«Այսօր նոր որակի կրթության կարիք ունենք, մասնակի լուծումներն օգուտ չեն տալիս»

Դեռ հստակ հայտնի չէ՝ նոր ուսումնական տարվա մեկնարկին դասերը կանցկացվեն հեռավար տարբերակով, թե ոչ: Դեռ գարնանը հեռավար կրթությանը հանկարծակի անցումը մի շարք հարցեր ու խնդիրներ առաջ բերեց: 

Ակնհայտ է, որ կրթության առանձնահատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների դեպքում հատկապես հեռավար կրթությունն իր խնդիրներն է առաջ քաշում: 

«Դասավանդի՛ր, Հայաստան» համակարգային փոփոխությունների ծրագրերի ղեկավար Մանուկ Խաչատրյանը, սակայն, առաջարկում է կրթությանը վերաբերող ցանկացած հարց դիտարկել ընդհանուր կոնցեպտի մեջ:

«Ունենք մի իրավիճակ, երբ շատ երեխաներ ակամայից ձեռք բերեցին կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքներ: Առօրյայում կրթության առանձնահատուկ պայմանի կարիքն ի հայտ է գալիս, երբ երեխան ուսումնառության ինչ-որ դժվարություն կամ հաշմանդամություն ունի: Հեռավար կրթության պայմաններում խնդիրը հետևյալն է՝ եթե երեխան չունի սարքավորում կամ էլ սարքավորումից օգտվել չի կարողանում, ինքը ևս ունի կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք: 

Ակնհայտ է, որ մեծ թվով աշակերտներ զրկված էին հեռավար կրթություն ստանալու հնարավորությունից: Մեր կրթական ամբողջ համակարգը պատրաստ չէր հեռավար կրթությանը: Լուրջ խնդիր ունեինք բոլոր սովորողների համար: 

Այլ հարց է, երբ առանց արտակարգ իրավիճակի, առանց արտակարգ պայմանների ինքնին արդեն իսկ ունես կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք, ուղղակի արտակարգ իրավիճակում քո այդ կարիքը սրվում է: 

Սա շատ կարևոր փաստ է, որ քննարկումները վերաբերում են ոչ թե կրթության առանձնահատուկ պայմանների կամ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ուսումնառությանը, այլ կրթական համակարգին, թե որքանով է այն արդյունավետ ներառական կրթություն իրականացնում, որքանով էր պատրաստ հեռավար կրթությանը և որքանով էր պատրաստ ներառական կրթություն իրականացնել հեռավար տարբերակով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Խաչատրյանը:

Նշում է՝ երբ խոսում ենք դժվարությունների մասին, պետք է առանձնացնել մեկ կարևոր փաստ, այն է՝ մեր հանրակրթական դպրոցներում ստեղծված չեն պայմաններ, օրինակ՝ տեսողության կամ լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների համար: 

«Սա պայմանավորված է և՛ անհրաժեշտ տեխնոլոգիաների բացակայությամբ, և՛ ամենակարևորը՝ ուսուցիչների պատրաստվածությամբ: Մեր ուսուցիչներից շատերը նոր են սովորում, այդ առիթը քիչ-քիչ ստեղծում են պետությունը և տարբեր կազմակերպություններ, որպեսզի նրանք սկսեն իրականացնել ներառող դասավանդում կամ հատուկ տեխնոլոգիաների կիրառում կոնկրետ երեխաների դեպքում և այլն: 

Նույն իրավիճակը տեղափոխվեց հեռավար կրթության հարթակ: Այնպես չէ, որ ամեն ինչ շատ լավ էր, սկսվեց հեռավար ուսուցումը և կանգնեցինք խնդիրների առաջ: Հեռավար ուսուցման դեպքում առաջացան խնդիրներ, որոնց ուսուցիչները հանդիպեցին հեռավար ուսուցման գործիքներից օգտվելիս և ավելացավ երեխաների ունեցած տեխնոլոգիաների կիրառման հարցը: 

Շատ դեպքերում հեռավար ուսուցումն ավելի լավ հնարավորություններ է տալիս ուսումնառություն կազմակերպելիս, քանի որ երբ առօրյա կրթության ժամանակ երեխաներին համակարգիչներ և տեխնոլոգիաներ են պետք, ուսուցիչներից շատերը չեն կարողանում դրանցից ճիշտ օգտվել, ճիշտ հարթակներից և ճիշտ ձևերով, իսկ այս դեպքում բոլորն են համակարգչից օգտվում: 

Օրինակ՝ մեկը համակարգչում ունի գիրք ընթերցող ծրագիր, մյուսը՝ չունի, բայց այստեղ սկզբունքը նույն է, ուղղակի հարց է՝ ուսուցիչը որքանով է կարողանում ներառող դաս անցկացնել, ինչ մեթոդներ է կիրառում դասարանում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի համար: Մյուս հարցն է՝ որքանով նա կկարողանա նույն բանն անել արդեն համակարգչով հեռավար դասեր անցկացնելիս: 

Մեր խնդիրներն այսօր գալիս են ուսուցիչների քիչ պատրաստվածությունից, դժվարություններից, որոնք ընդհանրապես կան ներառող դասավանդման մեջ: Երբ հեռավար կրթության պայմաններում խոսում ենք միայն այն երեխաների մասին, որոնք առանձնահատուկ հարմարեցումների կարիք ունեն, այդ դեպքում կթվա, թե խնդիրը միայն իրենց հետ է կապված և հարցն այսպես կդրվի՝ հարմարեցումը տրամադրեք, կրթությունը կլինի: 

Հարմարեցումն իրականում շատ հեշտ է տրամադրել, բայց երանի թե հարցը միայն դա լիներ: Տեխնիկան տրամադրելուց հետո պետք է կարողանալ այն ճիշտ օգտագործել: Ի դեպ, ԿԳՄՍ նախարարությունն էլ է նշում, որ իրենք խնդիր ունեն կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների ուսումնառությունը հեռավար ձևով կազմակերպելու առումով: 

Նկատի է առնվում հարցի հետևյալ կողմը՝ հանդիպման հնարավորություն չկա, քանի որ չկա սարքավորում կամ ուսուցիչն, օրինակ՝ չգիտի, թե ինչպես պետք է աշխատի լսողության խնդիրներ ունեցող երեխայի հետ, բայց այստեղ հարց կա բովանդակային առումով՝ իսկ եթե ուսուցիչն ու աշակերտը հանդիպում են ոչ առցանց տարբերակով, ուսուցիչն ինչպես է դասն անցկացնում»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Խաչատրյանն ասում է՝ հեռավար կրթության համակարգ ունենալը շատ կարևոր է, այն տարածված է ողջ աշխարհում: Նա մի հետազոտության շրջանակներում կատարել է ուսումնասիրություններ՝ հասկանալու, թե ինչ հիմնական խնդիրներ ունեցան ուսուցիչները հեռավար կրթություն իրականացնելիս, որպեսզի վեր հանված խնդիրների վրա որոշակի առաջարկություններ ներկայացվեն: 

«Ուսուցիչները չունեն բազային տեխնոլոգիաները կիրառելու խնդիր, ուսուցչին «ZOOM» սովորեցնելով հեռավար կրթության հարցը չի լուծվի: Հանգում ենք այն խնդրին, որ մեր կրթական համակարգն ինչ-որ պահի ինչ-որ ուրիշ բան սկսեց պահանջել մեր ուսուցիչներից, և նրանք պատրաստ չէին դրան: 

Ուսուցիչը խնդիր ունի բազային ընկալման հետ, օրինակ՝ ինչ է ներառող դասավանդումը: Իրականում բոլոր ուսուցիչներն ուզում են սովորել, այս պայմաններում իրենց խթան էր պետք հասկանալու, որ իրենք կարիք ունեն թարմացնելու իրենց գիտելիքները: Ուսուցիչներին պետք է բացատրել, թե որոնք են սպասելիքներն այժմյան կրթությունից, և զուգահեռ՝ սովորեցնել գործիքներ: 

Ուսուցչին միայն «ZOOM»-ով դաս անցկացնել սովորեցնելը չէ, նա պետք է հստակ պատկերացում ունենա, թե ինչպես պետք է ներկայացնի նյութը, ինչ տառաչափ ու գույներ օգտագործի և այլն: Կարևոր է գիտելիքի փոխանցման ձևը՝ ինչպես նախագծել նյութը, որպեսզի այն ընկալելի լինի քո բոլոր աշակերտների համար:

 Եթե ուսուցիչն ինքն ընկալում է ներառող դասավանդումը, մոտեցում գտնելը ժամերի հարց է: Մենք այսօր նոր որակի կրթության կարիք ունենք, մասնակի լուծումներն այս պահին չեն օգնում: Այսօր աշխարհն է ընդհանրապես հետ ընկել կրթությունից, մենք ևս շատ երկրների հետ միասին հետ ենք ընկել կրթության համակարգում լավագույն փորձառություններից»,-եզրափակում է Մանուկ Խաչատրյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ