Լոռեցիները դեմ են նոր հանքավայրերի բացմանը, ցանկանում են ապրել առողջ էկոմիջավայրում․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Դեռևս նախորդ շաբաթ սոցիալական ցանցերում հայտնվեցին «Առանց հանք Լոռի» հեշթեգով բազմաթիվ գրառումներ, որոնցից տեղեկացանք, որ Լոռու մարզի հինգ համայնքում՝ Մարգահովիտում, Վահագնաձորում, Վահագնիում, Դեբեդում և Եղեգնուտում, ապրիլի 16-ին նախատեսված են հանրային լսումներ՝ Հանքաձորի պղնձի և ոսկու նոր հանքավայրի ուսումնասիրություններ սկսելու նպատակով: Հինգ համայնքում էլ հանրային լսումները չկայացան՝ տեղի բնակիչների ճնշման արդյունքում: Բայց ամեն ինչի մասին հերթականությամբ: Հանրային լսումներ նախաձեռնած «Լուսաջուր վենչրզ ինվեստ» ՍՊԸ-ն, որը ցանկանում է Լոռու մարզում հերթական հանքը շահագործել, դեռևս չի ներկայացրել իր նախագծի՝ Շրջակա միջավայրի ազդեցության գնահատման (ՇՄԱԳ) հայտը: Այս մասին պարզաբանում ներկայացրեց հենց շրջակա միջավայրի նախարարությունը՝ նշելով, որ «առաջին հանրային քննարկման արդյունքում դրական կարծիք ստանալուց հետո միայն ձեռնարկողը նախապատրաստում է նախնական գնահատման հայտ»։

Լոռու մարզի բնակիչ Վարդուհի Անանյանը նշում է՝ բոլոր համայնքների բնակիչները տեղյակ չեն եղել անգամ, որ հանքի հնարավոր շահագործման նպատակով իրենց համայնքներում նախատեսվում են հանրային լսումներ: «Մեր ծանոթների, ընկերների միջոցով ենք մարդկանց տեղեկացրել այդ մասին, ինքներս ենք շրջել համայնքներով: Բոլորը շատ զարմացած էին, որ իրենց համայնքներում հանրային լսումներ պետք է կայանան»,«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Վարդուհին: Հինգ համայնքում էլ հանրային լսումները չկայացան: Մեր զրուցակցի խոսքերով՝ սա բնակիչների ճնշման արդյունքում տեղի ունեցավ: «Մարգահովիտում, օրինակ՝ թե՛ տեղի բնակիչները, թե՛ ակտիվիստները թույլ չտվեցին անգամ, որ հանրային լսումներ կազմակերպող ընկերության ներկայացուցիչները մուտք գործեն համայնքապետարան: Բնակիչները դեմ են հանքի շահագործմանը, քանի որ ցանկանում են ապրել առողջ էկոմիջավայրում, իրենց կենդանիները չսնվեն աղտոտված միջավայրից, այդ դեպքում իրենք արդեն կկարողանան օգտագործել մաքուր կաթնամթերք և մսամթերք, բացի դա, չեն աղտոտվի ջրային պաշարները»,նշում է Վարդուհին՝ ընդգծելով, որ դրական եզրակացություն ունենալու և թույլտվություն ստանալու դեպքում շահագործվելու է չորս՝ երեք պղնձի և մեկ ոսկու հանք:

«Բայց Եղեգնուտի բնակիչների պնդմամբ, իրենց տարածքում շատ են նաև ուրանի պաշարները, և, բնականաբար, սա իրենից լուրջ վտանգներ է ներկայացնում»,-ընդգծում է Վարդուհին: Այս ընթացքում Լոռու մարզի բնակիչները ևս մեկ «բացահայտում» են արել: «Թումանյանի համայնքապետարանի կայքում տեղադրված հայտարարությունից պարզ է դառնում, որ ապրիլի 8-ին կայացել է հանրային լսում՝ «Հարմար» ՍՊԸ-ի կողմից Մարցի գետի հանքային դաշտի գունավոր և ազնիվ մետաղների երևակումներում օգտակար հանածոյի արդյունահանման նպատակով երկրաբանական ուսումնասիրության աշխատանքներ կատարելու նպատակով: Մի կողմ թողնենք այն, որ խնդիրներ կան քննարկման ամսաթվի հրապարակման և անցկացման հետ: Երբ բացում ես Թումանյանի համայնքապետարանի կայքը, առաջին նյութը հրապարակված է ապրիլի 30-ի դրությամբ:

Համայնքապետարանից պարզաբանում են, որ սա նպատակ ունի ամսաթվով ավելի վերև բարձրացնել համայնքապետի ողջույնի խոսքը, բայց այստեղ նույն տրամաբանությամբ կարող է հետին ամսաթվով տեղադրվել հանրային լսման մասին իրազեկումը: Հետաքրքիր է այն, որ միջոցառումները, որոնք այնքան մեծ կարևորություն չունեն, սոցիալական կայքերում անընդհատ շրջանառվում են իրենց կողմից, բայց հանրության համար նման կարևորություն ունեցող տեղեկատվության մասին չեն իրազեկում բնակիչներին: Թումանյանի բավականին ակտիվ քաղաքացիներ տեղյակ չեն եղել այս քննարկման մասին: Շատերը նշում են, որ քննարկում եղել է միայն Մարց համայնքում, բայց խոշորացված համայնքների դեպքում, ինչպիսին Թումանյանն է, բոլոր համայնքներում պետք է առանձին լսումներ տեղի ունենան»,-ասում է Վարդուհին: Լոռու մարզում տարիներ ի վեր հանքավայրեր են գործում Ալավերդիում, Շնողում ու Թեղուտում, հընթացս դրանց գործունեության հետ բազմաթիվ խնդիրներ են առաջացել և հենց այս հանգամանքով է պայմանավորված այն, որ բնակիչները մերժում են իրենց մարզում նոր հանքավայր բացելու ցանկացած նախաձեռնություն:

«Տեսեք, օրինակ՝ Արմանիս, Շամլուղ գյուղերում շատ քիչ թվով մարդիկ են բնակվում, շատերն արտագաղթել են: Հանքերի շահագործման ժամանակ գուցե մի քանի տարի աշխատանք ունեցել են, բայց այսօր ստիպված լքել են իրենց տները, կարծում եմ՝ շատերը չեն էլ կարողացել անգամ դրանք վաճառել, որովհետև միջավայրն այնքան աղտոտված է, որ այդտեղ ապրելը բացարձակապես անհնար է: Արմանիսից մեքենայով բարձրանում ես Ուրասար համայնք, անիվներն ամբողջությամբ կանաչում են»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Հանքերի շահագործման ցանկության դեպքում ընկերությունները և պետությունը որպես փաստարկներ ներկայացնում են նոր աշխատատեղերի ստեղծումը, տնտեսության զարգացումը:

«Այս հարցում պետք է առաջնորդվել փաստերով: Քանի՞ թեղուտեցի ու շնողեցի է աշխատում Թեղուտի հանքում: Արդյո՞ք կա նման հետազոտություն: Բնակիչները հիմնականում գործազուրկ են, պահանջվող մասնագետներին հիմնականում հրավիրում են «դրսից»: Այս հանքերի շահագործման դեպքում էլ, որքան փորձեն բնակիչներին համոզել, որ աշխատատեղեր կստեղծվեն, միևնույնն է՝ բնակիչները մի քանի տարի կկարողանան այնտեղ որպես բանվորներ աշխատել, քանի որ նրանք չունեն պահանջվող համապատասխան կրթությունը: Մասնագետները գալու են դրսից, իսկ տեղի բնակիչները կորցնելու են այն, ինչն այս պահին ունեն, այդ թվում՝ զբոսաշրջային ներուժը: Այդ համայնքներում մարդիկ ներդրումներ են կատարել, գյուղերը զարգանում են իրենց ուժերի ներածին չափով: Եթե լինեն հանքեր, որևէ ներդրող ոտք չի դնի այս համայնքներ»,ընդգծում է մարզի բնակիչը:

Հավելում է՝ ամենայն հավանականությամբ, մեկ անգամ էլ հանրային լսումներ անցկացնելու փորձ կարվի, և եթե բնակիչները նորից դեմ արտահայտվեն, թեման կփակվի: «Մինչև ապրիլի 26-ը փորձելու ենք ժամանակ տալ կառավարությանը, հանքարդյունահանողներին, համայնքապետներին՝ բոլոր տեսակի բնապահպանական աղետները կանխելու համար: Եթե իրենց կողմից որևէ հետքայլ չլինի, պատրաստվում ենք ապրիլի 26-ին մեծ ակցիա իրականացնել»,-եզրափակում է Վարդուհի Անանյանը:

Լուսինե Առաքելյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում