«Այս ընտրությունները ճակատագրական են լինելու»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երեկ պաշտոնապես մեկնարկեց նախընտրական քարոզարշավը: Քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանի խոսքով, թեժ քարոզարշավ է լինելու, որովհետև այս ընտրությունները տարբերվում են նախորդ բոլոր ընտրություններից:

«Վերջին 30 տարիներին այսքան հակադիր բևեռներ երբևիցե չեն եղել: Բոլորն էլ հասկանում են, որ այստեղ զուտ քաղաքական տեսակետների, քաղաքական կամ գաղափարական պայքար չէ: Այստեղ, ըստ էության, լինել-չլինելու պայքար է. մի կողմից՝ Փաշինյանը շատ լավ հասկանում է, որ եթե պարտվի, ինքն ու իր թիմը հայտնվելու են համապատասխան վայրերում. դատարաններում են փորձելու արդարանալ: Մյուս կողմից՝ եթե պարտվի ընդդիմությունը, ապա ընդդիմությանն աջակցող էլեկտորատի համար դա պետության վերջն է լինելու:

Ինչու, որովհետև այդ հատվածի պատկերացումներում կա այն գաղափարը, ըստ որի, եթե հունիսի 20-ին Փաշինյանը վերարտադրվի, ապա, կարելի է ասել, կվերարտադրվի Հայաստանի կործանման, ոչնչացման գործընթացը: Այս իմաստով Հայաստանում ընդդիմությունը կամ իշխանությունը երբևէ չեն համարել, որ պայքարը կյանքի և մահվան միջև է, ինչը չենք կարող ասել այս ընտրությունների համար: Հաշվի առնելով այս հանգամանքը՝ կարծում եմ, որ այս ընտրությունների կարևորությունը շատ ավելի նշանակալի է, քան նախորդներինը: Այս ընտրությունները ճակատագրական են լինելու, ինչը միանշանակ է»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:

Անդրադառնալով քարոզարշավի մեկնարկին ու քաղաքական ուժերի վարքագծին՝ Ե. Բոզոյանը դիտարկեց իշխանության բառապաշարը. «Այդ բառապաշարին մենք ծանոթ ենք դեռ 2018 թ.-ից սկսած: Ըստ էության, այս առումով ոչինչ չի փոխվել: Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ այս քարոզարշավում նման բառապաշար էր օգտագործվելու իշխանության կողմից: Եվ հատկապես նախընտրական արշավում այդ բառապաշարը ավելի է կոշտանում, ինչը ևս սպասելի էր: Հիշենք նաև, որ նույն 2018 թ.-ից Հայաստանում ուժեղ հակաքարոզչություն է եղել:

Հիշենք հայհոյախառն ձևակերպումներով գրառումները, երբ ֆեյսբուքյան ինչ-որ շրջանակներ հարձակվում էին ցանկացած այլընտրանքային խոսքի վրա: Նախընտրական արշավի ժամանակ դա կրկնապատկվելու, եռապատկվելու է, որովհետև հասկանալի է նաև հետևյալը. եթե նախկինում Փաշինյանն իշխանության կորստի խնդիր չուներ, ապա այսօր ռեալ դրված է իշխանության կորստի հարցը. իր համար դա կյանքի և մահվան հարց է, ու հաշվի առնելով այդ հանգամանքը՝ որևէ կարմիր գիծ չի լինելու, ինչպես չկար նաև նախկինում, երբ այսօրվա իշխանության ներկայացուցիչները նախկին իշխանության ներկայացուցիչների տների դիմաց անգամ դագաղներ ու ծաղկեպսակներ էին դնում»:

Ինչ վերաբերում է վերոնշյալ բառապաշարի ու 2018 թ. տեխնոլոգիաների ազդեցությանն արդեն այսօր՝ քաղաքագետը նկատեց. «Վերջին ամիսների, նաև վերջին շաբաթների ընթացքում տեսնում ենք, որ Փաշինյանի վարկանիշը կտրուկ անկում է ապրում, թեպետ նրա վարկանիշը կտրուկ անկում էր ապրել դեռ մեկ-երկու տարի առաջ: Համաճարակի ժամանակ այդ վարկանիշը ավելի մեծ անկում ապրեց: Ավելի վաղ՝ 2018 թ. ապրիլին, նրա վարկանիշը մոտ 80-90 տոկոս էր, Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ ստացավ 80 տոկոս, իսկ ընդամենը մի քանի ամիս հետո՝ 2018թ. խորհրդարանական ընտրություններին, 70 տոկոս ստացավ:

Վարկանիշը կամաց-կամաց իջնում էր նաև սոցիալական ու տնտեսական չլուծված հարցերի ֆոնին, իսկ պատերազմի արդյունքներից հետո վարկանիշն այս պահի դրությամբ, ըստ իս, նվազել է՝ հասնելով մինչև 25-30 տոկոսի: Իմ պատկերացմամբ, նա 25-30 տոկոսից ավելի ձայն չի ունենալու, որովհետև հասարակության ճնշող մեծամասնությունը՝ մոտ 70 տոկոսը, կտրականապես մերժում է իրեն, և, ըստ էության, փորձում է այլընտրանք գտնել: Վերջին շաբաթների նախընտրական գործընթացները ցույց են տալիս, որ եթե նախկինում կար վերոնշյալ այլընտրանքի բացակայությունը, ապա վերջին մեկ-երկու ամսվա ընթացքում արդեն ակնհայտորեն երևում է, որ այլընտրանքը երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած «Հայաստան» դաշինքն է»:

Քաղաքագետը շեշտեց, որ այս պահի դրությամբ, ամեն դեպքում, դժվար է գնահատել վարչական ռեսուրսի ազդեցության հնարավորությունը. «Այո, կայուն իշխանության դեպքում վարչական ռեսուրսը հնարավոր է ամբողջությամբ օգտագործել, բայց կիսաքանդված, վարկաբեկված իշխանության համար այն օգտագործելը շատ դժվար է: Միևնույն ժամանակ, անկախ ամեն ինչից, անկախ քանդված լինելու հանգամանքից, Հայաստանում կա կենտրոնական իշխանություն, որի ղեկավարը Նիկոլ Փաշինյանն է: Իհարկե, օրինակ՝ Սյունիքում վարչական ռեսուրս օգտագործելը բավականին բարդ է, բայց պետք է հաշվի առնենք, որ ուժային կառույցներն իր վերահսկողության տակ են: Իրականում շատ հակասական վիճակներ են:

Երևանում հանրային կարծիքն ակնհայտորեն ընդգծված ընդդիմադիր է Նիկոլ Փաշինյանին, բայց կան վարչական տարածքներ, որտեղ, անկախ նրանից, թե այդ պահին ով է իշխանության ղեկին, իշխանությունն այդտեղ միշտ ուժեղ է եղել: Մեծ հաշվով, վարչական ռեսուրսի էֆեկտիվության գործակիցը պարզ կերևա միայն ընտրության օրը: Մենք միայն ընտրության ժամանակ կիմանանք, թե որքան է հնարավոր եղել կիրառել այն, և որքանով էր դրան տիրապետում Փաշինյանը»:

Նա շեշտեց, որ պետք է հաշվի առնել նաև հանգամանքը, որը մեզ մոտ իրավիճակը շատ արագ է փոխվում. «Մի բան է ակնհայտ՝ իրավիճակն ի վնաս Փաշինյանի է փոխվում: Իսկ թե ինչպիսին կլինի բալանսը, այս պահին ոչ ոք չի կարող ասել: Ըստ էության, միայն ընտրության օրը մարդիկ կհասկանան, թե ինչպիսի նոր իրավիճակի առաջ է կանգնելու Հայաստանը: Բայց մի բան ևս հստակ է. այնուամենայնիվ, Հայաստանում փոփոխության մեծ պահանջ կա: Այսինքն, մարդկանց 70 տոկոսը հասկանում է, որ Փաշինյանով Հայաստանի ապագան այլևս տեսանելի չէ, քանի որ այդ մարդու կառավարման ժամանակ պարտվել ենք պատերազմում, պատերազմի հետևանքով կորցրել ենք հսկայական տարածքներ, զոհեր ունենք, Արցախի պետականությունը խիստ անորոշ է դարձել:

Բացի այդ, մենք նույնիսկ մոռացել ենք Արցախի մասին խոսել, ավելին՝ ՀՀ անվտանգության լրջագույն խնդիրներ են առաջացել, անորոշության մեջ է նաև հայ-ռուսական դաշնակցային հարաբերությունների մակարդակը: Այսինքն, հայ մարդու մոտ խոր անորոշություն է առաջացել, ինքն առաջին անգամ կասկածների մեջ է ապրում, ու հասկանալի է, որ այս իրավիճակում Փաշինյանի վերարտադրությունն իր համար ուղղակիորեն անընդունելի է: Մյուս կողմից՝ Փաշինյանի համար սա կյանքի ու մահվան հարց է: Նա ամեն ինչ է անելու, որ չդատվի»:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում