսօրվա տեմպերի վրա առաջին հերթին ազդում է երկրի անվտանգային իրավիճակը, մարդու իրավունքների խախտումները, ներքաղաքական անկայունությունը: Հասարակության համար օր-օրի ավելի ակնհայտ է դառնում, որ նույնիսկ կապիտուլյացիայի ստորագրումով Փաշինյանը չի կարողացել խաղաղություն հաստատել: Սահմաններին այսօր շատ ավելի վատ վիճակ ունենք, քան երկու-երեք տարի առաջ էր: Անընդհատ իմանում ենք նոր զոհերի, նոր վիրավորների, նոր գերիների մասին:

- Բրյուսելյան հանդիպման արդյունքում մեր գերիներից 10-ը վերադարձան հայրենիք: Ինչպե՞ս եք գնահատում այսօր գերիների հետվերադարձի ուղղությամբ իշխանությունների գործողությունները:

- Իհարկե, շատ ողջունելի է, որ մեր տղաներից 10-ը վերադարձել են, սակայն, ընդհանուր առմամբ, գերիների շուրջ գործընթացները շատ մտահոգիչ են: Միջազգային հանրության ընկալումներում այս հարցի շուրջ վերջին շրջանում որոշակի տրանսֆորմացիաներ են տեղի ունեցել: Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ԱԳ նախարարների վերջին հայտարարության ու ԵՄ նախագահի  հայտարարության մեջ որևէ բառ չկա գերիների մասին. խոսվում է բացառապես պահվող անձանց մասին: Սա ադրբեջանական կողմի աշխատանքի արդյունք է, որին գործող իշխանությունը կա՛մ չի կարողացել, կա՛մ չի էլ փորձել դիմագրավել: Նման տերմինաբանության կիրառումը  լեգիտիմացնում է այսօր Ադրբեջանում մեր տղաների նկատմամբ շարունակվող դատական գործընթացները: Ադրբեջանի համար մեր գերիներին հետ չվերադարձնելու լեգիտիմ պատրվակ է ստեղծում մեր իշխանությունը՝ գերիների վերադարձից հետո նախատեսվող ստանարտ իրավական գործընթացը հանրայնացնելով և այդ թեման իր քաղաքական նպատակներով շահարկելով: Բռնապետական Ադրբեջանում, որտեղ մեր տղաները խոշտանգումների են ենթարկվում, օգտվում են գերիների նկատմամբ քաղաքականության անգամ այս փոփոխությունից և փորձում են դիվիդենտներ քաղել:

- Կայացել է «3+3» ձևաչափի առաջին հանդիպումը, կողմերը ծրագրում են արդեն երկրորդ հանդիպումը, որը տեղի է ունենալու Անկարայում: Օրակարգում տարածաշրջանային խնդիրներ են: Արդյոք այստեղ չկա՞ վտանգ, որ Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացը կարող է դուրս բերվել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափից:

-  Նման մտավախություն իսկապես կա: Չնայած Փաշինյանը հայտարարում է, որ «3+3» ձևաչափում չեն քննարկվելու հարցեր, որոնք արդեն իսկ քննարկվում են այլ ձևաչափերում, դժվար է պատկերացնել, որ տարածաշրջանային իրավիճակի քննարկումը հնարավոր կլինի Ղարաբաղյան հակամարտության շրջանցումով: Ինչ վերաբերում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափին, ընդհանուր առմամբ պետք է արձանագրեմ, որ վերջին շրջանում նկատվում է վերջինիս՝ Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացից առնվազն հեռու պահելու միտում: Բրյուսելում, ի թիվս այլ խնդիրների, Փաշինյան-Ալիև հանդիպումից հետո ԵՄ նախագահի հայտարարության տեքստում որևէ խոսք չկար Լեռնային Ղարաբաղի և հակամարտության կարգավորմամբ զբաղվող Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափի մասին՝ այն դեպքում, երբ Եվրոպական միությունը մշտապես Ղարաբաղյան հակամարտության համատեքստում հղվել է Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափում ընթացող գործընթացին՝ աջակցություն հայտնելով համանախագահների ջանքերին: Պարզ է, որ գործընթացում Եվրոպան իր շահերն ունի, որոնք աշխարհաքաղաքական բնույթի են: Եվրոպան փորձում է վերակագնել, ամրապնդել և տարածել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում: Ցավոք, դա արվում է մի ճանապարհով, որն արդյունքում հատվում է Ադրբեջանի շահերին՝ Հայաստանի կողմից չստանալով դիմադրություն: Ադրբեջանը միշտ է դժգոհություններ ունեցել Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափի հետ կապված, իսկ պատերազմի հետո փորձում է ամեն կերպ ազատվել դրանից, քանի որ այդ ձևաչափի գոյությունը խոսում է այն մասին, որ հակամարտությունը չի ավարտվել, ինչպես պնդում է Բաքուն: Նման պայմաններում լուրջ հարցեր են առաջացնում. Հայաստանի իշխանությունը չի կարողանո՞ւմ դիվագրավել թուրք-ադրբեջանական տանդեմին, թե՞ իշխանությունները, իրենց անհատական և խմբային շահերից ելնելով, խաղում են Բաքվի կողմից առաջարկվող, մեզ համար բավականին վտանգավոր խաղը: