«Լավ կլի­ներ, եթե փո­խօգ­նու­թյան և հա­մախմբ­վե­լու կա­րո­ղու­թյու­նը դրսև­որ­վեր նաև առօ­րյա­յում, այլ ոչ մի­այն ճգնա­ժա­մե­րի դեպ­քում»

Վերջին ամիսներին բարդ ժամանակներ են ոչ միայն Հայաստանում, այլև ամբողջ աշխարհում: Կորոնավիրուսը «եկավ խառնելու» բոլորի ծրագրերը, փոխելու շատերի կյանքի ընթացքը, «ստիպելու», որ շատ իրադարձությունների ու փաստերի սկսենք այլ կերպ վերաբերվել: Նման արտակարգ իրավիճակներում է երևում ոչ միայն պետական գերատեսչությունների և առհասարակ պետության, այլ նաև հասարակության պատրաստվածության աստիճանը: Ազգերը հաճախ են ապացուցում, որ միավորվելու, մեկը մյուսին օգնության ձեռք մեկնելու կարողություն ունեն: Մենք՝ հայերս, դա ապացուցելու բազմամյա փորձ ունենք: Մենք ընդհուպ կարող ենք մեզ նեղություն տալու գնով ուրիշին օգնության ձեռք մեկնել: Սա, իհարկե, բոլորին չի վերաբերում, այլ մեծամասնությանը: Որևէ հասարակություն զերծ չէ վատ բացառություններից:

Հետաքրքիր է՝ ինչպիսի՞ն է արտակարգ իրավիճակներում մեր վարքագծի ուսումնասիրությունը փորձագետների աչքերով: Ազգագրագետ Սվետլանա Պողոսյանի խոսքով՝ նման իրավիճակներին մենք շատ բնականորեն են արձագանքում: «Բնական է՝ սկզբից մի քիչ խառնվում ենք իրար, բայց քանի որ ժամանակի փորձությունն անցած և այդ փորձառությունը կրող ժողովուրդ ենք, կարողանում ենք ավելի հանդարտ ու հանգիստ դրան վերաբերվել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Պողոսյանը:

Հաճախ կարծիք է հնչում, որ հայերի՝ արտակարգ իրավիճակներում համախմբվելու կարողությունը բացառիկ է: Պողոսյանն ընդգծում է, այո՛, փաստ է, որ մենք նման կարողություն ունենք, բայց ասել, որ այդ առումով շատ բացառիկ ենք, ճիշտ չի լինի:

«Արտակարգ իրավիճակներում կարողանում ենք միավորվել: Անկեղծ ասած՝ չեմ կարող ասել՝ դա կապված է մեր ազգի բացառիկ տաղանդի հետ, թե հատուկ պաշտպանական մեխանիզմ է, բայց ապացուցված է, որ ճգնաժամային, ծայրահեղ վիճակներում համայնքն անպայման միավորվում է: Կարելի է ասել, որ ավելի շատ նման պահերին պաշտպանական մեխանիզմներ են աշխատում: Իհարկե, շատ ավելի լավ կլիներ, եթե մենք առօրյայում էլ հենց այդպիսին լինեինք, մեր բացառիկությունը դրանում դրսևորվեր: 

Բայց մենք ավելի շատ ճգնաժամերի դեպքում ենք ի մի գալիս: Առօրյա կյանքում ամեն մեկը զբաղված է իր խնդիրներով, բայց երբ արդեն վտանգ է սպառնում ընդհանուրին, հավանաբար հենց դա առաջացնում է միավորվելու խնդիր: Խնդրի ի հայտ գալը, ճգնաժամի առաջացումն ինքնաբերաբար ստիպում է, որ մարդիկ համախմբվեն»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Պողոսյանը տեղեկացնում է՝ մեր մշակույթում, ավանդույթային հասարակությունում մշտապես եղել է փոխօգնության ավանդույթը: 

«Չենք սպասել, որ օգնության կարիք լինի: Օրինակ՝ եղել են համքարություններ, և եթե որևէ արհեստավորի ընտանիքում դժբախտություն է պատահել, անմիջապես օգնել են նրան, եթե գյուղատնտեսական աշխատանքների ժամանակ է եղել, միավորվել են, եթե սուգ կամ հարսանիք է եղել, նորից համատեղ ջանքերով առկա խնդիրները լուծել են: 

Շատ ավելի լավ կլինի, եթե 21-րդ դարում, երբ ունենք սպառողական հասարակություն, սրա կարևորությունը զգանք: Չնայած հիմա, հետևելով տեղեկատվական հոսքերին, տեսնում եմ՝ կան երիտասարդներ, որոնք հոգ են տանում տարեցների մասին, մարդիկ իրար օգնության ձեռք են մեկնում: 

Սա ինձ շատ է ուրախացնում: Ճիշտ կլիներ, որ սա մշտական բնույթ կրեր, այլ ոչ թե դրսևորվեր համաճարակի ի հայտ գալու կամ էլ ճգնաժամի դեպքում, երբ ի մի ենք բերում մեր ուժերը»,-ընդգծում է ազգագրագետը: 

Այլ երկրների փորձը ցույց է տալիս՝ որտեղ մարդիկ կարողանում են կարգապահ լինել, առավել զգոնություն դրսևորել, համաճարակի դեմ պայքարում առավել հստակ արդյունքներ են գրանցում, կարողանում են շուտ կանխել դրա տարածումը, նոր օջախների ստեղծումը: Պողոսյանը ևս ընդգծում է՝ ճգնաժամային իրավիճակներում շատ կարևոր է, որ կարողանանք կանոնները պահպանել: 

«Երբեմն զարմանալի է թվում, երբ մանրամասնությամբ ասում են՝ ինչպես պետք է լվանալ ձեռքերը, հեռավորություն պահպանել, մինչդեռ դրանք տարրական հիգիենիկ կանոններ են, որոնք պետք է յուրաքանչյուրն էլ մշտապես պահպանի՝ անկախ նրանից՝ այդ մասին ասվում է, թե ոչ: Իհարկե, չէի ասի, որ մենք շատ կարգապահ ենք, դրա պակասն այսօր զգում ենք: Մարդիկ մինչև իրենց սեփական մաշկի վրա չեն զգում հետևանքները, կարծում են, թե այդ փորձությունն իրենց չի հասնի: 

Հիմա քիչ-քիչ մարդիկ սովորում են պահպանել կանոնները: Բոլորը պետք է հետամուտ լինեն հաստատված սահմանափակումների պահպանմանը, ինչը հնարավորություն կտա կանխել վարակի հնարավոր փոխանցումները»,-եզրափակում է Սվետլանա Պողոսյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ