«Հեղափոխությունները գալիս, ջնջում, վերացնում են». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հաճախ ենք քննարկում երկրում տիրող իրավիճակը քաղաքականության տեսանկյունից, մինչդեռ երբեմն անտեսում ենք հասարակության դերն ու կարևորությունը: Թիրախում հայտնվում են նաև մարդիկ, որոնք տարակարծիք են, այլ պատկերացումներ ունեն, բայց եթե ցանկանում ենք փոփոխություններ, ապա դրանք պետք է սկսել հասարակությունից, նույն քաղաքական գործիչներն ու անհատները հանրույթի հետ աշխատելու կարիք ունեն: Եթե այսօր աղետալի վիճակում ենք նաև սեփական ընտրության հետևանքով, ապա ի՞նչ է արվում հետագայում նման սցենարը բացառելու համար: Գրող, հրապարակախոս Դավիթ Վանյանն ընդգծում է՝ այնպիսի տեղում ենք ապրում, որ այլևս սխալվելու իրավունք չունենք:

«Յուրաքանչյուր սխալ մեզ համար նշանակում է և՛ արտագաղթ, և՛ հուսալքություն, և՛ ծնելիության անկում, և՛ տնտեսական անկում, և՛ ընդհանրապես բարոյական անկում: Պետք է կարողանանք ոչ միայն այս խայտառակ իրավիճակից դուրս գալ, այլ այնպիսի մի համակարգ ստեղծել, որի դեպքում առողջացում է սկսվում, և դա պետք է լինի պերմանենտ: Սա վերաբերում է մեր հասարակությանը, մարդկանց և պետական մեխանիզմներին: Պետք է շատ լուրջ պետական ռեֆորմներ կատարենք, որովհետև «դեմոկրատիան» չի աշխատում մեր տարածաշրջանում: Մեր հարևանները ոչ դեմոկրատ ժողովուրդներ են, ավտորիտար, երբեմն կրոնական հիմքով, երբեմն առանց, բայց չես կարող գայլերի մեջ բարության քարոզ կարդալ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Վանյանը: Շեշտում է՝ ամենակարևորը հասարակության բուժումն է:

«Պետք է գիտակցենք, որ երեսուն տարվա մեջ դաստիարակել ենք մի քաղաքացու, որը չցանկացավ տեր լինել իր ժողովրդի հաղթանակներին, ընտրեց սովորական կոմֆորտը, դրամը, իր լավ ապրելու երազանքը: Մարդիկ մեղավոր էլ չեն: Նրանք երեսուն տարվա մեջ այնպիսի պայմաններում էին ապրել, որ ստիպված ուզում էին մի քիչ ավելի հանգիստ ապրել: Եթե մարդկանց տեսանկյունից նայենք, «հեղափոխությունը» նրանց ցանկությունների, իղձերի պոռթկումն էր, նրանք ուզում էին, որ մի բան փոխվի: Իրենք մեղավոր չեն, որ մի հիմարի մեկը եկավ ու ամեն ինչ փչացրեց: Չնայած, որպես կանոն, բոլոր հեղափոխությունները դրանով են ավարտվում: 1917 թ.-ին հեղափոխություն եղավ, Խորհրդային Միությունը միայն 60-ականներին սկսեց իր էլիտային գալ, Պարսկաստանում 40 տարի առաջ հեղափոխություն է եղել, այնտեղ նոր սկսում են էլիտային գալ:

Հեղափոխությունները գալիս, ջնջում, վերացնում են ամեն ինչ, ու տասնամյակներ են պետք, որ մարդիկ ոտքի կանգնեն: Բայց բազմատարր ազգ ենք՝ տարբեր մտածողությամբ, տարբեր հոգեբանությամբ: Սփյուռք, Հայաստան, Արցախ, Հայաստանի յուրաքանչյուր շրջան խոսում է մի խոսվածքով, իսկ բարբառային մտածողությունն իր մեջ ենթադրում է նաև հոգեբանություն: Իմունիտետ ունենք և ճիշտ քայլեր կատարելու դեպքում կկարողանայինք նաև արդյունք ունենալ: Այստեղ պետք է մտավորական, մշակութային վերնախավի ակտիվություն: Պետք է կարողանանք այդ մարդկանց մեկ ընդհանուր հայտարարի բերել, որպեսզի ստանդարտների շուրջ աշխատանք կատարվի, Հայաստան-Սփյուռք մի ընդհանուր օրակարգ լինի, պետք է կարողանանք հայ ազգի պարադիգման տալ, որպեսզի ունենանք նաև անվտանգության երաշխավորություն: Սա շատ կարևոր բան է»,-ասում է հրապարակախոսը:

Հավելում է՝ աշխատանքի բերումով արտերկրում գտնվելով՝ այժմ հանդիպում է մարդկանց, խոսում նրանց հետ, շատերը վակուումի մեջ են, աչքերի մեջ ոչինչ չկա, հավատ չունեն, բաժանված են մասերի: «Շատերն ասում են՝ մեզ համար մեկ է, թող հանկարծ նախկինները չգան, թող Ալենի համար մեքենա գնեն, նրանք էլ են քշել մեքենա: Սովորական մարդն այս կատեգորիաներով է մտածում, նրա համար քաղաքական որոշումը, ձայն տալը ինչ-որ տեղ նաև վրեժխնդրության ակտ է, այդ ձևով տարիների կուտակված իր ցասումն է արտահայտում: Սա պետք է հասկանանք, մեր մարդիկ են, պետք է սիրով վերաբերվենք իրենց: Ցավոք, նրանց որոշումից է կախված պետության այսպիսին լինելը, բայց պետք է հասկանալ, որ նրանց բալիկներն են սահմանում կանգնում, նրանք քաղաքացիներ են: Փեշերից քարերը պետք է թափենք, եթե տարբեր կարծիքներ ունենք, ամեն դեպքում պետք է փորձենք իրար հասկանալ:

Պետք է նաև Սփյուռքում կենտրոններ ստեղծվեն, որոնք այդ լույսը կճառագեն: Շատ կարևոր է ազգայինի ֆակտորը: Միայն ազգայինին վերադարձի դեպքում կկարողանաս ունենալ քո իմունիտետը համաշխարհային բարոյական անկումի դեմ: Աշխարհը շատ արագ է փոխվում, այնպիսի տարածաշրջանում ենք ապրում, որ չենք կարողանում հասցնել այդ փոփոխություններին, որովհետև անընդհատ տարված ենք պատերազմով, թշնամիներով և այլնով: Պետք է կարողանանք Սփյուռքը միավորել: Պետք է քաղաքական դպրոց ստեղծենք, արտաքին քաղաքական դպրոց էլ չունենք, չեմ տեսնում մեր դեսպանների աշխատանքը: Կան ուժեր, օրինակ՝ Հայ դատի գրասենյակը, բայց դրանք էլ աջակցություն չեն ստանում, հակառակը՝ անընդհատ թիրախում են: Նոր լիդերներ պետք է առաջ գան, որոնք պետք է միայն միավորման մասին խոսեն: Նրանք, ովքեր կխոսեն միավորելու, ընդհանուր հայտարար գծելու մասին, կկարողանան ժողովրդին այս վիճակից հանել»,-եզրափակում է Դավիթ Վանյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում