«Գնաճն իրականում ավելի բարձր է. մարդիկ միայն գոյատևման ծախսեր են անում»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Նկատելի գնաճ կա, որը թեպետ փոքր տեմպերով է, բայց հստակ ժամանակահատվածի մեջ բավականին մեծ է: «Հայաստանի սպառողների ասոցիացիա» ՀԿ նախագահ Արմեն Պողոսյանի դիտարկումն է, որի կարծիքով, պաշտոնական վիճակագրությունը չի ներկայացնում գնաճի իրական պատկերը: «Պաշտոնական վիճակագրությամբ 2020 թ. նոյեմբերին տարեկան գնաճը կազմել է 1,6 տոկոս, բայց այն իրականում ավելի բարձր է: Մեր մոտավոր գնահատականով, մոտ 10 տոկոս գների բարձրացում կա: Խոսքն, իհարկե, առաջին անհրաժեշտության ապրանքներին է վերաբերում: Մի շարք մեթոդական հարցեր կան, որոնք պետք է հաշվի առնել:

Օրինակ՝ ես չեմ հիշում, թե փողկապ վերջին անգամ երբ եմ գնել, մինչդեռ հաց և բանջարեղեն ամեն օր եմ գնում: Այսինքն, շուրջ 10-15 ապրանքատեսակի մասով գնաճը պետք էր առանձին խմբով գնահատել: Իսկ մեթոդիկան հիմա հետևյալն է. 450 ապրանք ու ծառայություն է ուսումնասիրվում ու միջին թիվ է հանվում, որտեղ այդ առաջին անհրաժեշտության ապրանքների տեսակարար կշիռը չի երևում: Մեթոդական առումով երկրորդ խնդիրը կա: Մեր երկրում արտահանումը չի ավելանում, իսկ ներմուծումն ավելանում է: Միանշանակ, այս հանգամանքը ևս թանկացման պատճառ է: Սա տնտեսական ցուցանիշների անկման մասին է վկայում: Հաճախ հանրությանը ներկայացնում են թվեր՝ ասելով, օրինակ՝ արտահանումն ավելացել է 14, ներկրումը՝ 18 տոկոսով: Առաջին հայացքից, կարծես թե, երկու ցուցանիշն էլ աճել են, ու դա որպես դրական արդյունք է ներկայացվում:

Բայց իրականում եթե ներկրումն ավելի շատ է աճում, սա շատ խիստ անկման մասին է վկայում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ա. Պողոսյանը: Մեր զրուցակիցը ներկրման փոխարինման քաղաքականության անհրաժեշտության մասին է շեշտում: «Իհարկե, ոչ բոլոր ապրանքներն է հնարավոր արտադրել, բայց, ամեն դեպքում, որոնք կարող ենք արտադրել, դրանց ուղղությամբ տնտեսական քաղաքականություն չի վարվում: Տեղական արտադրությունը խթանելու գիծը պետք է առաջ տարվի, որի համար տնտեսական բլոկի ներկայացուցիչները պետք է քննարկումներ իրականացնեն տնտեսական ոլորտի մասնագետների հետ: Վերջերս կոմերցիոն, բանկային, նաև պետական համակարգից պատկառելի մասնագետներ էին հավաքվել: Զրույցը վարողը հարցրեց՝ ի՞նչ պետք է անել, ո՞րն է ճանապարհը, բոլորը միաբերան ասում էին. «Մեր ատամները պետք է սեղմենք, համախմբվենք»: Բայց այդ լեզվով պոետներն են խոսում, տնտեսագետն այլ լեզվով պետք է խոսի»,-ընդգծեց նա:

Արմեն Պողոսյանը նշեց, որ թե՛ համավարակը, թե՛ պատերազմը գործոններ են, որոնք վնաս են հասցրել նաև տնտեսությանը: «Աղքատության ցուցանիշը, վերջին տվյալներով, 20-26 տոկոսով բարձրացել է, ինչն անխուսափելի էր: Գործնական քայլեր չձեռնարկելու դեպքում անխուսափելի կլինի նաև այս ցուցանիշի հետագա աճը: Իսկ գործնական քայլը չի նշանակում նպաստ կամ օգնություն տալ, որովհետև թե՛ նպաստը, թե՛ օգնությունը լրացուցիչ բեռ են բյուջեի վրա: Այդպես մենք հետագայում, օրինակ՝ զինվորներին ու ուսուցիչներին վճարելու ավելի քիչ հնարավորություն կունենանք: Գոյություն ունի ցուցանիշ, թե իր եկամուտներից միջին ընտանիքը որքան է ծախսում սննդի վրա: Ցավալիորեն, մեզ մոտ այդ ցուցանիշը 65 տոկոս է: Մինչդեռ քաղաքակիրթ ու բարեկեցիկ երկրներում սննդի այդ բաժինը 25-30 տոկոս է կազմում:

Մեր ցուցանիշը սարսափելի է այդ առումով: Սա աղքատության ամենավառ պատկերն է: Մարդը չի ծնվել լոլիկ ուտելու կամ կոշիկ սպառելու համար, մարդը ծնվել է հոգևոր ու մշակութային կյանքով ապրելու համար: Վիճակագրության մեջ գոյություն ունի դեցիլային խումբ կոչված բաշխումը: Ըստ դրա, ստորին խավում գտնվող մարդկանց հոգևոր-մշակութային ծախսերը զրո են: Մոտավորապես 30-50 տոկոս բնակչության ընտանեկան բյուջեում այդ ծախսերը զրո են: Պրոֆեսիոնալ աճի, ուսման և նման այլ կարևորությունների համար ծախսերը քչանում են, և մարդիկ միայն գոյատևման ծախսեր են անում: Սա է վիճակը»,-ընդգծեց նա:

Արմեն Պողոսյանի խոսքով, տնտեսության հիմնական խթանը տեղական արտադրության զարգացումն ու տեղական արտադրանքի սպառումն է. «Օրինակ՝ հետպատերազմյան Գերմանիայի օրինակը ցույց տվեց, որ հենց սա է տնտեսության զարգացման հիմնական խթանը: Գերմանական հրաշքի մասին շատերն են խոսում: Պատերազմից հետո ավերված Գերմանիան ոտքի կանգնեց հիմնականում հենց վերոնշյալ մոտեցման արդյունքում: Բացի տնտեսագիտական բաղադրիչից, այստեղ նաև արժանապատվության հարց կա. թուրքական շոր հագնենք ու թուրքական դրոշ վառե՞նք»:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում