«Ան­հա­տը ցան­կա­ցած աշ­խա­տան­քի մեջ սի­րո մաս­նիկ է դնում»

«Մաքրամեն հանգույցներով հյուսքի տեխնիկա է, որը շատ հին պատմություն ունի, դեռ նախամարդուց սկսած, երբ փորձել են կապել առաջին հանգույցները, կամ, ավելի ճիշտ, երբ նախամարդը փորձել է խոտի տերևները կամ որսի մորթին իրեն հարմարեցնել պաշտպանվելու համար: 

Այսպես ստեղծվել են առաջին հանգույցները, որոնք ժամանակի ընթացքում ավելացել են կենցաղի անհրաժեշտությունից ելնելով և դարերի ընթացքում բազմազան են դարձել, մարդիկ սկսել են ստեղծագործաբար մոտենալ դրանց, և այսպես մաքրամեն հասել է մինչև մեր օրեր»,-այսպես ենք սկսում Գեղանուշ Թովմասյանի հետ զրույցը: 

Նա ներկայացնում է մաքրամեի պատմությունը, թե ինչպես սկսեց հետաքրքրվել թելերի աշխարհով, անդրադառնում այն հանգամանքին, որ ծանր տարիներին մաքրամեն օգնեց հոգալ ընտանիքի տարրական կարիքները:

 

Տիկին Գեղանուշը նշում է՝ մաքրամեի զարգացման մեջ կարևոր է եղել նավաստիների ներդրումը: «Ամիսներ շարունակ գտնվելով նավերի վրա, նավարկելով տարբեր երկրներ և իրենց մոտ պարաններ ունենալով` ձանձրույթը փարատելու համար դրանցով տարբեր նախշեր, հանգույցների տեսակներ են ստեղծել: Հիմա 500-ից ավելի հանգույց է հաշվվում: Կենցաղի մեջ եղած ամեն սովորական հանգույցը կիրառվում է նաև մաքրամեում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է մեր զրուցակիցը:

Առհասարակ թելի նկատմամբ հետաքրքրությունը նրա մոտ առաջացել է դեռ մանկուց: «Հիշում եմ՝ 7-8 տարեկան էի, և որքան էլ մանկավարժ ծնողներս առաջնահերթ էին համարում կրթությունը, դասերը, այնուամենայնիվ, փորձում էի տատիկիս հետ տնային գործերն ավարտելուց հետո ինչ-որ ազատ ժամանակահատված գտնել, որպեսզի գնայի և հորաքրոջս հետ գորգ գործել սովորեի: 

Ինձ հրապուրում էր թելերի հետ աշխատանքը, հայկական նախշերը: Թելի նկատմամբ սերը միշտ մնացել է ինձ հետ: Հետագայում` ավելի հասուն տարիքում կրթությանս զուգահեռ փորձել եմ ամեն ինչ՝ հելունագործություն, շյուղագործություն և այլն: Իսկ մաքրամեի հանդեպ իմ հետաքրքրությունն առաջացավ, երբ տեսա մորաքրոջս հարևանի աշխատանքները: 

Նա արտասահմանից եկած կին էր, շատ գեղեցիկ ստեղծագործական մտքով, հրաշալի աշխատանքներ ուներ, որոնք այն ժամանակ՝ 1970-1980ական թվականներին, վաճառում էր ժամանակի վերնախավին: Այդ ժամանակ Խորհրդային Միությունում չկար անհատ ձեռներեցություն, պետական հաստատություններ էին, իսկ նա կարողանում էր իր տանը պատրաստել և վաճառել նման աշխատանքներ, իհարկե, գաղտնի ձևով:

 Լինելով մաթեմատիկական մտածողության տեր մարդ, ինձ հրապուրում էին երկրաչափական նախշերը, և, մաքրամեի մեջ տեսնելով դրանք, որոշեցի՝ պետք է անպայման մաքրամե սովորեմ: Այդ պրոցեսի սկիզբը դրվեց այն ժամանակ, երբ ծնվեց առաջնեկս, և երեք տարի ֆիզարձակուրդում մնացի: Այդ ընթացքում էլ ավելի խորացա ստեղծագործական աշխատանքի մեջ: 

Երբ եկան ծանր տարիները, փակվեցին գիտահետազոտական ինստիտուտները, իսկ ես աշխատում էի Աշտարակի ռադիոֆիզիկայի ինստիտուտում, տանը սկսեցի մաքրամեի աշխատանքներ պատրաստել և նաև խմբակներ ստեղծել ու փոխանցել իմ փորձառությունը: 90-ականներին, երբ կյանքը պարալիզացվել էր, կարողացել եմ իմ դասապրոցեսների և աշխատանքի շնորհիվ ընտանիքիս ամենատարրական հոգսերը հոգալ»,-ասում է տիկին Գեղանուշը: 

Կարծում է՝ ձեռքի աշխատանքը միշտ կգնահատվի: «Այդ մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ ամռան ամիսներին Վերնիսաժը բավական մարդաշատ է լինում, զբոսաշրջիկները ցանկանում են ձեռք բերել ձեռքի աշխատանքներ: Ի վերջո, մեզանից յուրաքանչյուրը ցանկանում է ունենալ յուրօրինակ աշխատանք, և շատ բարձր է գնահատվում հատկապես մարդու ձեռքի աշխատանքով ստեղծված իրը, որովհետև դրա մեջ կա ստեղծագործական միտք, էներգիա, սեր: 

Երբ անհատը ցանկացած տեսակի աշխատանք է կատարում, նրա մեջ սիրո մասնիկ է դնում: Հիմա մաքրամեն շատ տարածված է աշխարհում, որքան էլ ժամանակի ընթացքում մի քիչ անտեսել են, հետո սկսել է զարգանալ ու տարածվել: Վերջին 2-3 տարում Եվրոպայում շատ մեծ հետաքրքրություն կա մաքրամեի հանդեպ: Առհասարակ, ձեռքի անհատական աշխատանքները բավական թանկ են գնահատվում»,-նշում է նա:

 

Գաղտնիք չէ՝ ձեռքի աշխատանքները նաև գումար վաստակելու միջոց են և շահագրգռություն՝ անընդհատ նոր գործեր ստեղծելու համար: Տիկին Գեղանուշը դա փաստում է սեփական օրինակով: «Երբ ամենասկզբում սկսեցի մաքրամեով զբաղվել, ինձ դա ուղղակի հաճելի էր, սիրում էի ինքս կրել իմ աշխատանքները: 

Հագուստիս մեջ երկար տարիներ եղել են տարբեր դետալներ, կրել եմ աքսեսուարներ, մարդկանց նվիրել եմ իմ աշխատանքներից: Իմ օրինակով ապացուցել եմ՝ հնարավոր է ձեռքի աշխատանքներ պատրաստել ու վաճառել, իմ շատ աշխատանքներ հայտնվել են արտասահմանում: Բացի դա, երկար տարիներ դասավանդել եմ Արաբկիրի Հայորդաց տանը, «Օրրան» հաստատությունում: 

Մեր երեխաների աշխատանքները վաճառվում էին, և ստացված գումարը կա՛մ խմբին էր բաժին հասնում, կա՛մ էլ երեխաներն անհատապես էին գումար ստանում, և դա օգնություն էր նրանց ընտանիքներին: Դասապրոցեսները երեխաներին սովորեցրեցին, որ ձեռքի աշխատանքները կարող են նրանց նաև ֆինանսական միջոցներով ապահովել, օգնել թեթևացնել իրենց ընտանիքի հոգսը: Այժմ, երբ կյանքը տեղափոխվել է վիրտուալ տիրույթ, և տանը զբաղվածություն ապահովելու հանրային խնդիր կա, իմ «Ձեռամբ. Handmade» ֆեյսբուքյան և YouTube-ի էջերում սկսել եմ մաքրամեի օնլայն դասընթաց, որն արդեն ընդունվել ու մեծ արձագանք է գտել հետևորդների շրջանում»,-եզրափակում է Գեղանուշ Թովմասյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ