Օդորակիչներ. տպարանից մինչև մեծ մասսայականություն․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Օդորակիչների՝ կոնդիցիոներների պատմությունը սկսվել է 19-րդ դարից: 1815 թվականն է համարվում օդորակման սկիզբ, և հենց այդ ժամանակ է բրիտանական արտոնագիր տրվել Ֆրանսիայի բնակիչ Ժան Շաբանի ստեղծած «Օդորակման և ջերմաստիճանի վերահսկման եղանակ բնակարանային և այլ շենքերում» սարքին: Իհարկե, այդ սարքը տարածում չի գտել, իսկ արդեն 1902 թվականին Ուիլիս Քերրիերը ստեղծել է էլեկտրական օդորակիչ: Բրուքլինի տպարանում տեղադրված օդորակման համակարգը եղել է առաջինը, դա մշակել է Ուիլիսը:

Բանն այն է, որ տպագրման որակի վրա մեծապես ազդում են խոնավությունը և օդի ջերմաստիճանը, որոնք անընդհատ փոխվում են, այդ իսկ պատճառով էլ այդ ձեռնարկությունում տեղադրվել է օդորակման համակարգ: Հետագայում Քերիերին հաջողվել է ստեղծել այնպիսի օդորակիչ, որը ունակ է խոնավությունը իջեցնել մինչև 55% -ի, ինչպես նաև պահպանել կայուն ցածր ջերմաստիճան:

Նա իր այդ սարքին տվել է «Օդի մշակման սարք» անվանումը: «Օդորակում» տերմինը առաջին անգամ առաջարկել է Ստյուարտ Կրամերը 1906 թվականին: Հետագայում հենց այդ անվանումն էլ ստացել են նման սարքերը՝ օդորակիչները: 1915 թվականին Ուիլիս Քերիերը իր մյուս ընկեր ինժեներների հետ ստեղծել է սեփական ընկերությունը՝ «GarnerEngineering Cо.»-ն, որը հետագայում վերանվանվել է «Carrier»-ի (Քերիեր): «Carrier»- ը այսօր էլ օդորակիչներ արտադրող առաջատար ընկերություններից է: Օդորակիչների համաշխարհային ամբողջ ծավալի արտադրության 12 % -ը արտադրում է հենց այդ ընկերությունը:

Հին օդորակիչներում և սառնարաններում առկա են եղել թունավոր գազեր (ամոնիակ և մեթիլ քլորիդ), որոնք վտանգ են ներկայացրել կյանքի համար արտահոսքերի դեպքում: «General Electric» ընկերությունը, անվտանգության նկատառումներից ելնելով, 1930 թվականին թողարկել է նոր օդորակիչ (սպլիտ- համակարգ): Այդ օդորակիչում կոմպրեսորային և կոնդենսատորային սարքերը նախատեսված են եղել տեղակայել ոչ թե օդորակման ենթակա կառույցի ներսում, այլ դրսում: 1930 թվականին «C&C» ընկերությունը ստեղծել է առաջին 370 վտ հովացման հզորությամբ օդորակման համակարգը ավտոմեքենաների համար, որ տեղադրվել է «Cadillac» տիպի ավտոմեքենաներում:

1928 թվականին առաջին անգամ առաջարկվել է որպես սառնագենտ օգտագործել դիֆտորմոնոքլորմեթանը: Այդ նյութը, որն անվտանգ է թե՛ մարդկանց առողջության և թե՛ մթնոլորտի համար, առաջարկողը եղել է Թոմաս Միգլդեյ կրտսերը: Հետագայում օդորակիչ սարքի բարելավման աշխատանքներին նպաստել է միկրոէլեկտրոնիկայի և կիբերնետիկայի զարգացումը: Օրինակ՝ 1978 թվականին թողարկվել է միկրոպրոցեսորային կառավարման առաջին օդորակիչը: Կոմպրեսորը նոր ձևով կառավարելու գաղափարը՝ կոմպրեսորի աշխատանքը հաճախականությունը փոխելով, առաջարկել է «Toshiba» ընկերությունը 1980-ականներին:

Հետագայում կոմպրեսորային կառավարման այս եղանակը կոչվել է ինվերտորային: Ինվերտորային վերահսկումը կրճատել է էներգիայի սպառումը 30 %-ով: 1982 թվականին հորինվել է «VRF համակարգը», որտեղ համատեղվում են կենտրոնացված օդորակման և սպլիտ համակարգերի բոլոր առավելությունները: Նորամուծությունների առաջացման շնորհիվ սպառողը հնարավորություն է ստացել ճկուն կերպով կարգավորել ջեռուցման և հովացման ռեժիմները նույն տարածքում նույն սարքով:

Կամո Խաչիկյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում