«Շու­կան տա­րե­րա­յին է, պե­տու­թյու­նը կար­գա­վո­րող դեր չի խա­ղում»․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Թուրքիայից ապրանքների ներմուծման արգելքի մասին խոսելիս քննարկվում են երկրի տնտեսության համար կարևոր մի շարք հարցեր, մասնավորապես՝ ի՞նչ խնդիրներ կարող են առաջանալ, որո՞նք կլինեն ապրանքների ներմուծման այլընտրանքային շուկաները, սեփական արտադրանք ունենալու անհրաժեշտությունը: Իհարկե, չի կարող բացառություն լինել նաև գյուղատնտեսության ոլորտը։ Թուրքիայից ներմուծում ենք ցիտրուսային և այլ տեսակի մրգեր։ Բնական է, որ շատ ապրանքների ներմուծման դեպքում կլինեն ու կան այլընտրանքային շուկաներ, բայց դրանց հետ կապ հաստատելն էլ որոշակի ժամանակ և ջանքեր կպահանջի։

Թերևս աշխատանքները սկսելու ճիշտ ժամանակն է։ «Ֆերմերային շարժում» ՀԿ-ի նախագահ Սարգիս Սեդրակյանը նշում է՝ արևադարձային մրգերի դեպքում հիմնականում հույսներս դրել ենք ներմուծման վրա։ «Տավուշում ու Մեղրիում, իհարկե, սկսել են աճեցնել նման մրգեր, բայց ծավալները մեծ չափերի չեն հասնում։ Գյուղատնտեսական պարենամթերքը հիմնականում ներմուծում ենք Ռուսաստանից, Բելառուսից և այլ երկրներից։ Թուրքիայի պարագայում գործ ունենք «կարճ ճանապարհի» հետ, ինչը շահավետ է ներմուծողին։ Բացի դա, բավականին մատչելի է ինքնարժեքը։ Մեր հիմնական խնդիրն այն է, որ գյուղատնտեսական շուկան տարերային է, գյուղացին ցանում ու մշակում է այն, ինչ ինքն է ցանկանում։ Մի տարի ստացվում է, որ, օրինակ՝ սոխի ու սխտորի ծավալները շատ են, մի տարի էլ դեֆիցիտ է լինում, ստիպված ներմուծում են։

Իրավիճակն այսպիսին է։ Պետությունը կարգավորող դեր չի խաղում այդ հարցում։ Բացի դա, ներմուծում են ապրանքներ ով որտեղից կարող է ու ինչ կարող է։ Անգամ այն աստիճանի էր հասել, որ Պակիստանից ու Աֆղանստանից կարտոֆիլ էին բերում, բայց չէ՞ որ մենք կարող ենք մեզ լիովին բավարարել կարտոֆիլով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սեդրակյանը։ Գյուղատնտեսության մեխանիզացիայի մասնագետ լինելով՝ հարց է բարձրացնում. «Հայաստանում կարտոֆիլատնկիչներ ու կարտոֆիլաքանդիչներ կա՞ն, եթե կան, ի՞նչ վիճակում են դրանք, Խորհրդային Միությունից են մնացած կամ ինքնաշեն, մի կերպ յոլա են տանում։ Ախր մենք ո՞ր դարում ենք ապրում։ Իշխանությունները պարտավոր են դրա մասին մտածել, փոխարենն իրենք իրենց պարգևավճարներ և բարձր աշխատավարձեր են տալիս։

Պետք են տարաբնույթ գործիքներ, տրակտորներ, որպեսզի մարդիկ կարողանան զարկ տալ կարտոֆիլի արտադրությանը։ Միայն խոսելով չէ, պետք է գործից հասկանալ»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ Հատկապես երկրի համար ծանր օրերին տարբեր ոլորտներում առկա խնդիրներն ավելի ակնհայտ են դառնում։ Պատերազմական իրավիճակը, երկու փակ սահմանները, համավարակը մեզ հիշեցնում են, որ պետք է կենտրոնանալ պարենային անվտանգության և որպես երկիր ինքնաբավ լինելու ուղղության վրա։ «Մենք, որպես պետություն, կարող ենք երկու տարբերակով լինել շրջափակման մեջ։ Մի դեպքում պատերազմն է, վատագույն տարբերակը կլինի, եթե բոլոր սահմանները փակ լինեն։

Երկրորդը կորոնավիրուսն էր. օրինակ՝ ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը հայտարարեց՝ կարող է այնպիսի իրավիճակ ստեղծվել, որ բոլոր երկրները փակեն իրենց սահմանները, արգելեն ներմուծումն ու արտահանումը, և այդ դեպքում ամեն երկիր ինքն իրեն պետք է պարենով ապահովի։ Դա բավականին լուրջ հարց է։ Սա միայն երկու տարբերակն է, թե ինչ կարող է լինել, բայց հնարավոր են նաև անկանխատեսելի այլ հարցեր։ Սրանց ուղղությամբ պետությունը պետք է մտածի, յուրաքանչյուր ոլորտում պետք է մասնագետներ լինեն, միայն այդ դեպքում արդյունք կլինի»,-ընդգծում է ՀԿ-ի նախագահը։

Սեդրակյանի խոսքով, ներմուծման արգելքը ևս մեկ ահազանգ է, որ պետք է զարգացնել տեղական արտադրանքը։ «Պետք է աշխատել սեփական արտադրանք ունենալու ուղղությամբ, այդ դեպքում ցածր կլինի ինքնարժեքը, տեղափոխման և այլ ծախսեր չեն լինի։ Մեր հողը լավն է, բնակլիմայական պայմանները՝ ևս, այդ պատճառով մեր տեղական միրգ-բանջարեղենը համեղ է։ Բայց, իհարկե, պետք է հողը պարբերաբար ստուգել, որակյալ սերմեր, պարարտանյութեր ձեռք բերել, և սա ամբողջը չէ: Եթե ուզում ես լավ բերք ստանալ, պետք է լավ միջավայր ստեղծես։ Միայն մեկ հարցը լուծելով՝ լավ բերք չես ունենա»,-եզրափակում է Սարգիս Սեդրակյանը։

Լուսինե Առաքելյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում