Չորս «գանձերից» մեկը՝ թանաքաման․«Փաստ»
ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Մինչև թղթի հայտնվելը մարդիկ գրելու համար օգտագործել են տարբեր նյութեր`պապիրուս, կավ, քար, արմավենու տերևներ, մետաքս, մագաղաթ և այլն: Գրելու համար օգտագործվել են տարբեր պարագաներ՝ փետուրներ, մետաղական գործիքներ, ոսկորներ, փայտե ձողիկներ և այլն: Իսկ ահա որպես ներկ երկար ժամանակ օգտագործվել են բույսերից, միջատներից, կարմիր կավից և, իհարկե, թանաքից ստացված գունավոր լուծույթները: Յուրաքանչյուր նման հին մեթոդ իր դարաշրջանի յուրատեսակ հուշարձան է և ունի կատարելագործման և օգտագործման իր եզակի պատմությունը: Թանաքի ամենահին բաղադրատոմսերը մինչ օրս չեն պահպանվել, բայց հայտնի է, որ եգիպտական դպիրները մագաղաթի վրա տեքստեր գրելու համար օգտագործել են յուղի և մրի խառնուրդ:
Առաջին թանաքի ստեղծմամբ անհրաժեշտություն է առաջացել դրանք պահելու համար ստեղծել հատուկ անոթներ՝ թանաքամաններ: Ամենահին թանաքամանը հնագետների կողմից հայտնաբերվել է հնագույն հռոմեական Հերկուլանիում քաղաքում. այն ծածկված է եղել մոխրի շերտով: Այդ իրը կավե աման է, որի ներքևում մուգ նստվածք է եղել, որը, ինչպես պարզվել է հետազոտությունից հետո, չորացած թանաք է: Հին ժամանակներում թանաքամանները պատրաստվել են մետաղից, եղջյուրից, կաշվից, ինչպես նաև կավից: Թանաքամանը եղել է չինական կալիագրաֆների ավանդական «չորս կաբինետային գանձերից» մեկը: Մյուս երեք «գանձերը» վրձինը, թանաքը և թուղթն են: Ավելի քան 1500 տարի առաջ Գուանգդոն նահանգի Դուանսի քաղաքում գտնվող Դուան գետի քարերից թանաքամաններ են պատրաստել: Նման թանաքամանները այդպես էլ կոչվել են՝ «դուան»:
Ավելի ծանոթ հին ապակյա թանաքամաններն առաջին անգամ արտադրվել են բրիտանացիների կողմից: Դրանք ստեղծել են անգլիացի ապակեգործները 17-րդ դարում: Նրանք կարողացել են ստեղծել նաև, այսպես կոչված, անվտանգ թանաքամաններ: Նման թանաքամանի պարանոցը ունենում է կոնուսաձև հատուկ ձագար, որը թույլ չի տալիս, որ թանաքը թափվի անգամ թանաքամանը շրջելիս: Այդ ժամանակներում առօրյա կյանքում հայտնվել են նաև հատուկ ճանապարհորդական թանաքամաններ, որոնք նեղ պարանոցով փոքրիկ շշեր էին՝ գրպանում պահելու համար: Միջնադարում տարածված են եղել նաև կախովի թանաքամանները: Դրանց վրա եղել է երկու ականջիկ, որոնց ամրացվել է շղթա կամ լար. դրանք հարմար են եղել կրել ուսին գցած: Կախված երկրից և դարաշրջանից՝ թանաքամանները տարբեր չափերի են եղել և տարբեր նյութերից են պատրաստվել՝ ճենապակյա, մետաղյա, քարե կամ պոլիմերային: Հարուստ տների համար արհեստավորները ստեղծել են թանկարժեք մետաղական նմուշներ, որոնք առատորեն զարդարվել են թանկարժեք քարերով, ներկով և էմալով:
Նման թանաքամանները հաճախ որպես նվեր տրվել են պատվավոր անձանց՝ հատկապես պաշտոնյաներին: Ֆաբերժեի և դե Մալիի ստեղծած թանաքամանները ներկայումս համարվում են իսկական արվեստի գործեր և դարձել են արժեքավոր հնաոճ իրեր թանգարանների համար: Թանաքամանը դարեր շարունակ համարվել է գրելու հավաքածուի հիմնական մաս և ծառայել է մարդկանց, մինչև հայտնվել են թանաքով լցված մխոցային ու գնդիկավոր գրիչները:
Կամո Խաչիկյան
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Ինքնության ու մշակույթի ոչնչացում. երբ պետական նարատիվը նույնանում է ադրբեջանական թեզերին. Էդմոն Մարուքյան
ԶՊՄԿ-ն ընդունել է ՀՊՏՀ Գյումրու մասնաճյուղի ուսանողների հետ հանդիպելու հրավերը
Մեզ ամեն կերպ փորձում են համոզել, որ Արցախի հարցը փակված է․ սուտ է․ Աննա Կոստանյան
Արցախով Հայաստանը կլինի ավելի անվտանգ, առանց Արցախի՝ վտանգված․ Մենուա Սողոմոնյան
Այն մասին, թե որտեղից է գալիս Հայաստանի անվտանգության հիմնական սպառնալիքը, և ինչու է գործող վարչախումբը հուսահատ կերպով փորձում դա քողարկել. Ավետիք Չալաբյան
«ՄԵՆՔ»-ի գաղափարախոսությունը յուրաքանչյուր անձի նույնականացումն է ՀՀ-ի հետ. Նաիրի Սարգսյան
ՔՊ ներքին ընտրությունները կարող են անակնկալներ մատուցել
Ո՞րն է ավելի ճիշտ՝ ֆրանսիակա՞ն, թե՞ հունահռոմեկան ըմբշամարտ. «Փաստ»
Երաշխավորված մթերում՝ փրկօղակ գյուղացու համար․ ինչպես կարող է փոխվել գյուղատնտեսությունը
Պետական դավաճանության համար մեղադրված Աշխեն Ալեքսանյանի մեղադրանքը փոխվել է
ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (28 ՄԱՐՏԻ). Ատոմային էներգետիկայի պատմության մեջ գրանցված ամենածանր վթարներից մեկը. «Փաստ»
Եվրոպական ընտրության գինը․ ի՞նչ է սպասվում Հայաստանի գյուղացուն
Բժիշկները փրկել են կենցաղային քիմիական նյութերով թունավորված երեխային
Բառերով անհնար է արտահայտել իշխանությունների այս անմարդկային, հակաքրիստոնեական գործողությունները. «Փաստ»
Ադրբեջանական գերությունից վերադարձած Վիգեն Էուլջեքչյանը խնդիրներ ունի
Իշխանության սնման աղբյուրը ագրեuիան է, որի չափաբաժինը ընտրություններին ընդառաջ անընդհատ աճում է․ Տիգրան Աբրահամյան
Բռնաբարnւթյան զnh դարձած 25-ամյա իսպանուհի Նոելիա Կաստիլյո Ռամոսը էվթանազիայի միջոցով մաhացել է
5% կանխավճար՝ էլեկտրամոբիլ ձեռք բերելու համար
Ինչո՞ւ են Հայաստանի իշխանությունները նոր սահմանադրություն պատրաստում. Էդմոն Մարուքյան
Մոնիթորինգային համակարգերն ու ԱՄՆ-Չինաստան դիմակայությունը. «Փաստ»
Վթար. որ հասցեներում ջուր չի լինի
Վթար, Ճամբարակի խաչմերուկում բախվել են «Lada» և «Ford», վիրավnր կա․ Shamshyan
«Պետք է ուժեղ լինեմ, որ շարունակեմ ապրեցնել Դավիթիս». կամավոր Դավիթ Ջալավյանն անմահացել է հոկտեմբերի 2-ին Մատաղիսում. «Փաստ»
Տարադրամի փոխարժեքները մարտի 28-ին
Արևային էներգիայի համակարգ տան համար. Նրբություններ, որոնք պետք է իմանալ
Ներկայիս պատերազմների փորձից հետևություններ անելու կարևորությունը. «Փաստ»
Ծնվել է Խորեն Լևոնյանի դուստրը
«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամների Սյունիք կատարած աշխատանքային այցելության հաջորդ կանգառը Ագարակ (Մեղրի) համայնքն էր
Ո՞ւր են մեզ տանում պատմության և ինքնության «ռևիզիոնիզմի» փորձերը. «Փաստ»
«Հետաքրքիր ու լուռ մի կոնսենսուս է ձևավորվել հասարակության մեջ, որ Նիկոլին աջակցելը, Նիկոլ ընտրելը վիրավորական թեզ է». «Փաստ»
Երբ է նշվելու Ծաղկազարդի տոնը
Աղոթք նեղության ժամին
Խոստովանական հայտարարություններ, որ նախանշում են անդունդ. «Փաստ»
Ե՞րբ կմեկնարկեն ամառային զորակոչը և զորացրումը. «Փաստ»
Ինչպես են մի գիշերում «անկախ» դառնում. «Փաստ»
Պարզունակ, հնամաշ քարոզչական «հնարք». «Փաստ»
Արտոնյալ արդարադատությո՞ւն. երբ օրենքը նույնը չէ բոլորի համար. «Փաստ»
Իրանը կստիպի Իսրայելին բարձր գին վճարել իր հшնցագործությունների համար․ Արաղչի
Հայաստանի Մ21 հավաքականն արտագնա խաղում զիջեց Լեհաստանին
Իրանն արձագանքել է ՄԱԿ-ի խնդրանքին՝ թույլատրելով մարդասիրական բեռների անցումը Հորմուզի նեղուցով
Ռաֆինյան բաց կթողնի 5 շաբաթ
Իրանը ստացել է շատ կարևոր խաղաքարտ՝ ազդելու ողջ Մերձավոր Արևելքի ապագայի վրա. իրանագետ
Վեհափառի օրհնությամբ լույս են տեսել Սրբազան շարականագիրների ստեղծագործությունները՝ վրձնյալ պատկերով
Ի՞նչ եղանակ սպասել առաջիկայում․ ձյուն կտեղա՞
Սպահանում հայ է զոհվել
44-օրյա պատերազմի մասնակից Միքայել Մարգարյանին այս պահին տանում են Սիլիկյան թաղամասի դատարան` խափանման միջոցը որոշելու համար․ ՀՃՇ անդամ
«BMW»-ն վրաերթի է ենթարկել թիվ 1 երթուղին սպասարկող տրոլեյբուսի վարորդին
Թոշակառուների 10 000-ը խլում են, 4․6 մլրդ կրկին պարգևավճար տալիս․ ինչ մեխանիզմ է գործում
Նիկոլը խունջիկ-մունջիկ է գալիս ռուսների մոտ, ասում՝ եղբայրներ ենք, մարդկանց էլ խաբում, որ հայհոյեն․ Մենուա Սողոմոնյան
Նարեկ Կարապետյանը հայտարարեց «Ուժեղ Հայաստան Սամվել Կարապետյանի հետ» դաշինք ստեղծելու և մասին
